Denetim Kalitesini Etkileyen Unsurların İçerik Analizi Yöntemiyle İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 24 Sayı: 1, 561 - 581, 27.03.2026

Fatma İzmirli Ata

https://izlik.org/JA42JH94FR

Öz

Finansal skandallar, finansal piyasaların küreselleşmesi, artan yatırımcı sayısı ve bilinci beraberinde işletmeler için kapsamlı ve zorunlu denetim ve raporlama düzenlemelerini getirmiştir. 2002 yılında yayınlanan Sarbanes-Oxley yasası, finansal tabloların güvenilirliğini sağlamak için güçlü iç kontroller uygulayarak şeffaflığı artırmayı, yatırımcı güvenini yeniden tesis etmeyi, kurumsal yönetimi iyileştirmeyi, cezai yaptırımlar uygulamayı ve geliştirilmiş denetim standartlarını uygulamaya koymayı amaçlamıştır. Yaşanan skandalların ve yayınlanan bu yasanın ardından akademisyenlerin denetim ve denetim kalitesine olan ilgisi artmış denetim kalitesi ve kaliteyi etkileyen unsurlar hem teorik hem de pratik olarak ele alınmış ve incelenmiştir. Bu çalışma ile, denetim kalitesine etki eden unsurlar ile ilgili ulusal literatürde yer alan çalışmaları ve sonuçlarını içerik analizi yöntemi ile ele alarak denetim kalitesine etki eden unsurlar hakkında bilgi vermek amaçlanmıştır. Bu sayede ilgili grupların denetim kalitesinin artırılması noktasında üzerinde durmaları, geliştirmeleri gereken unsurlara dikkatinin çekilmesi hedeflenmiştir. İncelen 36 çalışmada denetim kalitesi üzerinde en fazla denetlenen müşteri işletme, bağımsız denetçi ve bağımsız denetim şirketi nitelikleri, yasal düzenlemeler/yasal kurumlar ve bağımsız denetçi/denetim şirketi rotasyonunun etkisinin ele alındığı görülmüştür. Denetim kalitesi, bağımsız denetim ve zorunlu denetçi/denetim şirketi rotasyonu anahtar kelimelerinin sıklıkla kullanıldığı ve araştırma yöntemi olarak nicel araştırma yöntemlerinin nitel yöntemlere kıyasla daha fazla tercih edildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Denetim , Bağımsız Denetim , Denetim kalitesi

Content Analysis Method for Examining Factors Affecting Audit Quality

https://izlik.org/JA42JH94FR

Öz

Financial scandals, the globalization of financial markets and the increasing number and awareness of investors have brought about comprehensive, mandatory auditing and reporting regulations for businesses. The Sarbanes-Oxley Act, published in 2002, aimed to increase transparency by implementing strong internal controls to ensure the reliability of financial statements, restore investor confidence, improve corporate governance, apply criminal sanctions, and implement improved auditing standards. Following the scandals and the publication of this law, academics' interest in auditing and audit quality increased, and audit quality and the factors affecting quality were addressed and examined both theoretically and practically. This study aims to provide information about the factors affecting audit quality by reviewing the studies and findings in the national literature on this subject using content analysis. This is intended to draw the attention of relevant groups to the factors they need to focus on and improve in order to enhance audit quality. The studies examined show that the qualities of the audited client company, the independent auditor, and the independent audit firm, legal regulations/legal institutions, and the effect of independent auditor/audit company rotation have been addressed as having the greatest impact on audit quality. The 36 studies examined focused on the impact of the most frequently audited client company, independent auditor, and independent audit firm characteristics, legal regulations/legal institutions, and independent auditor rotation on audit quality. It was concluded that audit quality, independent audit, and mandatory auditor/audit firm rotation were frequently used keywords, and quantitative research methods were preferred over qualitative methods as the research method.

Anahtar Kelimeler

Audit , Independent Audit , Audit Quality

Kaynakça

• Acar, D., Senal, S. ve Usul, H. (2011). Bağımsız denetim kalitesi: denetim firmaları üzerine bir araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(22), 273-306.
• Ada, Ş. ve Yardımcıoğlu, M. (2021). Bağımsız denetim kalitesi üzerinde etkili olan faktörler üzerine bir yapısal eşitlik modellemesi, İşletme Araştırmaları Dergisi, 13 (4), 3467-3485.
• Akçay, A. ve Bilen, A. Denetim kalitesi ve göstergeleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 40, 227-256.
• Apalı, A., Köse, E. ve Aldemir, M. E. (2022). Denetçilerin yapay zekâ’ya yönelik algılarının denetim kalitesine etkisi üzerine bir araştırma. Denetişim (26-Ek Sayı), 32-44.