Araştırma Makalesi

Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme

Cilt: 12 Sayı: Özel Sayı 30 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu araştırmanın amacı sınıf öğretmenliği programı öğretmen adaylarının yapay zeka (YZ) destekli ürünler geliştirdikleri bilim tarihi ve felsefesi dersi sürecine ilişkin deneyimlerine dayalı görüşlerini ortaya koymaktır. Ayrıca, bu deneyimlerin öğretmen adaylarının YZ’ye bakış açılarına, 21. yüzyıl becerilerine ve bilim tarihine yönelik yaklaşımlarına yansımaları incelenmiştir. Katılımcılar ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen sınıf öğretmenliği programında öğrenim gören 13 öğretmen adayından oluşmaktadır. Fenomenolojik desenle yürütülen bu nitel araştırmada veriler, yarı yapılandırılmış odak grup görüşmelerinden ve gözlem günlüklerinden toplanmıştır. Bulgular, YZ destekli bilim tarihi öğretiminin öğretmen adaylarına iş birliği ve iletişim becerileri açısından olumlu deneyimler sunduğunu ortaya koymuştur. Katılımcılar, YZ’yi grup içi çatışmaları azaltan bir üye, iş birliği ile iletişimi teşvik eden, kolaylaştıran, katılımı artıran bir yol gösterici olarak tanımlamıştır. Öte yandan, yaratıcı düşünme, eleştirel düşünme ve problem çözme becerileri açısından yaratıcılığı destekleyici ancak özgünlüğü ve eleştirel düşünmeyi sınırlandırıcı deneyimlere yol açtığı görülmüştür. Bazı adaylar YZ’yi eleştirel ve yaratıcı biçimde kullanabilirken, bazıları ise aşırı kullanımın düşünme tembelliği, özgünlük kaybı ve bilgi güvenirliği gibi riskler barındırdığına dikkat çekmiştir. Ayrıca, YZ destekli uygulamaların, bilim insanlarının yaşam öyküleri aracılığıyla adayların bilim tarihine yönelik ilgisini ve farkındalığını artırdığı belirlenmiştir. Bu bulgular, öğretmen eğitiminin dijital dönüşümle şekillenen yeni paradigmaları arasında yer alan YZ entegrasyonu ve disiplinlerarası yaklaşımların öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerinin gelişiminde önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al Darayseh, A. (2023). Acceptance of artificial intelligence in teaching science: Science teachers' perspective. Computers and Education: Artificial Intelligence, 4, 100132.
  2. Altınbaş, Ş. (2023). ChatGpt: Dijital Dilin Büyüsü. Kodlab.
  3. An, S., Zhang, S., Guo, T., Lu, S., Zhang, W., & Cai, Z. (2025). Impacts of generative AI on student teachers' task performance and collaborative knowledge construction process in mind mapping-based collaborative environment. Computers & Education, 227, 105227.
  4. Anagün, Ş. S., Atalay, N., Kılıç, Z. ve Yaşar, S. (2016). Öğretmen adaylarına yönelik 21. yüzyıl becerileri yeterlilik algıları ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(40), 160-175.
  5. Arifin, M. Z., Zulkarnain, I., & Ansori, H. (2025). The influence of artificial intelligence on critical thinking ability in mathematics: A systematic literature review. Indonesian Journal of Science and Mathematics Education, 8(1), 82-92.
  6. Aydın, F. İ. K., ve Sipahi, H. (2023). Öğretmen yetiştirme lisans programlarının STEM okuryazarı ve girişimci öğretmenleri yetiştirmesi açısından incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (58), 2830-2858.
  7. Cakmakci, G. (2017). Using video vignettes of historical episodes for promoting pre-service teachers' ideas about the nature of science. Science Education International, 28(1), 7-29.
  8. Candaş, B., Kıryak, Z., ve Ünal, S. (2021). Bilim tarihi temelli hikâyelerle fen öğretimi: Tesla ve Volta örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 405-435.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

18 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: Özel Sayı

Kaynak Göster

APA
Uçar, F. M., & Uçar, M. B. (2025). Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme. Baskent University Journal of Education, 12(Özel Sayı), 95-114. https://izlik.org/JA48FH68GZ
AMA
1.Uçar FM, Uçar MB. Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme. BUJE. 2025;12(Özel Sayı):95-114. https://izlik.org/JA48FH68GZ
Chicago
Uçar, Fatma Melike, ve Murat Berat Uçar. 2025. “Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme”. Baskent University Journal of Education 12 (Özel Sayı): 95-114. https://izlik.org/JA48FH68GZ.
EndNote
Uçar FM, Uçar MB (01 Kasım 2025) Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme. Baskent University Journal of Education 12 Özel Sayı 95–114.
IEEE
[1]F. M. Uçar ve M. B. Uçar, “Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme”, BUJE, c. 12, sy Özel Sayı, ss. 95–114, Kas. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48FH68GZ
ISNAD
Uçar, Fatma Melike - Uçar, Murat Berat. “Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme”. Baskent University Journal of Education 12/Özel Sayı (01 Kasım 2025): 95-114. https://izlik.org/JA48FH68GZ.
JAMA
1.Uçar FM, Uçar MB. Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme. BUJE. 2025;12:95–114.
MLA
Uçar, Fatma Melike, ve Murat Berat Uçar. “Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme”. Baskent University Journal of Education, c. 12, sy Özel Sayı, Kasım 2025, ss. 95-114, https://izlik.org/JA48FH68GZ.
Vancouver
1.Fatma Melike Uçar, Murat Berat Uçar. Yapay Zekâ Destekli Bilim Tarihi Öğretimi: Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğrenme Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme. BUJE [Internet]. 01 Kasım 2025;12(Özel Sayı):95-114. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48FH68GZ

Başkent Univesity Journal of Education has been published in Dergipark (https://dergipark.org.tr/en/pub/bujoe) since volume 10 and issue 2, 2023.

The previous web site (https://buje.baskent.edu.tr) was closed on 21 Oct. 2024 . You can reach the past issues at the bottom part home page.