Araştırma Makalesi

SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ

Cilt: 17 Sayı: 3 27 Eylül 2019
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Kapak
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
PDF İndir

SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ

Öz

Osmanlı sosyal ve dinî hayatının önemli unsurlarından olan tarikatların zamanla kendine mahsus erkân, âdâb ve usulleri ortaya çıkmıştır. Mutasavvıf sanatçılar bu erkân ve âdâb hakkında bilgi veren eserler yazmıştır. Türk edebiyatında bu tür eserlere tarikatnâme adı verilmektedir. Edebiyatımızdaki tarikatnâme örneklerinden biri Seyyid Ahmed Cezbî’nin Kenzü’l-esrâr adlı eseridir. Kaynakların varlığından söz etmediği bu eserin Berlin Devlet Kütüphanesi ve Ankara Milli Kütüphanesinde birer nüshası mevcuttur. 457 beyitten oluşan eserde beyitlerin arasına âyetler, hadîsler, dualar, zikirler serpiştirilmiştir. Mesnevi nazım şekliyle yazılan Kenzü’l-esrâr’da aruzun mefâîlün / mefâîlün / feûlün kalıbı kullanılmıştır. Torunu Muhammed Nurullah’ın şahsında bütün sâliklere seslenen Ahmed Cezbî bir dervişin sahip olması gereken vasıflar, Bayrâmiyye tarikatı mensuplarının ibadet tarzları, hangi namazda hangi duaları okumaları gerektiği, çileye giriş usulü vb. tasavvuf erkân ve âdâbı hakkında bilgiler vermiştir. Kenzü’l-esrâr, Ahmed Cezbî ve onun mensubu olduğu Himmetzâdeler ailesi hakkında bilgiler içermesi bakımından da önemlidir. Bu makalede Seyyid Ahmed Cezbî’nin Kenzü’l-esrâr adlı eseri tanıtılmış, örneklem oluşturması bakımından eserin ilk elli beytinin tenkitli metni ilim âlemiyle paylaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmed Cezbî [a], Kenzü’l-esrâr, Ankara Milli Kütüphane, no. 06 Mil Yz A 1783.
  2. Ahmed Cezbî [b], Kenzü’l-esrâr, Berlin Milli Kütüphane, no. Ms. Or. Oct. 2722.
  3. ALBAYRAK, Nurettin (1998), “Himmet Efendi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, C. 18, s. 57-58.
  4. ARAL, Ahmet Erman (18.07.2019), “ALİ, Karabaş Ali Efendi”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=7082
  5. AZAMAT, Nihat (1993), “Cevâhirü’l-ebrâr”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, C. 7, s. 432.
  6. Bursalı Mehmed Tahir (1333), Osmanlı Müellifleri, Matbaa-i Amire, İstanbul.
  7. CATOVİC, Alena (18.07.2019), “GÂ’İBÎ, Şeyh Mustafa”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=6226
  8. ÇAKIR, Müjgan (18.07.2019), “Selâmî, Şeyh Selami Ali Efendi”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=4344

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2019

Gönderilme Tarihi

24 Temmuz 2019

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 17 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.18026/cbayarsos.596160

IZ

https://izlik.org/JA59WY56ZX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Donuk, S. (2019). SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(3), 386-406. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.596160
AMA
1.Donuk S. SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019;17(3):386-406. doi:10.18026/cbayarsos.596160
Chicago
Donuk, Suat. 2019. “SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 (3): 386-406. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.596160.
EndNote
Donuk S (01 Eylül 2019) SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 3 386–406.
IEEE
[1]S. Donuk, “SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ”, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 3, ss. 386–406, Eyl. 2019, doi: 10.18026/cbayarsos.596160.
ISNAD
Donuk, Suat. “SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17/3 (01 Eylül 2019): 386-406. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.596160.
JAMA
1.Donuk S. SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019;17:386–406.
MLA
Donuk, Suat. “SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 3, Eylül 2019, ss. 386-0, doi:10.18026/cbayarsos.596160.
Vancouver
1.Suat Donuk. SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN KENZÜ’L-ESRÂR ADLI TARİKATNÂMESİ. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Eylül 2019;17(3):386-40. doi:10.18026/cbayarsos.596160

Cited By

TÜRK EDEBİYATINDA SİLSİLENÂME VE SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN CÂMİ‘U’S-SİLSİLE ADLI SİLSİLENÂMESİ

Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature

https://doi.org/10.20322/littera.654435

SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN ETVÂR-I SEB‘A KONULU BİLİNMEYEN BİR MESNEVİSİ: KENZÜ’L-ETVÂR

Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature

https://doi.org/10.20322/littera.621432

SEYYİD AHMED CEZBÎ’NİN MANZUM MAKÂLÂT’I

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi

https://doi.org/10.34083/akaded.1319055

https://orcid.org/