Turkic Bark and Russian Бpak “Brak”

Öz

Linguistic contact between the Turkic and Indo-European languages is often dated to the Orkhon or Hun periods; however, evidence suggests that such interactions can be traced back as far as the Scythian (Saka) era. These early contacts were not only cultural but also linguistic, resulting in the transmission of several Turkic-origin words into Western languages. One such word is “bar,” which is associated with concepts of marriage and settlement. Previous research has largely overlooked the presence of this term within Indo-European languages. This study is the first to identify and analyze the existence of the word bar across Indo-European languages, shedding light on its linguistic diffusion. Furthermore, it argues that the term, which also underlies the Old Turkic word bark found in the Orkhon Inscriptions, can be traced even further back to Sumerian origins. In this regard, the study provides a novel contribution to historical linguistics and etymological research.

Anahtar Kelimeler

• Bar
• Household
• Scythians
• Huns
• Turkic
• Sumerian
• Russian

Türkçe Bark ve Rusça Бpak “Brak”

Öz

Türkçe ile Hint-Avrupa dilleri arasındaki dilsel temas, genellikle Orhun ve Hun dönemlerine tarihlendirilse de kökeni çok daha eskilere, Saka dönemine kadar uzanmaktadır. Bu erken temaslar, yalnızca kültürel değil, dilsel izler de bırakmıştır. Bu bağlamda, Batı dillerine Türkçe kökenli pek çok kelimenin geçtiği bilinmektedir. Bu kelimelerden biri de evlilik ve yerleşiklikle bağlantılı olan “bar” sözcüğüdür. Daha önceki çalışmalarda, bu kelimenin Hint-Avrupa dillerindeki varlığına dikkat çekilmemiştir. Ancak bu çalışma, bar kelimesinin Hint-Avrupa dillerine etkisini ve bu dillerdeki izlerini ilk kez ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca Orhun Yazıtlarında geçen “bark” kelimesinin kökeni olarak da değerlendirilebilecek bu sözcüğün, ilk izlerine Sümercede rastlandığına dair bulgular da yine bu çalışmada ilk kez ele alınmaktadır. Bu yönüyle çalışma, tarihsel dilbilimi açısından özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bar
• Ev Bark
• Sakalar
• Hunlar
• Türkçe
• Sümerce
• Rusça

Kaynakça

1. Akdoğan, Y. (1999). Azerbaycan Türkçesi'nden Türkiye Türkçesi'ne büyük sözlük. Beşir Yayınevi.
2. Auty, R. (1968). Handbook of Old Church Slavonic part II: Texts and glossary. The Athlone Press.
3. Aydın, N. (2013). Büyük Sümerce sözlük. Türk Dil Kurumu.
4. Aydın, N. (2024). Akadca - Türkçe büyük sözlük. Altınordu Yayınları.
5. Binler, M. Z. (2007). Türk dünyası aile ve akrabalık terimleri sözlüğü. Selenge Yayınları.
6. Boeschoten, H. (2022). A dictionary of early Middle Turkic. Brill.
7. Chernykh, P. Y. (1999). Istoriko-etimologicheskiy slovar' sovremennogo Russkogo yazyka (Cilt 1). Ruskiy Yazyk.
8. Clauson, Sir Gerard, (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish, At the Clarendon Press.

9. Csornai, K. (2009). Where Huns' blood drew. Journal of Eurasian Studies, 1(3), 29–43.
10. Collinder, Björn, (1955), Finno-Ugric vocabulary, Almqvist & Wiksell
11. Çelgin, G. (2011). Eski Yunanca-Türkçe sözlük. Kabalcı Yayınları.
12. Danişment, İ. H. (1936). Türklerle Hind-Avrupalıların menşe birliği. Devlet Basımevi.
13. Dinç, A. (2023). Türkçenin kayıp kelimeleri (Cilt 2). Litera Yayıncılık.
14. Doerfer, G. (1971). Khalaj materials. Indiana University.
15. Derleme Sözlüğü. (2019). Türkiye'de halk ağzından derleme sözlüğü (Cilt 1). Türk Dil Kurumu Yayınları.
16. Durgut, H. (2004). Türkiye Türkçesinde ikilemelerde kalan arkaik kelimeler. V. Uluslararası Türk Dil Kurultayı içinde (s. 5–14). Türk Dil Kurumu.
17. Es-Sabrânȋ, A. (2011). Kitâbü’l-ef’âl/Kıpçakça satır arası sözlük. Akçağ Yayınevi.
18. Gerey, B. (2005). 5000 yıllık Sümer-Türkmen bağları. IQ Kültürsanat Yayıncılık.
19. Karaağaç, G. (2021). Türkçe verintiler sözlüğü. Türk Dil Kurumu.
20. Naskali, E. G., & Duranlı, M. (1999). Altayca-Türkçe sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları.
21. Nemeth, G. (1990). Kumuk ve Balkar lehçeleri sözlüğü. Kültür Bakanlığı Yayınları.
22. Onions, C. T. (1966). The Oxford dictionary of English etymology. Oxford University Press.
23. Oppenheim, A. L., Reiner, E., & Roth, M. (1998). The Assyrian dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago. Oriental Institute.
24. Orkun, H. N. (1994). Eski Türk yazıtları. Türk Dil Kurumu. Parpola, S. (2023). Assyrian-English-English Assyrian dictionary. Neo-Assyrian Text Corpus Project.
25. Pekacar, Ç. (2011). Kumuk Türkçesi sözlüğü. Türk Dil Kurumu.
26. Schuessler, A. (2014). Phonological notes on Hàn period transcriptions of foreign names and words. J. P. Williams (Ed.), Studies in Chinese and Sino-Tibetan linguistics: Dialect, phonology, transcription and text içinde (s. 249–292). Language and Linguistics Monograph Series.
27. Skeat, W. W. (1967). A concise etymological dictionary of the English language. Oxford University Press.
28. Starostin, S. A., Dybo, A. V., & Mudrak, O. (2003). An etymological dictionary of Altaic languages (Cilt 2). Brill.
29. Şengül, F. (2013). Sabir Sekel Avar ve Bulgar etnik meselelerinin çözümü. Hikmetevi Yayınları. Şengül, F. (2023). Sakaların ve Sarmatların kökeni. Eğitim Yayınevi.
30. Şengül, F. (2024). The origin of Turkic bal [Honey]. Turcology Research, 30–36.
31. Şirin, H. (2020). Eski Türk yazıtları söz varlığı incelemesi. Türk Dil Kurumu. Tekin, Ş. (1991). Ev bark nedir? Tarih ve Toplum, (89), 10–13.
32. Tekin, Ş. (2001). İştikakçının köşesi (Türk dilinde kelimelerin ve eklerin hayatı üzerine denemeler). Simurg. Tekin, T. (2003). Orhon Türkçesi grameri. Sanat Kitabevi.
33. Ünal, A. (2022). Hititçe-Türkçe/Türkçe-Hititçe büyük sözlük. Bilgin Kültür Sanat.
34. Ünlü, S. (2012). Harezm Altınordu Türkçesi sözlüğü. Eğitim Yayınevi.
35. Ünlü, S. (2013). Çağatay Türkçesi sözlüğü. Eğitim Yayınevi.
36. Vasmer, M. (1953). Russisches etymologisches wörterbuch (Cilt 1). Carl Winter.
37. Vasmer, M. (1986). Etimologicheskiy slovar' Ruskogo yazyka (Cilt 1). Progress. Yazıcı, H. Ö. (2012). Başkurt Türkçesinde “kadın” ile ilgili söz varlığı. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (31), 55–82.