Ortaokul Öğrencilerinin Dinleme Becerisinin Öz Değerlendirme, Ebeveyn Değerlendirmesi ve Akademik Değerlendirme Bağlamında Bir Analizi

Öz

Dinleme, görsel destekli veya desteksiz işitsel uyaranları alma, anlama, değerlendirme ve sözel veya davranışsal tepkide bulunma sürecinin tamamıdır. Bu çalışmada, öğrencilerin dinleme becerisinin nasıl olduğunu tespit etmek amacıyla farklı değerlendirme araçlarına başvurulmuştur. Öz değerlendirme, Türkçe dersinin ölçme değerlendirme aracı olan dinleme sınavı ve ebeveyn görüşleri çerçevesinde mevcut durum karşılaştırılmıştır. Nicel olarak tasarlanan çalışmada 618 öğrenci ve aynı sayıda ebeveyn görüşüne başvurulmuştur. Ölçek ve anket formu ile toplanan veriler, SPSS 26 programıyla analiz edilmiştir. Sonuç olarak ortaokul öğrencilerinin dinleme becerisinin çocukların kendilerine göre alt seviyede, Türkçe derslerinde öğrencilerin dinleme becerisini akademik olarak ölçen ve değerlendiren dinleme sınavına göre çok iyi düzeyde ve ebeveyn görüşlerine göre iyi düzeyde bir dinleme becerisine sahip olduğu görülmüştür. Öz değerlendirme ile paydaş görüşü ve akademik değerlendirmeler arasındaki uyumsuzluk dikkat çekicidir ve bundan sonraki çalışmalara bir araştırma konusu olarak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dinleme becerisi
• Öz değerlendirme
• Ebeveyn
• Dinleme sınavı

Etik Beyan

Araştırma kapsamında Akdeniz Üniversitesi Etik Kurulundan onay alınmıştır.

An Analysis of Secondary School Students' Listening Skills in the Context of Self-Assessment, Parental Assessment and Academic Evaluation

Öz

Listening is the entire process of receiving, understanding, evaluating, and making verbal or behavioral responses to visual or unsupported auditory stimuli. In this study, different assessment tools were used to determine how students' listening skills were. The current situation was compared within the framework of self-assessment, listening exam, which is the assessment and evaluation tool of the Turkish course, and parental opinions. In the quantitatively designed study, the opinions of 618 students and the same number of parents were consulted. The data collected with the scale and questionnaire form were analyzed with the SPSS 26 program. As a result, it was seen that the listening skills of secondary school students were at a lower level compared to the children themselves, very good according to the listening exam that measures and evaluates students' listening skills academically in Turkish lessons, and a good level of listening skills according to parental opinions. The discrepancy between self-assessment and stakeholder opinion and academic evaluations is remarkable and is recommended as a research topic for future studies.

Anahtar Kelimeler

• Listening skill
• Self-assessment
• Parent
• Listening test

Kaynakça

1. Babayiğit, Ö., & Ökten, B. (2016). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama becerilerinin incelenmesi. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 1(1), 1-12. https://izlik.org/JA94RE94KM
2. Balcı, A. (2005). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. PEGEM A Yayıncılık.
3. Borg, W. R., & Gall, M. D. (1989). Educational research: An introduction (5th ed.). Longman
4. Bourdeaud’Hui, H., Aesaert, K., & van Braak, J. (2021). Exploring the validity of a comprehensive listening test to ıdentify differences in primary school students’ listening skills. Language Assessment Quarterly, 18(3), 228–252. https://doi.org/10.1080/15434303.2020.1860059
5. Bourdeaud’hui, H., Aesaert, K., Van Keer, H., & Van Braak, J. (2018). Identifying student and classroom characteristics related to primary school students’ listening skills: A systematic review. Educational Research Review, 24, 1–16. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2018.03.002
6. Buck, G. (2001). Assessing listening. Cambridge University Press.
7. Burley-Allen, M. (1995). Listening: The forgotten skill. John Wiley & Sons.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.

9. Çelebi, H. M. (2008). İlköğretim 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin olay ve düşünce yazılarına göre dinleme becerilerinin değerlendirilmesi (Muğla örneği). Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla Üniversitesi.
10. Demircan, U., & Aydın, İ. (2019). Ortaokul öğrencilerinin dinleme/izleme öz-yeterliklerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 27(4), 1517-1527. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3119
11. Demirel, Ö. (2003). Türkçe Öğretimi. Pegem A Yayıncılık.
12. Dikli, S. (2003). Assessment at a distance: Traditional vs. alternative assessments. The Turkish Online Journal of Educational Technology (TOJET), 2(3), Article 2. https://tojet.net/volumes/v2i3.pdf
13. George, D., & Mallery, P. (2016). IBM SPSS Statistics 23 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
14. Göğüş, B. (1978). Ortaokullarımızda Türkçe öğretimi. Kadıoğlu Matbaası.
15. Gülbahar, B., & Durmuş, İ. (2019). 6. sınıf öğrencilerinin dinleme becerisi farkındalıklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / Education and Society in the 21st Century, 8(24), 341–363.
16. Günay, V. D. (2007). Metin bilgisi. Papatya Yayıncılık.
17. Gürbüzel, K., & Çarkıt, C. (2026). Ortaokul öğrencilerinin eleştirel dinleme/izleme özyeterlikleri üzerine bir inceleme. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 30(1), 109-123 doi:10.20296/tsadergisi.1635873
18. Imhof, M. (2008). What is going on in the mind of a listener? The cognitive psychology of listening. International Journal of Listening, 22(2), 101–114. https://doi.org/10.1080/10904010802174837
19. Jensen, A. C., & Jorgensen-Wells, M. A. (2025). Parents favor daughters: A meta-analysis of gender and other predictors of parental differential treatment. Psychological bulletin, 151(1), 33–47. https://doi.org/10.1037/bul0000458
20. Karasar, N. (2002). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (11. bs.). Nobel Yayın Dağıtım.
21. Kılınç, A. T. (2021). Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dinleme üstbilişsel farkındalıkları ile dinlediğini anlama becerileri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
22. Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Press.
23. Kurt, B. (2019). Türkçe eğitiminde dinleme eğitimi. İçinde Türkçe eğitimine genel bir bakış (ss. 39–63). Pegem Akademi.
24. Kurt, B. (2022). Dinleme stilleri üzerine. İçinde Prof. Dr. Necati Demir’e anı (ss. 495-506). İKSAD Yayınevi.
25. Kurt, B. (2023). Dinleme becerisi. İçinde B. Urun Karahan (Ed.), Türk dili II (ss. 83-106). Kriter Yayınevi.
26. Kutlu, Ö., & Aslanoğlu, A. E. (2009). Factors affecting the listening skill. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 1(1), 192–196. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2009.01.036
27. Mete, G., & Özcan, M. (2022). Dinleme becerisi ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 1231-1242. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1214707
28. O’Malley, J. M., & Valdez Pierce, L. (1996). Authentic assessment for English language learners: Practical approaches for teachers. Addison-Wesley Publishing Company.
29. Özdamar, K. (2017). Eğitim, sağlık ve davranış bilimlerinde ölçek ve test geliştirme: Yapısal eşitlik modellemesi, IBM SPSS, IBM SPSS AMOS ve MINITAB uygulamalı. Nisan Kitabevi.
30. Phongsirikul, M. (2018). Traditional and alternative assessments in ELT: Students’ and teachers’ perceptions. rEFLections, 25(1), 61–84.
31. Polat, Ö., & Aydın, D. (2021). 48-60 aylık çocukların dinleme becerileri ile sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 17(1), 39-53. doi: 10.17244/eku.909094
32. Ross, J. A. (2006). The reliability, validity, and utility of self-assessment. Practical Assessment, Research & Evaluation, 11(10), 1–13. https://doi.org/10.7275/9wph-vv65
33. Sayın, H. (2023). Ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin dinleme/anlama becerisini olumsuz yönde etkileyen faktörler. International Journal of Language Academy, 12 (1), 41-65.
34. Sevilla Morales, H., & Chaves-Fernandez, L. (2019). Authentic Assessment in the listening comprehension classroom: benefits and implications. GIST – Education and Learning Research Journal, (19), 6–30. https://doi.org/10.26817/16925777.704
35. Şahin, A. (2011). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin dinleme becerisi farkındalıklarının sosyo-ekonomik düzeye göre incelenmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(1), 178-188. https://izlik.org/JA32ZT35KN
36. Şişman, S. (2026). Uygulamalı dinleme izleme sınavlarına yönelik öğretmen görüşleri (Yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı.
37. Tompkins, G. E. (2009). Language arts: Patterns of practice. Pearson.
38. Türkben, T., & Kaya, D. (2024). Öğrenme stillerine dayalı farklılaştırılmış öğretim etkinliklerinin öğrencilerin dinleme becerisi üzerine etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(3), 694-709. https://doi.org/10.30703/cije.1435524
39. Uğur, M., & Türkel, A. (2021). The effect of listening strategies on self-efficacy perception and listening achievement. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 227-257. https://doi.org/10.31464/jlere.815090
40. Vandergrift, L. (2007). Recent developments in second and foreign language listening comprehension research. Language Teaching, 40(3), 191–210. doi:10.1017/S0261444807004338
41. Vandergrift, L., & Goh, C. C. M. (2012). Teaching and learning second language listening: Metacognition in action. Routledge.
42. Wolvin, A. D. (2010). Listening and human communication in the 21st century. Wiley-Blackwell.
43. Wolvin, A. D., & Coakley, C. G. (2000). Listening education in the 21st century. International Journal of Listening, 14, 143-152.https://doi.org/10.1080/10904018.2000.10499040
44. Yıldırım, K., Yıldız, M., Ateş, S., & Rasinski, T. (2010). İlköğretim beşinci sınıf Türk öğrencilerin metin türlerine göre okuduğunu ve dinlediğini anlama düzeyleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri / Educational Sciences: Theory & Practice 10(3), 5-37.
45. Yıldırım, S., Yıldırım, Ö. (2016). The importance of listening in language learning and listening comprehension problems experienced by language learners: A literature review. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (4), 2094-2110.