Tüketicinin Dijital Çağda Korunması: Sosyal Medya ve İnternet Pazarlamacılığına İlişkin Hukuki Düzenlemelerin Analizi

Öz

Dijitalleşme ile birlikte pazarlama teknikleri hızla değişmiş, sosyal medya ve internet tabanlı reklamcılık tüketici davranışlarını yönlendiren en önemli araçlardan biri haline gelmiştir. Bununla birlikte, yanıltıcı reklamlar, gizli sponsorluklar, kişisel verilerin rıza dışında hedeflenmiş reklamlarda kullanılması ve “dark patterns” olarak bilinen manipülatif tasarım teknikleri tüketicilerin korunmasını güncel bir ihtiyaç haline getirmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türk hukukunda tüketicinin dijital pazarlama karşısında korunmasına yönelik düzenlemeleri incelemek ve Alman/AB hukukundaki düzenlemeler ile karşılaştırmalı bir değerlendirme yapmaktır. Çalışmada özellikle 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Ticaret Bakanlığı’nın Sosyal Medya Reklamcılığı Kılavuzu, Reklam Kurulu kararları ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ele alınmış; bunların AB’nin Haksız Ticari Uygulamalar Yönergesi, GDPR ve Digital Services Act ile mukayesesi yapılmıştır. Sonuç olarak, Türk hukukunda tüketiciyi korumaya yönelik düzenlemeler bulunmakla birlikte uygulamada yaptırımların sınırlı kaldığı, AB düzenlemeleri ile uyumun güçlendirilmesi gerektiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tüketici Hukuku
• Dijital Pazarlama
• Sosyal Medya Reklamcılığı
• Haksız Ticari Uygulamalar
• Türk Hukuku
• AB Hukuku

Dispute Resolution Methods in Consumer Law

Öz

With the rise of digitalization, marketing techniques have rapidly evolved, and social media–based advertising has become one of the most influential tools shaping consumer behavior. However, misleading advertisements, hidden sponsorships, unauthorized use of personal data in targeted ads, and manipulative design techniques known as “dark patterns” have made consumer protection a pressing issue. The aim of this study is to examine the regulations on consumer protection against digital marketing in Turkish law and to provide a comparative assessment with German/EU law. The study focuses on the Law on the Protection of Consumers (Law No. 6502), the Ministry of Trade’s Social Media Advertising Guidelines, the Advertising Board’s decisions, and the Law on the Protection of Personal Data, and compares them with the EU Unfair Commercial Practices Directive, GDPR, and the Digital Services Act. The findings suggest that while Turkish law contains provisions for consumer protection, enforcement mechanisms remain limited, and stronger alignment with EU regulations is needed.

Anahtar Kelimeler

• Consumer Law
• Digital Marketing
• Social Media Advertising
• Unfair Commercial Practices
• Turkish Law
• EU Law

Kaynakça

1. Atay, G. (2023). Örtülü “Influencer” reklamlarının idari denetimi. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 209-236. https://izlik.org/JA55RE36MB
2. Bosco, F., Creemers, N., Ferraris, V., Guagnin, D., Koops, B. J., & Vermeersch, E. (2015). Profiling Technologies and Fundamental Rights. An Introduction. In Profiling Technologies in Practice. Applications and Impact on Fundamental Rights and Values (pp. 5-20). Wolf Legal Publisher.
3. Bulut, H. (2024). Influencer ve Fenomen Aracılığıyla Pazarlama Kavramlarının Değerlendirilmesi ve Bu Çerçevede Influencerın Takipçilerine Karşı Doğan Sorumluluğu. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26(1), 753-800. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1387978
4. CJEU. (2019). Planet49 GmbH (Case C-673/17). ECLI:EU:C:2019:801.
5. Deniz, M. Ö. (2023). Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Kişisel Verilerinin Korunması. Yıldırım Beyazıt Law Review (YBLR), 8(1), 310-325. https://doi.org/10.33432/ybuhukuk.1184770
6. Duivenvoorde, B., & Goanta, C. (2023). The regulation of digital advertising under the DSA: A critical assessment. Computer Law & Security Review, 51, 1-14. https://doi.org/10.1016/j.clsr.2023.105870
7. European Commission. (2016). Guidance on the implementation/application of Directive 2005/29/EC on unfair commercial practices. Publications Office of the European Union.
8. European Commission. (2019). New deal for consumers. Brussels.

9. European Commission. (2022). The Digital Services Act package. Brussels.
10. Fezer, K. H. (2020). UWG-Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (3. Aufl.). C.H. Beck.
11. Göka, E. K. (2026). Çocukların Çevrimiçi Platformlarda Haksız Ticari Uygulamalardan Korunması. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 30(1), 507-555. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1791256
12. Howells, G., Twigg-Flesner, C., & Wilhelmsson, T. (2017). Rethinking EU consumer law (p. 356). Taylor & Francis.
13. Kaya, M. K. (2021). Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından İnternet Aracılığıyla Yapılan Reklamlara İlişkin Hukuki Düzenlemelerin Değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 70(3), 667-719. https://doi.org/10.33629/auhfd.927424
14. Kuner, C. (2020). Transborder data flows and data privacy law. Oxford University Press.
15. Leerssen, P. (2024). Outside the black box: From algorithmic transparency to platform observability in the Digital Services Act. Weizenbaum Journal of the Digital Society, 4(2), 1-29. https://doi.org/10.34669/WI.WJDS/4.2.3
16. Muenker, R. (2015). Enforcement of unfair competition and consumer protection laws by a private business association in Germany: the Wettbewerbszentrale. Journal of Intellectual Property Law & Practice, 10(8), 638-644. https://doi.org/10.1093/jiplp/jpv087
17. Oruç, N. B. (2025). Çevrimiçi Ortamda Tüketicinin Korunması: Karanlık Ticari Tasarımlar Bakımından Türk Hukukunun Değerlendirilmesi. Kırıkkale Hukuk Mecmuası, 5(2), 667-704. https://doi.org/10.59909/khm.05.02.008
18. Özel, Ç. (2023). Tüketicinin korunması hukuku (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.
19. Peukert, A., Husovec, M., Kretschmer, M., Mezei, P., & Quintais, J. P. (2022). European copyright society-comment on copyright and the digital services Act proposal. IIC-International Review of Intellectual Property and Competition Law, 53(3), 358-376. https://doi.org/10.1007/s40319-022-01154-1
20. Plath, K. U. (Ed.). (2018). DSGVO/BDSG: Kommentar zu DSGVO, BDSG und den Datenschutzbestimmungen von TMG und TKG. Verlag Dr. Otto Schmidt.
21. Rott, P. (2016). Unfair contract terms. In Research Handbook on EU Consumer and Contract Law (pp. 287-313). Edward Elgar Publishing.
22. Senftleben, M. (2024). Protection against unfair competition in the European Union: from divergent national approaches to harmonized rules on search result rankings, influencers and greenwashing. Journal of Intellectual Property Law and Practice, 19(2), 149-161. https://doi.org/10.1093/jiplp/jpad123
23. Tevetoğlu, M., & Çolak, B. (2021). Dijital reklamcılığın yol açtığı hukuki sorunlar ve çözüm önerileri. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (1), 43-86. https://izlik.org/JA85ZD64DH
24. Voigt, P., & Von dem Bussche, A. (2017). The eu general data protection regulation (gdpr). A practical guide (1st ed.), Springer International Publishing.
25. Weatherill, S. (2005). EU consumer law and policy. In EU Consumer Law and Policy. Edward Elgar Publishing.