Katar Dış Politikası ve Arab Baharı
Öz
Orta Doğu Bölgesi ve Basra Körfezi, dünyanın enerji santrali olduğundan uluslararası ilişkilerin ana araştırma konularından biridir. Makale, Katar’ın Orta Doğu politikalarındaki yeri ve önemini aktararak Arap Baharı sürecinde izlediği politikalara odaklanmaktadır. Dış politikasındaki arabuluculuk ve tarafsızlık ilkelerini bu süreçte aktif müdahil tutuma dönüştüren ülke, başlangıçta bölgesel ölçekte etkiler kazanmıştır; fakat Suriye’deki savaş ve Mısır’daki askeri darbe ile politikalarını gözden geçirme ihtiyacı hissetmiştir. Katar deneyimi göstermektedir ki, demokratik ve jeopolitik gelişmeler iç içedir; küresel ve bölgesel aktörlerin siyasetleri ve alt gruplar bu sürecin belirleyenleridir. Çalışma iddia etmektedir ki, halkların değişim talepleri yeni bir bölgesel düzeni tesis etme ihtimali içeriyorsa burada aynı zamanda bir risk bulunmaktadır. Katar, “eski düzen-yeni talepler-küresel dengeler-bölge içi güç denklemleri” dörtlüsünde inişli çıkışlı dış politik süreçleri iyi yönetebildiği ölçüde hedeflerine varabilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABD DIġİġLERİ BAKANLIĞI, ABD Dışişleri Bakanlığı Demokrasi, İnsan Hakları ve Emek Dairesi Uluslararası İnanç Özgürlüğü 2012 Raporu, http://www.state.gov/documents/organization/208620.pdf (27.9.2013) ABDULLAH, Abdulkhaleq, “Repercussions of theArab Spring on GCC States,” Arab Center forResearchandPolicyStudiesResearchPaper, Mayıs 2012. AL KUWARI, Ali Khalifa, "Thevisionsandstrategies of the GCC countriesfromtheperspectives of reforms: thecase of Qatar", ContemporaryArabAffairs, 5/1 (2012), s. 86-106. ANSCOMBE, Frederick F.,TheOttomanGulf, Columbia UniversityPress, 1997. ARI, Tayyar, 2000’li Yıllarda Basra Körfezi’nde Güç Dengesi, Alfa Yayınları, İstanbul, 1999. ARI, Tayyar, Geçmişten Günümüze Orta Doğu: Siyaset, Savaş ve Diplomasi, İstanbul, Alfa Yayınları, 2004. ATAMAN, Muhittin/DEMİR, Gülşah Neslihan, Körfez Ülkelerinin Ortadoğu Politikası ve Arap Baharına Bakışları, SETA | Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı, Sayı: 52, Ekim 2012, s.4-5. BARAKAT, Sultan, „TheQatari Spring: Qatar‟sEmerging Role in Peacemaking,‟ LSE KuwaitProgramme on Development, GovernanceandGlobalization in theGulfStates, Temmuz 2012, No. 24. BAġKAN, Birol, "Calutlar Dünyasında Bir Davut: Katar'ın Dış Politika Dinamizmi", Akademik Ortadoğu, Cilt: 7, Sayı: 12, (2012a), ss. 29-52, http://www.akademikortadogu.com/belge/ortadogu13makale/birol_baskan.pdf
- (2013) BAġKAN, Birol, "Körfez'in İran Sorunu: Güvenlik İkilemi'nde Çoklu İlişkiler", Akademik Ortadoğu, Cilt:7, Sayı:2, (2012b), ss. 39-64, http://www.akademikortadogu.com/belge/ortadogu14makale/birol_baskan.pdf BBC Türkçe: "Afganistan: Taliban bayrağının inmesi yeterli değil", , 20 Haziran 2013 http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2013/06/130620_afghan_buro.shtml(18.9 .2013). BBC Türkçe: “İran korkusu silahlanma yarışı başlattı”, 21 Eylül 2010http://www.bbc.co.uk/turkce/ozeldosyalar/2010/09/100921_mideast_arms. shtml, (12.8.2013) BLANCHARD, Christopher M., "Qatar: Background and U.S. Relations", CongressionalResearch Service, 6 Haziran 2012, http://www.fas.org/sgp/crs/mideast/RL31718.pdf (1.9.2013) BORSZIK, Oliver, "AmbivalenteErfahrungen mit der 'Gestaltungsmacht' Katar", GIGA-Focus 3 (2013), s. 1-8, http://www.gigahamburg.de/dl/download.php?d=/content/publikationen/pdf/gf_nahost_1303.pdf (2013) CIA, Word Factbook, 10 Eylül 2013 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/qa.html, (02013) CLEVELAND, William L.,A History of the Modern Middle East: Sources of ConflictandAccomodation, Boulder: WestviewPress, 2004.
- COLOMBO, Silvia, “UnpackingtheGCC‟sResponsetotheArab Spring,” Sharaka, Temmuz 2012. COOPER, Andrew F. / MOMANI, Bessma, „Qatarandexpandedcontours of smallstatediplomacy‟, InternationalSpectator: ItalianJournal of International Affairs46: 3, (2011), s. 113-128. ÇEVİKALP, Mesut, "Küçük dev: yeni aktör: Katar", Aksiyon, 18 Mart 2013, http://www.aksiyon.com.tr/aksiyon/haber-35093-kucuk-dev-yeni-aktorkatar.html (14.8.2013). DİRİÖZ, Ali Oğuz, Katar‟ın Çok Yönlü Dış Politikası, Ortadoğu AnalizMart 2009 Cilt 1 - Sayı 3, s. 61-67. DÜNYA BANKASI, Dünya Bankası Veri Tabanı, http://databank.worldbank.org. (18.8.2013). EAKIN, Hugh, „Thestrangepower of Qatar‟, New York Review of Books, 27 Ekim 2011, http://www.nybooks.com/articles/archives/2011/oct/27/strangepowerqatar/?pagi nation=false, (04.8.2013). FREEDOM HOUSE, Freedom in the World 2013, http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2013/qatar
- (2013). FROMHERZ, Allen J.,Qatar: A Modern History, Georgetown UniversityPress, 2012. GULF NEWS,Bridge linkingBahrainQatar put on backburner, http://gulfnews.com/business/general/bridge-linking-bahrain-qatar-put-onbackburner-1.638172,8.06.2010 (19.9.2013) GÜMÜġ, Burak, "Adalet ve Kalkınma Partisi'nin Ortadoğu Politikası", Electronic Journal of PoliticalScienceStudies; Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi; Cilt: 4, Sayı: 2 (2013), s. 75-99, http://www.esbadergisi.com/images/sayi7/burak_gumus_akpnin_ortado gu_siyaseti.pdf (2013) HENDERSON, Simon, "RegimeChange in Qatar,” ForeignPolicy, 14 Haziran 2013. HENDERSON, Simon, “RegionalConsequences of Qatar'sLeadershipTransition”, The Washington Institute, 11 Haziran 2013. INTERNATIONAL CRISIS GROUP, 2009. Yemen: DefusingtheSaada Time Bomb. Middle East Report No. 86, 27 May 2009. İNAT, Kemal / GIELER, Wolfgang, ForeignPolicy in theGreaterMiddle East. Central MiddleEasternCountries, WissenschaftlicherVerlagBerlin,Berlin,2005. KAMRAYA, Mehran, "MediationandQatariForeignPolicy", Middle East Journal 65/4 2011, s. 539-556. KATAR İSTATİSTİK KURUMU, http://www.qsa.gov.qa/eng/index.htm (18.24.2012)
- KATAR İSTATİSTİK KURUMU, http://www.qsa.gov.qa/eng/population_census/2013/PopulationStructure_jan.ht m (2013). KAVAS, Ahmet,"Barış ile Çatışma Arasında Sıkışan Darfurlular", 8 Haziran 2013, http://www.ordaf.org.tr/author/ahmetkavas/ (14.9.2013) KAYA ERDEM, Burcu, "Ortadoğu'da 'Küçük' ama 'Önemli' Olabilmek: 'Katar' Örneği", Akademik ORTA DOĞU, Cilt 4, Sayı 1, (2009), s. 27-58 http://www.akademikortadogu.com/belge/ortadogu7%20makale/burcu_kaya.pd f KHATIB, Lina, "Qatar'sforeignpolicy", International Affairs 89/2 (2013), s. 417-431, http://iisdb.stanford.edu/pubs/24060/INTA89_2_10_Khatib.pdf (8.9.2013). KURġUN, Zekeriya, Katar Emiri ġeyh Hamed İdareyi Neden Bıraktı?,2 Temmuz 2013, http://www.ordaf.org.tr/katar-emiri-seyh-hamed-idareyi-nedenbirakti/ (5.9.2013) KURġUN, Zekeriya, TheOttomans in Qatar: A History of AngloOttomanConflicts in thePersianGulf, GorgiasPress&TheIsisPress, 2010. LAMBERT, Jennifer, Political Reform in Qatar: Participation, Legitimacyand Security, Middle East PolicyCouncil, http://mepc.org/journal/middle-east-policy-archives/political-reform-qatarparticipation-legitimacy-and-security?print (2013) LEGRENZI, Matteo, The GCC andthe International Relations of theGulf. Diplomacy, Security andEconomyCoordination in a ChangingMiddle East, Londonand New York, I.B. Tauris, 2011. MAZZETTI, Mark / CHIVERS, Christopher John, "PowerfulmissilesfromQatar sent toSyrianrebels", Boston Globe, 29 Haziran 2013, http://www.bostonglobe.com/news/world/2013/06/29/sending-missilessyrian-rebels-qatar-muscles/cwud7bKcQgptno2P7QgNsO/story.html
- (2013) MERT, Nuray: Katar'ın dünü bugünü,29 Nisan 2008, Radikal http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=254273, (2.9.2013) NIETHAMMER, Katja, "Katar alsarabischerKonfliktmediator: NeuerHoffnungsträgeroderGernegroß?", GigaFocus 8 (2010), s. 1http://www.giga-hamburg.de/dl/download.php?d=/content/publikationen/pdf/gf_nahost_1008.pdf (1.9.2013) OKTAV, Özden Zeynep, "Arap Baharı ve Türkiye-Körfez Devletleri İlişkileri", Ortadoğu Analiz, 5/51 (Mart 2013), s. 69-78. OWEN, Roger, State, PowerandPolitics in theMaking of the Modern Middle East, London: Routledge, 2004. ÖZTÜRKLER, Harun, "Katar Ekonomisinin Genel Özellikleri", OrtadoğuAnaliz, Eylül 2012 - Cilt: 4 – Sayı: 45, s. 77-83.
- RADİKAL: "Sudan, Çad'da darbe peşinde", 14 Nisan 2006, http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=184357, (20.9.2013) ROBERTS, David B., „UnderstandingQatar‟sforeignpolicyobjectives‟, MediterraneanPolitics17: 2, (Temmuz 2012), s. 233-239. ROBERTS, David B.,"BehindQatar‟sIntervention in Libya", ForeignAffairsSnapshots, 28 Eylül 2011, http://www.foreignaffairs.com/articles/68302/david-roberts/behindqatarsintervention-in-libya (22.8.2013). STEINBERG, Guido, "Qatarandthe Arap Spring, QatarandtheArab Spring, SupportforIslamistsand New Anti-SyrianPolicy", SWP Comments2012/C 07, Berlin, February 2012. STEVENS, Michael, "Ashura in Katar", 26 Aralık 2012, http://www.opendemocracy.net/michael-stephens/ashura-in-qatar (27.09.2013) TESFA-YOHANNES, Athina W., "Turkish-QatariRelations in a PostConflictNeighborhood", Bilgesam, 30 Aralık 2011, http://www.bilgesam.org/en/index.php?option=com_content&view=article&id=447:turkish-qatari-relations-in-a-post-conflictneighborhood&catid=77:ortadogu-analizler&Itemid=147 (1.9.2013) TUDOROIU,Theodor, "TheArab Spring: lastepisode of theColdWar", ComtemporaryPolitics, 19/3 (2013), s. 304-320. ULUSLARARASI PARA FONU, 2011, http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/index.aspx WALKER, Martin, "The Revenge of theShia", The Wilson Qaterly, 2007, S. 1, http://gees.org/documentos/Documen-02311.pdf (27.9.2013) WOERTZ, Eckart, “QatarandEurope‟sNeglect of theGulfRegion”, in NotesInternationalsCIDOB, No. 46 (February 2012), http://www.cidob.org/en/publications/notes_internacionals/n1_46/qatar_and_eu rope_s_neglect_of_the_gulf_region (16.8.2013). ZAHLAN, Rosemarie Said, TheMaking of the Modern GulfStates, IthacaPress, 1998. ZAYANI, Mohamed, Çev. Erbil, Gamze, El Cezire Olayı: Yeni Arap Medyası Üzerine Eleştirel Perspektifler, İstanbul, Versus Yayınları, 2006.