Araştırma Makalesi

TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ

Sayı: 30 29 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ

Öz

Epistemik demokrasi, demokrasinin kolektif bilgi üretimi açısından en iyi yönetim biçimi olduğunu savunan bir anlayıştır. Oysa geleneksel yaklaşım, demokrasiyi hakikatle ilişkilendirmenin onun doğasındaki çoğulculuk, çatışma ve rekabetle çeliştiğini ileri sürmektedir. Fakat John Stuart Mill gibi epistemik demokratlar sayesinde hakikat; tartışmayı, çoğulculuğu ve muhalefeti tasdik eden demokratik süreçlerle uyumlu biçimde yeniden düşünülmeye başlanmıştır. Mill, hakikati özgür ve çatışan tartışmalardan ortaya çıkan; bilgi, tartışma ve demokrasiyi bütünleştiren alternatif bir epistemolojik model sunmaktadır. Buradaki düşünce, toplumsal ve siyasal meselelerde inkişaf eden, zamanla oluşan ve fikir çatışmalarının sonucunda belirginleşen bir hakikat anlayışıdır. Nitekim bazı durumlarda hakikat iddiaları, politik olarak önemlidir ve demokratik tartışmaların nesnesi haline gelmelidir. Bu nedenle Mill’in perspektifinde hakikat, sabit ve değişmez bir veri değildir; tam aksine hakikat, müzakereler, çatışmalar ve tartışmalar sonucunda inşa edilen bir şeydir. Bu anlayış, Mill’in epistemik demokrasi anlayışı üzerine yapılan çalışmalarda netlik kazanmaz. Örneğin Ivan Cerovac’ın çalışmaları Mill’in çatışmalı fikir ortamını hakikatin oluşumunda merkezi bir koşul olarak değerlendirmesini sistematik olarak ele almaz. Bu çalışma ise, Mill’in hakikati zaman içinde gelişen bir süreç olarak gören yaklaşımını, çatışma, çoğulculuk ve demokratik müzakere temelinde yeniden analiz ederek, onun epistemik demokrasiye sunduğu katkının eleştirel yönünü ön plana çıkarmayı amaçlamaktadır. Böylece demokrasinin epistemik işlevlerinin (bilgi üretimi ya da episteme, doğruluk ve hakikat arayışı), onun temel özellikleri olan farklı görüşlerin rekabeti, fikir ayrılıkları ve çoğulcu tartışma ile nasıl bağdaştığı daha açık biçimde ortaya konacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anderson, E. (2006). The epistemology of democracy. Episteme: A Journal of Social Epistemology, 3(1), 8-22. https://dx.doi.org/10.1353/epi.0.0000.
  2. Arendt, H. (1996). Geçmişle gelecek arasında (Çev. B. S. Şener & O. E. Kara). İletişim Yayınları.
  3. Aristoteles (1997). Nikomakhos’a etik (Çev. S. Babür). Ayraç Yayınevi.
  4. Bishop, D. V. M. (2018). Fallibility in Science: Responding to Errors in the Work of Oneself and Others. Advances in Methods and Practices in Psychological Science, 1(3), 432–438. doi:10.1177/2515245918776632.
  5. BonJour, L. (2010). The Myth of knowledge. Philosophical Perspectives, 24(1), 57-83.
  6. Cerovac, I. (2021). J. S. Mill and the Epistemic Justification of Democracy (Doctoral thesis, University of Rijeka). https://repository.ffri.uniri.hr/en/islandora/object/ffri:3022.
  7. Cerovac, I. (2016). Plural voting and j. s. mill’s account of democratic legitimacy, Croatian Journal of Philosophy, XVI(46), 91-106.
  8. Çağla, C. (2007). Mill. Say yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Felsefesi, Mantık Felsefesi, 19. Yüzyıl Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

11 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 30

Kaynak Göster

APA
Durhan, G. (2025). TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 469-482. https://doi.org/10.29029/busbed.1689178
AMA
1.Durhan G. TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ. BUSBED. 2025;(30):469-482. doi:10.29029/busbed.1689178
Chicago
Durhan, Gülümser. 2025. “TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 30: 469-82. https://doi.org/10.29029/busbed.1689178.
EndNote
Durhan G (01 Ekim 2025) TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 30 469–482.
IEEE
[1]G. Durhan, “TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ”, BUSBED, sy 30, ss. 469–482, Eki. 2025, doi: 10.29029/busbed.1689178.
ISNAD
Durhan, Gülümser. “TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 30 (01 Ekim 2025): 469-482. https://doi.org/10.29029/busbed.1689178.
JAMA
1.Durhan G. TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ. BUSBED. 2025;:469–482.
MLA
Durhan, Gülümser. “TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 30, Ekim 2025, ss. 469-82, doi:10.29029/busbed.1689178.
Vancouver
1.Gülümser Durhan. TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ. BUSBED. 01 Ekim 2025;(30):469-82. doi:10.29029/busbed.1689178