Ali et-Tantâvî’nin Ta‘rifun Âmm bi Dini’l-İslâm Adlı Eserinde Bazı Kur’ân Konularına Yaklaşımı

Öz

Ali et-Tantâvî, (1909-1999) Arap dünyasında ilk radyo programı yapımcılarından olup çok sayıda bilimsel araştırma yapmış bir âlimdir. O, Ta‘rifun ‘âmm bi dini’l-İslâm adlı eserinde konulu Kur’ân tefsiri metoduyla kelamî ve felsefî tartışmalara girmeden inanç ilkelerini; Kur’ân ayetleri, pozitif ve aklî ilimlerle akıcı bir üslupla anlatmaktadır. Daha çok selefe uygun bir yol takip etmekte; bidat ve hurafelerden uzak durmaktadır. Ona göre akıl, duyu organlarıyla elde edilen bilgileri kavrar, metafizik âlemle ilgili bilgileri idrak edemez. Dolayısıyla birey, duyu organlarıyla algılayamadığı varlıkları inkâr edemez. Evrendeki varlıkların tesadüfler sonucu yaratıldığı iddiası, ıssız bir çölde muhteşem bir sarayın tesadüfler sonucu oluştuğu iddiasıyla eşdeğerdir. Şu halde evrendeki varlıkları ve onlardaki mükemmel düzeni oluşturan aşkın bir yaratıcı olmalıdır. Bu yaratıcı da Yüce Allah’tır. Ahiret ahvali ve kaderle ilgili konular, metafiziktir. Bunlar hakkında Kur’ân ayetleri ve sahih hadislerle bilgi sahibi olmak mümkündür. Ona göre Allah’ın, insanlara vahiy aracılığıyla mesajını bildirmesi aklen mümkündür. Allah, insanlardan peygamber olarak seçtiği kimselere mesajlarını melek vasıtasıyla bildirmiştir. Tevrat ve İncil’den farklı olarak Kur’ân, tahrif edilmemiştir. Hz. Peygamber’in, Kur’ân ve üstün ahlâkı olmak üzere iki büyük mucizesi vardır. Tantâvî’ye göre davetçi, hikmet ve güzel öğütle tebliğde bulunmalıdır. Buna göre İslam dünyasındaki mevcut kötü tablonun değişmesi için davetçi, söz ve davranışlarıyla Hz. Peygamber’i örnek alması gerekir.

Anahtar Kelimeler

• Ali et-Tantâvî,Ta‘rifun âmm bi dini’l-İslâm,Kur’ân,Vahiy

An Approach by Ali al-Tantâvî to Some Quran Issues in His Book Ta‘rifun Âmm bi Dini’l-İslâm

Öz

Ali et-Tantawi, one of the first radio program producer (1909-1999), is a sophisticated Syrian scholar. He wrote hundreds of articles and scientific researches. In his book named Ta‘rifun âmm Bi Dini’l-İslâm, he narrates the verses of the Quran and the Islamic faith principles without integrating the debates about kalam and the philosophy but just with Quran interpretation method and rational propositions. He mostly follows his forerunners, protects himself from wrong innovations and supersitions. According to him, mind can only get information that senses surround but it can not comprehend the information about the metaphysics universe. Thus, an individual cannot deny what he is not able to see or hear by his sense organs. Claiming that the universe was created incidentally without a creator is equivalent to admit that the chance of a magnificent palace furnishings in a desolate desert incidentally. Thus Almighty God is the sublime creator who has created this arrangement that exists and functions perfectly in the universe. The attributes of God, circumstances in the Hereafter and fate are metaphysical issues. The Qur’an and the hadith are only possible two ways to have information about them. He states that it is mentally possible that God can inform people of the message through revelation. God selected some people as prophets through an angel to report His messages. Unlike Torah and the Bible, Quran has not been tampered. Islam does not consider any difference among the prophets. There are two great miracles of the Prophet. Muhammed, Quran and his unique superior morality. According to Tantavi, the Inviter should communicate with wisdom and beautiful preaching. The inviters have to imitate the Prophet, they need to set an example with their words and behaviors for a change in the worst table in the Islamic world.

Anahtar Kelimeler

• Ali et-Tantawî,Ta‘rifun âmm bi dini’l-İslâm,Qur’ân,Vahy

Kaynakça

1. ‘Avacî, Muhammed b. Abdulaziz (H. 1427). İ’câzu’l-Kur’âni’l-Kerim. (1. Baskı), Riyad: Mektebetu Daril-Minhac.
2. Abdulhamid, Abdulğanî (1996). Hücciyyetü’s-Sünne (Sünnetin Delil oluşu).(Dilaver Selvi çev.). İstanbul: Şule Yayınları.
3. Ahmed b. Hanbel (1419/1998). Müsned. Rıyad: Beytu’l-efkâr ed-devliyye.
4. Avvame, Muhammed (1434/2013). Hücciyyetü ef‘ali Resûlillah. (2. baskı), Cidde: Daru’l-yusr- Daru’l-minhac.
5. Bakıllânî, Ebû Abdirrahman Salah b. Muhammed b. et-Tayyib (1429/2008). .İ´câzu’l-Kur’ân. thk.: Ebû Abdirrahman Salah b. Uveyde, (2.Baskı). Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-‘İlmiyye.
6. Beycûrî, İbrahim b. Muhammed (1403/1983). Şeru cevhereti’t-tevhid. Beyrut: Daru’l-kutubi’lilmiyye.
7. Beyhâkî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Huseyn b. Ali b. Musa (1420/1999). el-İ‘tikad ve’l-hidâye ila sebili’r-reşâd. (1. Baskı), Riyad: Dâru’l-Fadile.
8. Binyûsuf, (1425/2004). Devâbitu’t-tercîh. Rıyad: Mektebetu Edvâu’s-selef.

9. Buhârî, Abdulaziz Alauddin Abdulaziz b. Ahmed. (1418/1997). Keşfu’l-esrâr ‘an usûli fahri’lİslâm el-Bezdevî I-IV. thk.: Abdullah Mahmud Omer. (1.Baskı). Beyrut: Daru’l-kutubi’lİlmiyye.
10. Buhârî, Muhammed b. İsmail (1428/2008). Sahihu’l-Buhârî. thk.: Salih b. Abduaziz b. Muhammed b. İbrahim. Rıyad: Daru’s-selam.
11. Cürcânî, Ali b. Muhammed, (1428/2007). Kitabu’t-Ta’rifât. thk.: Muhammed Abdurrahman el-Mar’aşlî. Beyrut: Daru’n-nefâis.
12. Deyraniyye, Mücahid Me’mun. (1421/2001). Ali et-Tantavî edibu’l-fukaha ve fakihu’l-udeba. Dımaşk: Daru’l-Kalem.
13. Durmuş, İ. (2006b). Müşâkele. DİA, XXXII. İstanbul: TDV. Yay. s. 154.
14. Durmuş, İ. (2003a), Mecâz. DİA., XXVIII. İstanbul: TDV. Yay. s. 217.
15. Ebu Davud, Süleyman b. el-Eş‘as. (1428/2008). Sünen. thk.: Salih b. Abdulaziz b. Muhammed b. İbrahim. Rıyad: Daru’s-selam.
16. Ebû Hanife, Nu’man b.Sabit (1992). el-Fıkhü’l-ekber. İmam-ı Azam’ın Beş Eseri, İstanbul: MÜİFY.
17. Ebu Zehra, Muhammed (ts.). el-Mu’cizetu’l-kubra, el-Kur’ân. Kahire: Dâru’l-fikri’l-‘Arabî. İsfahânî, Rağıb (1433/2011). Müfredatü elafazi’l-Kur’ân. thk.: Safvan Adnan Davudî. Dımaşk- Bayrut: Daru’l-kalem-Daru’ş-Şamiyye.
18. el-Mecmûatu’s-seniyye alâ şerhi’l-akaidi’n-nesefiyye, (2012). Lübnan: Daru nuru’s-sabah
19. Firuzâbâdî, Mecduddin Muhammed b. Ya’kub (1430/2009). el-Kâmusu’l-muhît. Beyrut: Daru’lma’rife.
20. Hanefî, R. Kastallânî, M. Hayalî, A. (2012). el-Mecmûatu’s-seniyye alâ şerhi’l-akaidi’n-nesefiyye. Lübnan: Daru nuru’s-sabah.
21. Hâşimî, Ahmed (1999). Cevahiru’l-Belağe. (1.Baskı). Seyda-Beyrût. Mektebetu’l-‘Asime.
22. Hattâbî, Ebû Süleyman Hamd b. Muhammed b. İbrahim (2008). Beyanu i´câzi’l-Kur’ân. (Selasu resail İçinde). Kahire: Daru me‘ârif.
23. Hayyat el-Mutezilî, Abdurrahman b. Muhammed b. Osman (1413/1993). el-İntisar er-redd Ala İbn er-Ravendî el-Mulhid. (2.Baskı). Kahire: Mektebetu Daril-Arabiyye, Beyrut: Avraku’şŞark.
24. Hımsî, Nuaym (1400/1980). Fikretu İ’cazi’l-Kur’ân. (2.Baskı). Beyrût: Müessesetu’r-risale.
25. Hirâşî, Süleyman b. Salih. (ts.). et-Tantavî fi’l-mîzân. Rıyad: Daru’l-kasım.
26. İbn Abiddîn, (1432/2011). Redu’l-muhtar alâ durri’l-muhtar. thk.: Abdulmecid Tu’me Halebî. Beyrut: Daru’l-ma’rife.
27. İbn Aşûr, Muhammed Tahir (1984). et-Tahrîr ve’t-tenvîr. Tunus: Daru’t-tunusiyye.
28. İbn Hişam (1433/2012). es-Siretu’n-Nebeviyye. Beyrut: Daru’l-kitabi’l-Arabî.
29. İbn Kayyım el-Cevziyye (ts.). et-Turuku’l-Hukmiyye fi’s-siyaseti’ş-şeriyye. thk: Nayıf b. Ahmed el-Hamed, Cidde: Daru alemil’l-fevâid.
30. İbn Kesir, İmaduddin Ebu’l-Fidâ İsmail (1431/2010). Tefsiru İbn Kesir. Dımaşk: Daru’r-risaleti’lalemiyye.
31. İbn Kuteybe, Ebu Muhammed b. Abdillah b. Müslim (1393/1973). Te’vilu müşkili’l-Kur’ân.
32. Şerh-Neşr: es-Seyyid Ahmed Sakr. (İkinci Baskı). Kahire: Daru’t-turas.
33. İbn Mace, Ebu Abdillah Muhammed b. Yezid (1428/2008). Sünen. thk.: Salih b. Abdulaziz b. Muhammed b. İbrahim. Rıyad: Daru’s-selam.
34. İbn Manzûr, Muhammed b. Mukrim (ts.). Lisânü’l-‘Arab I-VI. (Taba‘a Cedide). Kahire: Daru’- l-me‘ârif.
35. Kâdî ‘Iyâd, Ebu’l-Fadl Ayad b. Musa el-Yahsubî (ts.). eş-Şifâ bi ta‘rifi hukuki’l-mustafâ. İstanbul: Dersaadet.
36. Kadi Abdulccar (1433/2012). Şerhu Usûli’l-hamse. Beyrut: Daru ihyât’t-turasi’l-Arabî.
37. Kasimî, Muhammed Cemalüddin b. Muhammed (1418). Mehâsinu’t-te’vîl, thk. Muhammed Basil Uyun’s-Sevd. Beyrut: Daru’l-kubi’l-ilmiyye.
38. Mevdudî, Ebu’l-Alâ (1992). Tarih Boyunca Tevhit Mücadelesi Ve Hz. Peygamber’in Hayatı. İstanbul: Pınar Yayınları.
39. Mısrî, Muzaffer b. Abdillah (1435/2014). Şerhu’l-irşâd fî usûli’l-i’tikâd. thk.: Nezihe İmaric. Rabat: Daru’l-emân.
40. Muhammed Rifat Ahmed Zencir (2007). Mebahis Fi’l-Belağe ve’l-İ’câz. (1. Baskı). Kuveyt. Cami‘etü’l-Kuveyt.
41. Muslim, Muhammed Mustafa (1416/1996). Mebâhis fi i´câzi’l-Kur’ân. (2. Baskı). Rıyad: Dâru’l- Muslim.
42. Müslim, Ebu’l-Huseyn b. Muslim e-Haccac b.Muslim el-Kuşeyrî (1428/2008). Sahihu Muslim. thk.: Salih b. Abdulaziz b. Muhammed b. İbrahim. Rıyad: Daru’s-selam.
43. Nesefî, Ebu’l-Mu‘în Meymûn b. Muhammed (1435/20149. Bahru’l-kelam. thk.: Muhammed es-Seyyid el-Bersicî. ybs. Daru’l-feth.
44. Nevevî, Ebu Zekeriya Yahya, b. Şeref (1431/2010). el-Minhac Şerhu Sahihi Müslim bin Haccâc. Dımaşk: Daru’l-feyha- Daru’l-menhel Naşirûn.
45. Özdemir, İ. (2016). Nebevî Fiil ve Terklerin Şer‘î Değeri. Ankara: İlahiyât.
46. Râzî, Fahruddîn Muhammed b.Ömer b. el-Hüseyn (2004/1424). Nihâyetu’l-îcâz fi dirayeti’i’câz. thk.: Nasrullah Hacımüftüoğlu, Beyrut: Daru sadır.
47. Rummânî, Ebu’l-Hasan Ali b. İsa (2008). en-Nuket fi i´câzil-Kur’ân. (Selasu resail İçinde), Kahire: Daru me‘ârif.
48. Rummânî, Ebu’l-Hasan Ali b. İsa, (2008). en-Nuket fi i´câzil-Kur’ân, (Selasu Resail içinde), (3. Baskı), Kahire: Daru me‘ârif.
49. Safedî, İbn Aybek Selahuddin Halil (1420/2000). el-Vafî bi’l-vefeyât. thk.: Ahmed el-Arnavud- Turkî Mustafa. (1.Baskı). Beyrut: Daru ihyai’t-turasi’l-Arabî.
50. Salih, Subhî. (1996). Ulûmu’l-hadis ve mustalahüh. (20. baskı). Beyrut: Daru’l-ilm.
51. Saraç, M. Y. (2013). Klasik Edebiyat Bilgisi. İstanbul: Gökkubbe.
52. Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman (1429/2008a). el-İtkân fi Ulûmi’l-Kur’ân. (2.Baskı). Beyrût: Muessesetu’r-Risâle.
53. Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman (ts.b). Mu’tereku’l-Akrân. thk.: Ali Muhammed el-Bicâvî, Beyrut: Daru’l-fikr.
54. Şa‘rânî, Abdulvehhab (1413/1993). Levâhiku’l-envâri ‘l-kudsiyye fî beyani’l-uhûdi’l- Muhammediyye. Haleb: Daru’l-kalem.
55. Şafiî, Muhammed b. İdris (1432/2011). el-Ümm (er-Risale). thk.: Rifat Fevzî Abdulmuttalib. (4. baskı). Beyrut: Daru’l-vefâ- Daru İbn Hazm.
56. Şevkî Dayf, (2004). Tarihü’l-Edebi’l-Arabî I-IV. Asru’l-Abbasiyyi’l-Evvel. (16. Baskı). Kahire: Dâru’l-Mearif.
57. Tantavî, A. (1420/2000a). Ta’rifun âmm bi Dini’l-İslam. (3.baskı). Cidde: Daru’l-menare.
58. Tantavî, A. (1405/1985b). Fetâvâ Ali et-Tantâvî. , Cidde: Daru’l-menâre.
59. Tantavî, A. (1405/1985c). Zikriyyâtu Ali et-Tantavî. Cidde: Daru’l-menâre.
60. Tantavî, A. (1416d). Fî Sebîli’l-islâh. Cidde: Daru’l-menâre.
61. Taslaman, C., Doko, Enis ve diğerleri (ts.). Allah, Felsefe ve Bilim. İstanbul: İstanbul Yayınevi.
62. Taftazânî, Sa’duddin Mesud b. Ömer (1428/2007). Şerhu akaidi’n-nesefiyye, thk.: Abdusselam b. Abdulhadi Sennar. Beyrut: Daru’l-Beyrûtî- Daru İbn Abdilhadî.
63. Tirmizî, Ebu İsa Muhammed b. İsa (1428/2008). Sünen. thk.: Salih b. Abdulaziz b. Muhammed b. İbrahim. Rıyad: Daru’s-selam.
64. Wikipedia (t.y.). Erişim, 28 Nisan 2016, https://ar.wikipedia.org/wiki.
65. Zemahşerî, Ebu’l-Kasım Mahmud b. Ömer (1433/2012). el-Keşşâf an hakaiki’t-tenzil ve uyûni’lekâvili fî vucûhi’t-te’vil. Beyrut: Daru İbn Hazm.