YENİ NESİL SÜRDÜRÜLEBİLİR BİTKİSEL ET ANALOGLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ ALGILARI, TERCİHLERİ VE TÜKETİM DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: BURSA İLİ ÖRNEĞİ

Öz

Bu araştırma, Bursa ili örneğinde yeni nesil sürdürülebilir bitkisel et analoglarına yönelik tüketici algıları, tercihleri ve tüketim davranışlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Artan çevresel sorunlar, iklim değişikliği ve sürdürülebilir gıda sistemlerine duyulan ihtiyaç, hayvansal protein kaynaklarına alternatif ürünlere olan ilgiyi artırmıştır. Bitkisel et analogları; daha düşük çevresel etki potansiyeli ve sağlıkla ilişkilendirilen özellikleri nedeniyle öne çıkmaktadır. Ancak bu ürünlerin yaygınlaşması, tüketicilerin bu ürünleri nasıl algıladığı, hangi faktörlerden etkilendiği ve satın alma davranışlarının hangi değişkenlerle şekillendiğinin anlaşılmasını gerektirmektedir. Literatürde, bitkisel temelli beslenmenin insan ve gezegen sağlığı açısından önemli yararlar sağlayabileceği, ancak bu ürünlerin besinsel özellikleri ve uzun dönem sağlık etkilerinin daha fazla araştırılması gerektiği belirtilmektedir. Tüketici kabulünü etkileyen unsurlar arasında çevre bilinci, sağlık algısı ve yenilik arayışı gibi olumlu motivasyonların yanı sıra gıda neofobisi, et bağlılığı, risk algısı ve duyusal beklentiler gibi engelleyici faktörlerin de bulunduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca bilgi düzeyi, sosyal normlar, etik değerlendirmeler ve teknolojiye yönelik tutumlar, sürdürülebilir protein alternatiflerine ilişkin davranış niyetlerini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu çalışma, Bursa’daki tüketicilerin bitkisel et analoglarına yönelik farkındalık düzeylerini, tüketim sıklıklarını, satın alma niyetlerini ve tercih nedenlerini sosyo-demografik özelliklerle birlikte bütüncül bir yaklaşımla incelemeyi hedeflemektedir. Elde edilecek bulguların, sürdürülebilir beslenme politikalarının geliştirilmesine, tüketici odaklı ürün inovasyonlarına ve etkili pazarlama stratejilerinin oluşturulmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Böylece bitkisel et analoglarının benimsenmesini etkileyen temel dinamiklerin ortaya konulması ve daha sürdürülebilir gıda tüketim alışkanlıklarının desteklenmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bitkisel et analogları
• sürdürülebilirlik
• besin değeri
• tüketici davranışları
• Gıda neofobisi Bursa

EVALUATION OF CONSUMER PERCEPTIONS, PREFERENCES, AND CONSUMPTION BEHAVIORS TOWARDS NEXT-GENERATION SUSTAINABLE PLANT-BASED MEAT ANALOGUES: THE CASE OF BURSA PROVINCE

Öz

This research aims to evaluate consumer perceptions, preferences, and consumption behaviors towards new generation sustainable plant-based meat analogs in the Bursa province. Increasing environmental problems, climate change, and the need for sustainable food systems have increased interest in alternative products to animal protein sources. Plant-based meat analogs stand out due to their lower potential environmental impact and health-related properties. However, the widespread adoption of these products necessitates understanding how consumers perceive them, what factors influence their perception, and what variables shape their purchasing behavior. The literature indicates that plant-based nutrition can provide significant benefits for human and planetary health, but further research is needed into the nutritional properties and long-term health effects of these products. It is emphasized that factors influencing consumer acceptance include positive motivations such as environmental awareness, health perception, and the pursuit of novelty, as well as inhibitory factors such as food neophobia, meat dependence, risk perception, and sensory expectations. In addition, knowledge level, social norms, ethical evaluations, and attitudes towards technology significantly influence behavioral intentions regarding sustainable protein alternatives. This study aims to examine, using a holistic approach including socio-demographic characteristics, the awareness levels, consumption frequency, purchase intentions, and reasons for preference of consumers in Bursa regarding plant-based meat analogs. The findings are expected to contribute to the development of sustainable nutrition policies, consumer-oriented product innovations, and the creation of effective marketing strategies. Thus, the study aims to reveal the fundamental dynamics influencing the adoption of plant-based meat analogs and to support more sustainable food consumption habits.

Anahtar Kelimeler

• Plant-based meat analogs
• sustainability
• nutritional value
• consumer behavior
• Food neophobia
• Bursa

Kaynakça

1. Abdioğlu, Z. (2012). Duruma ya da zamana bağlı fiyat ayarlama kuralı: Tüketici ve üretici fiyatları. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 8(17), 63–86. https://doi.org/10.11122/ijmeb.2012.8.17.83
2. Bakhsh, A., Cho, C., Baritugo, K. A., Kim, B., Ullah, Q., Rahman, A., & Park, S. (2023). Production and analytical aspects of natural pigments to enhance alternative meat product color. Foods, 12(6), 1281. https://doi.org/10.3390/foods12061281
3. Bohrer, B. M. (2019). An investigation of the formulation and nutritional composition of modern meat analogue products. Food Science and Human Wellness, 8(4), 320–329.
4. Çelik, E., & Yaşar, A. (2023). Laboratuvardan sofraya etik bir sorunsal: İn-vitro et. In T. Akarsu (Ed.), Sağlık bilimlerinde öncü ve çağdaş çalışmalar (ss. 495–520). Duvar Yayınları.
5. Çolakoğlu, F., Çolakoğlu, S., Künili, İ. E., Ormancı, H. B., Güngör Ertuğral, T., & Yüzgeç, U. (2022). Türkiye’de gıda güvenliği konusunda tüketicilerin bilinç düzeyinin belirlenmesi. Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi, 4, 13–24. https://izlik.org/JA65PC56ML