Derleme

İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ

Cilt: 12 Sayı: 4 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ

Öz

Metilglioksal (MGO), esas olarak glukoz ve fruktoz metabolizmasından türetilen reaktif bir bileşiktir. Bu metabolit güçlü bir ileri glikasyon ürünleri (AGE) öncüsü olması nedeniyle diyabetik komplikasyonlarda rol oynamaktadır. Diyabet dünya çapında en sık görülen hastalıklardan biri olup, DSÖ tarafından epidemik ilan edilmiştir. Diyabet; metabolik bozukluk, nöropati, retinopati, ateroskleroz ve diyabetik nefropati gibi majör komplikasyonlarla; bunların şiddeti/ciddiyeti ise hiperglisemi ile ilişkilidir. Metabolizmada gözlenen bu komplikasyonlar yüksek glukoz/fruktoz tüketimine bağlı olarak tetiklenerek dolaşımdaki AGE seviyelerini arttırır. Ayrıca, indirgen şekerler ve MGO gibi reaktif karbonil türleri, proteinlerin, lipitlerin ve DNA'nın glikasyonuna ve hatta hücrelerde ve dokularda AGE'lerin kademeli olarak birikmesine yol açar. AGE'lerin diyabet komplikasyonlarının patogenezinde yer aldığı ve MGO'nun insülin direncinde ve beta hücre fonksiyon bozukluğunda rol oynadığı son yıllarda yapılan klinik çalışmalarda rapor edilmiştir. Son yıllarda MGO'yu temizleyen ve AGE oluşumunu engelleyen birçok ilaç geliştirilmiş olmasına rağmen, MGO'nun neden olduğu mekanizmaları önleyecek etkili bir strateji bulunmamaktadır. En önemli AGE sınırlayıcı önlem beslenme alışkanlıklarındaki değişikliklere bağlıdır. Bu derlemenin amacı özellikle MGO’nun oluşumu, detoksifikasyonu ve etki mekanizmalarını özetlemekte ve diyabetin patofizyolojisi ve komplikasyonları üzerindeki etkisi hakkındaki bilgileri güncel çalışmalar ışığında değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. IDF Diabetes Atlas Report, https://diabetesatlas.org/, 2021, (Erişim Tarihi 21.04.2024)
  2. 2. Bellier, J, Nokin, M.J, Lardé, E, Karoyan, P, Peulen, O, Castronovo, V, & Bellahcène, A, Methylglyoxal, a potent inducer of AGEs, connects between diabetes and cancer, Diabetes research and clinical practice, 2019, 148, 200-211.
  3. 3. Schalkwijk, C, Stehouwer, C, Methylglyoxal, a Highly Reactive Dicarbonyl Compound, in 343 Diabetes, Its Vascular Complications, and Other Age-Related Diseases, Physiology Review, 2020, 100 (1):407-461.
  4. 4. Zheng, J, Guo, H, Ou, J, Liu, P, Huang, C, Wang, M, Xiao, J, Benefits, deleterious effects and mitigation of methylglyoxal in foods: A critical review, Trends in Food Science & Technology, 2021, 107, 201-212.
  5. 5. Zhao, Y, Zhu, Y, Wang, P, Sang, S, Dietary genistein reduces methylglyoxal and advanced glycation end product accumulation in obese mice treated with high-fat diet, Journal of agricultural and food chemistry, 2020, 68(28), 7416-7424.
  6. 6. Kold-Christensen, R, Johannsen, M, Methylglyoxal Metabolism and Aging-Related Disease: Moving from Correlation toward Causation, Trends Endocrinology and Metabolism, 2019, 31(2):81-92.
  7. 7. Bhat, L.R, Vedantham, S, Krishnan, U.M, Rayappan, J.B.B, Methylglyoxal–an emerging biomarker for diabetes mellitus diagnosis and its detection methods, Biosensors and bioelectronics, 2019, 133, 107-124.
  8. 8. Gill, V, Kumar, V, Singh, K, Kumar, A, Kim, J.J, Advanced glycation end products (AGEs) may be a striking link between modern diet and health, Biomolecules, 2019, 9(12), 888.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Biyokimya ve Hücre Biyolojisi (Diğer), Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

2 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

24 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Afacan, F. Ö., & Yusufoğlu, B. (2025). İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(4), 550-560. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1509395
AMA
1.Afacan FÖ, Yusufoğlu B. İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ. CBU-SBED. 2025;12(4):550-560. doi:10.34087/cbusbed.1509395
Chicago
Afacan, Fatma Öznur, ve Büşra Yusufoğlu. 2025. “İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12 (4): 550-60. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1509395.
EndNote
Afacan FÖ, Yusufoğlu B (01 Aralık 2025) İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12 4 550–560.
IEEE
[1]F. Ö. Afacan ve B. Yusufoğlu, “İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ”, CBU-SBED, c. 12, sy 4, ss. 550–560, Ara. 2025, doi: 10.34087/cbusbed.1509395.
ISNAD
Afacan, Fatma Öznur - Yusufoğlu, Büşra. “İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12/4 (01 Aralık 2025): 550-560. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1509395.
JAMA
1.Afacan FÖ, Yusufoğlu B. İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ. CBU-SBED. 2025;12:550–560.
MLA
Afacan, Fatma Öznur, ve Büşra Yusufoğlu. “İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy 4, Aralık 2025, ss. 550-6, doi:10.34087/cbusbed.1509395.
Vancouver
1.Fatma Öznur Afacan, Büşra Yusufoğlu. İLERİ GLİKASYON ÜRÜNLERİNİN GÜÇLÜ BİR İNDÜKLEYİCİSİ OLAN METİLGLİOKSALIN DİYABET ÜZERİNE ETKİSİ. CBU-SBED. 01 Aralık 2025;12(4):550-6. doi:10.34087/cbusbed.1509395