Hemşirelerde Presenteizm, Nedenleri ve Sonuçları

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 312 - 317, 27.06.2025

Emine Sarı , Birsel Canan Demirbağ

https://doi.org/10.34087/cbusbed.1416747

Öz

Öz
Presenteizm, çalışanların hastalanmaları ya da uzun süre çalışmalarından kaynaklanan hastalık ve rahatsızlıkları nedeniyle evde olmaları gereken durumlarda işe gitmek zorunda kalmaları ve dolayısıyla çalışırken etkili ve verimli olamamalarıdır. Presenteizm nedenleri genellikle örgütsel ve bireysel nedenler olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Örgütsel nedenler; örgüt kültürü, iş güvensizliği, ikame kolaylığı, iş yeri ilişkileri ve sosyal destek, iş yükü ve zaman baskısı, devamsızlık politikasıdır. Bireysel nedenler ise; finansal durum, kişilik özellikleri, yaş cinsiyet, çocuk sahibi olup olmama olarak belirtilmektedir. Ayrıca örgütsel nedenlere çalışma ortamı, yetkin personel eksikliği, personel sayısının yetersizliği gibi nedenler de eklenebilir. Bunlara ek olarak izin veya rapor alınması durumunda işini bir başkasının yapıp-yapamama durumu, ekip çalışması, çalışma arkadaşları ile olan ilişkiler de presenteizmin nedenleri arasında sayılmaktadır. Hemşirelerde böyle bir durum söz konusu olduğunda, hasta bakımında istenmeyen sonuçlara, maliyetlerde artmaya, tıbbi tedavi hatalarına, hasta düşmelerine ve hem çalışanın kendisinin hem de mesai arkadaşlarının sağlık durumlarının kötüleşmesine yol açmaktadır. Bu gibi sorunların giderilmesi ve hemşirelere sağlıklı bir çalışma ortamının sağlanması bakım kalitesinin artmasını sağlayacaktır. Presenteizmi azaltmak için, sağlık hizmeti liderleri ve sağlık kurumları hastalık veya izin politikalarını, örgüt kültürlerini ve presenteizme katkıda bulunan ve buna neden olan kaynak eksikliğini belirlemeli ve bu eksiklikleri gidermeli, böylelikle hemşirelerin yorgunluğunu azaltmayı hedeflemelidirler.

Anahtar Kelimeler

presenteizm , hemşirelik , bakım kalitesi

Presenteısm In Nurses, Its Causes And Consequences

Öz

Abstract
Presenteism is the fact that employees have to go to work when they have to be at home due to illness or illness caused by their long-term work, and therefore they cannot be effective and productive while working. The causes of presenteism are generally examined in two groups as organizational and individual causes. Organizational reasons; organizational culture, job insecurity, ease of substitution, workplace relations and social support, workload and time pressure, absenteeism policy. Individual reasons are; financial status, personality traits, age, gender, having children or not. In addition, reasons such as working environment, lack of competent personnel, insufficient number of personnel can be added to organizational reasons. In addition to these, in case of permission or a report, the situation of someone else's ability to do the job, teamwork, and relations with colleagues are also counted among the causes of presenteeism. When such a situation occurs in nurses, it leads to undesirable results in patient care, increased costs, medical treatment errors, patient falls and worsening of the health conditions of both the employee and his colleagues. Eliminating such problems and providing a healthy working environment for nurses will increase the quality of care. To reduce presenteeism, health care leaders and health institutions should identify and address the lack of sick or leave policies, organizational cultures, and resources that contribute to and cause presenteeism, thereby aiming to reduce nurse fatigue.

Anahtar Kelimeler

presenteism , nursing , qualitf of care

Kaynakça

• Kandemir A, Şahin B. Determining the level and cost of sickness presenteeism among hospital staff in Turkey, International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 2017, 23(4), 501-509. 2.
• Miraglia M, Johns G. Going to work ill: A meta-analysis of the correlates of presenteeism and a dual-path model, Journal of Occupational Health Psychology, 2016, 21(3), 261-283.
• 3. Baysal İA. Presenteeısm (işte varolmama sorunu) ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: adnan menderes üniversitesi akademik personeli üzerinde bir uygulama. (Yüksek lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2012, Aydın, Türkiye.
• 4. Aslan Z, Etyemez S. Turizm işletmelerinde presenteeism (işte var olamama sorunu) ve mücadele yöntemleri. I. Avrasya Uluslararası Turizm Kongresi Güncel Konular, Eğilimler ve Göstergeler, 2015, Konya.
• 5. George, R. Chiba, M. Scheepers, C. An investigation into the effect of leadership style on stress-related presenteeism in South African knowledge workers. SA Journal of Human Resource Management, 2017, 15(1), 1-13. 6.Johns G. Presenteeism in the workplace: A review and research agend,. Journal of Organizational Behavior, 2010, 31(4), 519-42.
• 7. Çelik H. Presenteizm’in iş doyumu ve tükenmişlik düzeyine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2018, Gaziantep, Türkiye.
• 8. Brborović H, Brborović O, Brumen V, Pavleković G, Mustajbegović J. Are nurse presenteeism and patient safety culture associated: A cross-sectional study, Arhiv Za Higijenu Rada I Toksikologiju, 2014, 65(2), 149-156.
• 9. Letvak S.A, Ruhm C.J, Gupta S.N. Nurses' presenteeism and its effects on self-reported quality of care and costs, The American Journal of Nursing, 2012, 112(2), 30-38.
• 10.Rainbow J.G, Steege L.M. Presenteeism in nursing: An evolutionary concept analysis, Nursing Outlook, 2017, 65(5), 615-623.
• 11. Aronsson G, Gustafsson K, Dallner M. Sick but yet at work. An empirical study of sickness presenteeism, Journal of Epidemiology & Community Health, 2000, 54(7), 502-509.
• 12. Rainbow J.G. Presenteeism: Nurse perceptions and consequences, Journal of Nursing Management, 2019, 27(7), 1530-1537.
• 13.Dalkılıç E, Harmancı-Seren A.K. İşte var olamama: Nedenleri ve sonuçları, Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 2018, 5(2), 123-131. 14.Çiftçi B. İşte var ol(ama)ma sorunu ve işletmelerin uygulayabileceği çözüm önerileri, Çalışma ve Toplum Dergisi, 2010, 1(24), 153-174.
• 15.Bayram A, Akdoğan A, Harmancı Y. Algılanan örgütsel adalet ve işte var olamama (presenteeism) ilişkisinde 317stresin aracı rolü, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2018, 7(2), 197-211. 16.Köse A, Uzun M. Öğretmenlerin kendini işe verememe nedenleri üzerine fenomenolojik bir çözümleme, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2020, 17(2), 680-728.
• 17.Aronsson G, Gustafsson K. Sickness presenteeism: Prevalence, attendance pressure factors and an outline of a model for research, Journal of Occupational and Environmental Medicine, 2005, 47(9), 958–966.
• 18.Koçoğlu M. İşletmelerde presenteeism sorunu ve insan kaynakları yönetimi çerçevesinde mücadele yöntemleri (Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007, İstanbul, Türkiye.
• 19. Çoban Ö, Harman S. Presenteeism: Nedenleri, yarattığı örgütsel sorunlar ve çözüm önerileri üzerine bir alan yazın taraması. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2012, 12(23), 157-178.
• 20.Schneider D, Winter V, Schreyögg J. Job demands, job resources, and behavior in times of sickness: An analysis across German nursing homes, Health Care Management Review, 2018, 43(4), 338-347.
• 21.Aslan M, Ulupınar F. Hemşirelikte bakım kalitesi ve hasta güvenliği için bir tehlike: İşte var olamama, Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 2020, 17(3), 267-272.
• 22.Fiorini L.A, Griffiths A, Houdmont J. Reasons for presenteeism in nurses working in geriatric settings: A qualitative study, Journal of Hospital Administration, 2018, 7(4), 9-16.
• 23.Ofili A.N, Obehi E.J, Chibuike E.S, Ose E.E. Prevalence of presenteeism and its associated factors among nurses in a teaching hospital in Nigeria, Occupational and Environmental Medicine, 2018, 75(Sppl 2), A321.
• 24. Dhaini S, Zúñiga F, Ausserhofer D, Simon M, Kunz R, De Geest S, Schwendimann R. Absenteeism and presenteeism among care workers in swiss nursing homes and their association with psychosocial work environment: A multi-site cross-sectional study, Gerontology, 2016, 62(4), 386-395.
• 25.Shan G, Wang S, Wang W, Guo S, Li Y. Presenteeism in nurses: Prevalence, consequences and causes from the perspectives of nurses and chief nurses, Frontiers in Psychiatry, 2021, 11, 584040.
• 26. Min A, Kang M, Hong H.C. Sickness presenteeism in shift and non-shift nurses: Using the fifth Korean working conditions survey, International Journal of Environmental Research and Public Health, 2021, 18(6), 32-36.
• 27.Sarı E, Demirbağ BC. Hemşirelerde presenteizm ve tıbbi hata eğilimi arasındaki ilişki. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 2024, 27(2), 283-294.
• 28.Yalçın B, Sürgevil-Dalkılıç O. İş yerinde var ol(ma)ma (presenteeism) durumuna ilişkin kavramsal bir inceleme, Yönetim ve Organizasyon Araştırmaları Dergisi, 2020, 5(2), 31-56.
• 29.Quazi H. Presenteesim, the invisible cost to organizations, 1th edn. Londra, England: Palgrave Macmilla, 2013.
• 30. Santos, H.E.C.D, Marziale M.H.P, Felli V.E. Presenteeism and musculoskeletal symptoms among nursing professionals, Revista Latino-Americana De Enfermagem, 2018, 26, e3006.
• 31.Szymczak J.E, Smathers S, Hoegg C, Klieger S, Coffin S.E, Sammons J.S. Reasons why physicians and advanced practice clinicians work while sick: A mixed-methods analysis, JAMA Pediatrics, 2015, 169(9), 815-821.
• 32. Carvalho D.P.D, Roch L.P, Brum A.N, Brum R.G., Bordignon S.S, Barlem E.L.D, Tomaschewski-Barlem J.G. Relationship between workloads and presenteeism among nursing workers, Revista Brasileira de Enfermagem, 2021, 74(6), e20210044.
• 33.Zanon R.E.B, Dalmolin G.L, Magnago T.S.B.S, Andolhe R, Carvalho R.E.F.L. Presenteeism and safety culture: Evaluation of health workers in a teaching hospital, Revista Brasileira De Enfermagem, 2021, 74(1), e20190463.
• 34.Brborovic H, Brborovic O, Mustajbegovic J. Looking for the possible association between stress, presenteeism andabsenteeism among Croatian nurses: A cross-sectional study, Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 2016, 10(4).
• 35.Karimi L, Cheng C, Bartram T, Leggat S.G, Sarkeshik S. The effects of emotional intelligence and stress‐related presenteeism on nurses’ well‐ being, Asia Pacific Journal of Human Resources, 2015, 53(3), 296-310.
• 36.Smith C.A. Presenteeism in nursing: A mixed methods study of its relationship with nurse fatigue and patient safety (Doctoral Thesis). Mercer University, 2016, Atlanta, USA.
• 37.Brboroviç H, Daka Q, Dakaj K, Brboroviç O. Antecedents and associations of sickness presenteeism and sickness absenteeism in nurses: A systematic review, International Journal of Nursing Practice, 2017, 23(6), e12598.
• 38.Rainbow J.G, Dudding K.M, Bethel C. A qualitative study describing nurses' experiences with presenteeism, The Journal of Nursing Administration, 2021, 51(3), 135-140.
• 39.Oktay S, Ay F.A. The relationship between presenteeism and tendency to make medical error: A research on nurses, Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2022, 7(1), 1-8.
• 40. Ulupınar F, Bozdoğan F. Nurses comıng to work despıte ıllness: The role of ethıcal leadershıp by nurse managers, Yönetim Bilimleri Dergisi, 2025, 23(55), 457-475
• 41. Shan G, Wang S, Wang W, Guo S, Li Y. Authoritarian leadership and nurse presenteeism: The role of workload and leader identification, BMC Nursing, 2022, 21(1), 337-350.
• 42. Wu J, Li Y, Lin Q, Zhang J, Liu Z, Li X, Rong X, Zhong X. The effect of occupational coping self-efficacy on presenteeism among ICU nurses in Chinese public hospitals: A cross-sectional study, Frontiers İn Psychology, 2024, 15, 1-9.
• 43. Zhang Y, Shen M, Huang H. Resilience's role in clinical belongingness and presenteeism of new nurses: A moderated mediation model, Nursing & Health Sciences, 2024, 26(1), e13078.
• 44.Zhang Y, Fu Y, Zheng X, Shi X, Liu J, Chen C. The impact of nursing work environment, emotional intelligence, and empathy fatigue on nurses' presenteeism: A structural equation model, BMC Nursing, 2025, 24(1), 291.