Meclis-i Vâlâ Defterlerine Göre Ceza Kanunnâmesi’nin Uygulanması (1859-1867) -Üsküp Sancağı Örneğinde-

In the Tanzimat Firman, signs of new regulations in the field of law were given. The first movement in this area started with the preparation of the Criminal Code in 1840. The deficiencies of this first law of the Tanzimat period were tried to be complemented by the penal codes that were prepared and put into effect in 1851 and 1858. The Tanzimat period is also a period in which important changes occurred in the central and provincial organizations. Muhassıl councils had been established in the provinces within the scope of reforms in the financial field. After the Muhassıl system is terminated, these councils continued their existence as a state, sanjak and county councils. It was been also given to this council the power to hear criminal cases, that is, to enforce the penal code. The cases were sent to Majlis-i Vala, which was also the supreme court of appeal and was authorized as the final decision authority. There are many records regarding these cases in the Majlis-i Vala Notebooks. In this study, the crimes and penalties that occurred in the Skopje Sanjak and reflected in the Majlis-i Vala Notebooks will be determined, thus, concrete pieces of evidence that the Penal Code of 1858 was implemented will be put forward.

Gülhâne Hatt-ı Hümâyûnu’nda hukuk alanında yeni düzenlemelerin yapılacağının işaretleri verilmiştir. Bu alandaki ilk hareket ise 1840 yılında Ceza Kanunnâmesi’nin hazırlanmasıyla başlamıştır. Tanzimat döneminin yapılan bu ilk kanununun eksiklikleri daha sonra 1851 ve 1858 yıllarında hazırlanarak yürürlüğe konulan ceza kanunları ile tamamlanmaya çalışılmıştır. Tanzimat dönemi aynı zamanda merkez ve taşra teşkilatlarında da önemli değişikliklerin olduğu bir dönemdir. Mali alanda yapılan reformlar kapsamında taşrada kurulan muhasıllık meclisleri, muhassıllık uygulamasına son verildikten sonra eyâlet, sancak ve kaza meclisleri olarak varlığını devam ettirmiş, bu meclislere ceza davalarına bakma yetkisi, yani ceza kanununu uygulama görevi de verilmişti. Görülen davalar, aynı zamanda yüksek temyîz mahkemesi olan, son karar makamı olarak yetkili bulunan Meclis-i Vâlâ’ya gönderilmiştir. Meclis-i Vâlâ Defterlerinde bu davalara ilişkin pek çok kayıt bulunmaktadır. Bu çalışmada, Üsküp Sancağı’nda meydana gelen ve Meclis-i Vâlâ Defterlerine yansıyan suçlar ve cezalar tespit edilecek, böylece 1858 tarihli Ceza Kanunnâmesi’nin uygulandığına dair somut deliller ortaya konulacaktır.