Finansal Marka Değerinde Ayrışma ve Benzerliklerin Kümelenme Yapısı

Öz

Finansal marka değeri, bir markanın pazardaki gücünün ve tüketici algısının, şirketin mali performansına nasıl yansıdığını ölçen önemli bir göstergedir. Şirketler için stratejik bir varlık olan marka, doğru yönetildiğinde hem rekabet avantajı sağlar hem de finansal tablolar üzerinde olumlu etkiler yaratır. Bu nedenle marka değerinin ölçülmesi ve artırılması, uzun vadeli sürdürülebilir büyüme açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, finansal marka değeri bazında küresel ölçekte lider olan markaların benzerlik ve farklılıklarını ortaya koyarak finansal marka değeri bazında belirgin kümelenmelerin olup olmadığını analiz etmektir. Bu doğrultuda çalışmada, Interbrand Danışmalık Şirketi’nin 2022-2024 yılları arasındaki verilerinde finansal marka değeri en yüksek ilk 20 marka incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre markalar iki ayrı küme altında toplanmıştır. İlk kümede, finansal marka değeri açısından diğer markalardan belirgin biçimde ayrışan ve küresel pazarda güçlü teknolojik altyapı, yenilikçilik kapasitesi ve yüksek marka algısına sahip olan dört marka (Apple, Microsoft, Amazon ve Google) yer almıştır. İkinci kümede ise finansal marka değeri görece daha düşük olmakla birlikte küresel ölçekte önemli pazar payına ve marka bilinirliğine sahip olan 18 marka bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Marka
• Marka değeri
• Kümeleme analizi

CLUSTERING STRUCTURE OF DIVERGENCES AND SIMILARITIES IN FINANCIAL BRAND VALUE

Öz

Financial brand value is an important indicator that measures how a brand’s market strength and consumer perception are reflected in a company’s financial performance. As a strategic asset for companies, a brand can provide a competitive advantage and positively impact financial statements when managed effectively. Therefore, measuring and enhancing brand value is critical for achieving long-term sustainable growth. The aim of this study is to identify the similarities and differences among globally leading brands based on financial brand value and to analyze whether distinct clusters exist in terms of financial brand value. Accordingly, the study examines the top 20 brands with the highest financial brand value in the 2022–2024 data published by Interbrand Consulting. The analysis results indicate that the brands are grouped into two distinct clusters. The first cluster includes four brands (Apple, Microsoft, Amazon, and Google) that stand out significantly in terms of financial brand value and possess strong technological infrastructure, high innovation capacity, and strong brand perception in the global market. The second cluster consists of the remaining 18 brands, which, although having relatively lower financial brand value, maintain significant market share and brand recognition on a global scale.

Anahtar Kelimeler

• Brand
• Brand value
• Cluster analysis

Kaynakça

1. Aaker, D. A. (1991). Managing brand equity: Capitalizing on the value of a brand name. Free Press.
2. Ailawadi, K. L., Lehmann, D. R., & Neslin, S. A. (2003). Revenue premium as an outcome measure of brand equity. Journal of Marketing, 67(4), 1–17. https://doi.org/10.1509/jmkg.67.4.1.18688
3. Celep, E. (2025). Destinasyon marka değerinin destinasyon güveni ve tekrar ziyaret niyeti üzerine etkisi: Ziyaret sıklığının moderatör rolü. Business & Management Studies: An International Journal, 13(1), 357–378. https://doi.org/10.15295/bmij.v13i1.2517
4. Cici, E. N., & Şekeroğlu, G. (2021). Marka değerinin finansal performans üzerindeki etkisinde reklam harcamalarının aracı rolü. Sosyoekonomi, 29(49), 235–250. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2021.03.12
5. Demirbaş, U., & Yücel, N. (2025). Alabalık üretiminde marka değerinin artırılması: Elazığ ili örneği. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, 12(23), 73–93.
6. Elma, O. E., Stević, Ž., & Baydaş, M. (2024). An alternative sensitivity analysis for the evaluation of MCDA applications: The significance of brand value in the comparative financial performance analysis of BIST high-end companies. Mathematics, 12(4), Article 520. https://doi.org/10.3390/math12040520
7. Farquhar, P. H. (1989). Managing brand equity. Marketing Research, 1(3), 24–33.
8. Holt, D. B., Quelch, J. A., & Taylor, E. L. (2004). How global brands compete. Harvard Business Review, 82(9), 68–75.

9. Interbrand. (2022). Best global brands 2022. https://interbrand.com/best-global-brands/global/2022-report/
10. Interbrand. (2023). Best global brands 2023. https://interbrand.com/best-global-brands/global/2023-report/
11. Interbrand. (2024). Best global brands 2024. https://interbrand.com/best-global-brands/global/2024-report/
12. Kapferer, J.-N. (2012). The new strategic brand management: Advanced insights and strategic thinking (5th ed.). Kogan Page.
13. Keller, K. L. (2013). Strategic brand management: Building, measuring, and managing brand equity (4th ed.). Pearson Education.
14. Keller, K. L., & Lehmann, D. R. (2006). Brands and branding: Research findings and future priorities. Marketing Science, 25(6), 740–759. https://doi.org/10.1287/mksc.1050.0153
15. Kotler, P., & Keller, K. L. (2012). Marketing management (14th ed.). Prentice Hall.
16. Lehmann, D. R., & Srinivasan, S. (2014). Assessing brand equity through add-on sales. Customer Needs and Solutions, 1(1), 68–76. https://doi.org/10.1007/s40547-013-0002-8
17. Mendoza, C. M. D., Berania, I. G., Gado, R. M. S., Vertucio, M. M., & Melo, M. C. F. (2025). Brand equity and brand value of Kalap product center. World Journal of Advanced Research and Reviews, 25(2), 1235–1245. https://doi.org/10.30574/wjarr.2025.25.2.0407
18. Mizik, N., & Jacobson, R. (2008). The financial value impact of perceptual brand attributes. Journal of Marketing Research, 45(1), 15–32. https://doi.org/10.1509/jmkr.45.1.15
19. Paker Tükel, İ., & İpekoğlu, E. (2024). Dijital dönüşüm uygulamalarının kurumların marka değerine etkisi: “Pınar Online” örneği. Current Perspectives in Social Sciences, 28(4), 641–652. https://doi.org/10.53487/atasobed.1418080
20. Pappu, R., Quester, P. G., & Cooksey, R. W. (2005). Consumer-based brand equity: Improving the measurement—Empirical evidence. Journal of Product & Brand Management, 14(3), 143–154. https://doi.org/10.1108/10610420510601012
21. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi. (Orijinal eser 2002’de yayımlanmıştır.)
22. Rust, R. T., Lemon, K. N., & Zeithaml, V. A. (2004). Return on marketing: Using customer equity to focus marketing strategy. Journal of Marketing, 68(1), 109–127. https://doi.org/10.1509/jmkg.68.1.109.2403
23. Salinas, G., & Abril, C. (2025). Exploring the relationship between sustainability perceptions and brand value: How and why does perceived sustainability affect brand value? Spanish Journal of Marketing - ESIC. Advance online publication. https://doi.org/10.1108/SJME-08-2024-0240
24. Simon, C. J., & Sullivan, M. W. (1993). The measurement and determinants of brand equity: A financial approach. Marketing Science, 12(1), 28–52. https://doi.org/10.1287/mksc.12.1.28 Srinivasan, S., Hsu, L., & Fournier, S. (2012). Branding and firm value. In S. Ganesan & S. Bharadwaj (Eds.), Handbook of marketing and finance (pp. 155–203). Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781849806046.00016 Tuncer, M. A. (2024). Türkiye’de marka değerleme ile ilgili yazılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(2), 1026–1038. https://doi.org/10.20491/isarder.2024.1840 Yerli, M., & Öztürk, D. (2024). Beş faktör kişilik özelliklerinin tüketici temelli marka değeri üzerindeki etkisi: Yapay zekâ pazarlamasının aracı rolü. Uluslararası