Kappadokia Krallığı’nda “Diarşi” Deneyimi

Öz

Bu makale vasal statüdeki Kappadokia Krallığı’nın “ikili yönetim” yapısında olan diarşi (δύο βασιλείς) sisteminin krallığın kendi sosyo-politik dinamikleriyle uygulayabilme koşullarını ele almaktadır. MÖ III. yüzyıl itibarıyla Küçük Asya’da kurulan birçok krallık gibi Kappadokia Krallığı da diğer Hellenistik krallıklara benzer şekilde örgütlenmişti. Roma’nın Küçük Asya’daki egemenliği ile vasal konuma düşen Kappadokia gibi krallıklar, cliens olarak nitelendirilerek üst bir otoritenin himayesinde bağımlı hale gelmişti. Bu bilgiler doğrultusunda vasal bir krallık olan Kappadokia Krallığı’nda Orophernes ile V. Ariarathes’in iki krallı (δύο βασιλείς) yönetiminin işlevselliği ele alınacaktır. Makalede iki krallı (ἀρχαγέται) sistemi istikrarlı bir şekilde deneyimleyen Sparta Devleti temel alınacaktır. Bu doğrultuda diarşi yönetim şeklinin dayandığı sosyo-politik örgütlenme, kentleşme, mythos-tanrısal anlatı ve devlet kurumsallığı saptanarak Kappadokia Krallığı’ndaki toplumsal ve siyasi dinamiklerle karşılaştırılacaktır. İlaveten jeopolik açıdan Roma’nın diğer vasal müttefikleri olan Tarkondimotai ve Galatia krallıklarının kent-krallık koordinasyon yapıları da göz önünde bulundurularak diarşi yönetim fikriyatının Kappadokia Krallığı’ndaki pratik karşılığı ortaya çıkarılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kappadokia
• Dİarşi (δύο βασιλείς)
• Vasal
• Roma
• Orophernes
• V. Ariarathes

The Practice “Diarchy” in the Kingdom of Cappadocia

Öz

This article analyses the conditions for the implementation of the diarchy (δύο βασιλείς) system in a “dual ruling” structure of the vassal kingdom of Cappadocia, within it’s own socio-political dynamics. Like many other kingdoms established in Asia Minor, the Kingdom of Cappadocia was organised similarly to other Hellenistic kingdoms by the III century BC unwards. Kingdoms such as Cappadocia, which became vassals with the Roman rule in Asia Minor, were characterised as cliens and became dependent under the supreme authority. In the light of this information, the functionality of the two-king (δύο βασιλείς) rule of Orophernes and Ariarathes V in the Kingdom of Cappadocia, a vassal kingdom, will be discussed. The article will be based on the State of Sparta, which consistently experienced the two-king system (ἀρχαγέται). Accordingly, the socio-political organisation, urbanisation, mythos-divine narrative and state institutionalism on which the diarchy form of government was based will be identified and compared with the social and political dynamics in the Kingdom of Cappadocia. In addition, the city-kingdom coordination structures of Tarkondimotai and Galatia, the other vassal allies of Rome in geopolitical terms, will be taken into consideration and the practical equivalent of the idea of diarchy in the Kingdom of Cappadocia will be revealed.

Anahtar Kelimeler

• Cappadocia
• Diarchy (δύο βασιλείς)
• Clients
• Rome
• Orophernes
• Ariarathes V.

Kaynakça

1. Andrade N. 2011, “Local authority and civic Hellenism: Tarcondimotus, Hierapolis-Castabala and The cult of Perasia”. AnatStud 61, 123-132. Arslan M. 2000, Antikçağ Anadolu’sunun Savaşçı Kavmi Galatlar. İstanbul.
2. Arslan M. 2007, Mithradates VI Eupator Roma’nın Büyük Düşmanı. İstanbul.
3. Baydur N. 1970, Kültepe (Kaneş) ve Kayseri Tarihi Üzerine Araştırmalar. Kayseri.
4. Baczko B. 1984, “Imaginação Social”. Enciclopédia Einaudi. Vol. I: Memória e História. Lisboa: Imprensa Nacional e Casa da Moeda. Lisboa, 296-331.
5. Badian E. 1958, Foreign Clientelae (264-70 B. C.). Oxford.
6. BMC Galatia Wroth W. 1899, Catalogue of the Greek Coins of Galatia, Cappadocia and Syria. London. Bogaert R. 1968, Banques et banquiers dans les cités grecques. Leyden.
7. Brandão J. D. 2000, Dicionário Mítico-Etimológico Da Mitologia Grega. Vol. I. Petrópolis.
8. Burry J. B. 19673, A History of Greece. London-New York.

9. Campos C. E. da C. 2011, “As Reflexões Sobre O Imaginário Social”. Revista História e-História. Candido M.R. 2007, Medéia, Mito E Magia: A Imagem Através Do Tempo. Rio De Janeiro.
10. Ceccarelli P. 2017, “Image and Communication in the Seleucid Kingdom: The King, the Court and the Cities”. Eds. A. Erskine, L. L. Jones & S. Wallace, Hellenistic Court: Monarchic Power and Elite Society From Alexander to Cleopatra. London, 231-242.
11. Cloche P. 1949, “Sur le role des rois de Sparte”. Les Eludes Classiques XVII, 113-138.
12. Cook S. A., F. E. Adcock & M. P. Charlesworth 1936, The Cambridge Ancient History. Cambridge. Cohen M. G. 1995, The Hellenistic Settlements in Europe, the Islands, and Asia Minor Hellenistic Culture, and Society. California. de Assumpção L. F. B. 2011, “Instituições de Poder na Esparta Clássica: Diarquia e Narrativa Mítica”. V Congresso Internacional de História, 2390-2395.
13. Gabelko O. 2017, “Bithynia and Cappadocia: Royal Courts and Ruling Society in the Minor Hellenistic Monarchies”. Eds. A. Erskine, L. L. Jones & S. Wallace, Hellenistic Court: Monarchic Power and Elite Society From Alexander to Cleopatra. London, 319-342.
14. Grainger J. D. 1995, “The Campaign of Cn. Manlius Vulso in Asia Minor”. AnatStud 45, 23-42.
15. Eliade M. 1991, Mito y Realidad. Barcelona.
16. Erkiletlioğlu H. 2019, Kappadokia Krallığı ve Roma-Bizans Dönemi. Kayseri.
17. Hatzopoulos M, 1970, “Le Culte Dês Dioscures Et La Double Royauté À Sparte”. Annuaires de l'École pratique des hautes études 79, 475-476.
18. Hellebrand W. 1946, “παρακαταθήκη”. RE XVIII/3, 1187-1195.
19. Jones A. H. M. 1940, The Greek City From Alexander to Justinian. New York.
20. Kennell N. M. 2010, Spartans: A New History. United Kingdom.
21. Koyuncu C. 2015, Yunan ve Roma Döneminde Kappadokia Bölgesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi. Ankara. Laum 1924, “Banken”. RE Suppl. IV, 68-82.
22. Magie D. 1950, Roman Rule in Asia Minor. New Jersey.
23. Malkin I. 1984, Myth and Territory in the Spartan Mediterranean. Cambridge.
24. MbBerlin Monatsberichte der preussischen (deutschen) Akademie der Wissenschaften. Berlin.
25. McGing B. C. 1986, The Foreign Policy of Mithridates VI Eupator, King of Pontus. Leiden.
26. Michels C. 2009, Kulturtransfer und monarchischer “Philhellenismus”. Bithynien, Pontos und Kappadokien in hellenistischer Zeit. Göttingen.
27. Michels C. 2017, “The Persian Impact on Bithynia, Commagene, Pontus, and Cappadocia”. The History of the Argeads, New Perspectives, Classica et Orientalia 19, 41-56 Miller D. A. 1998, “The Spartan Kingship: Some Extended Notes On Complex Duality”. Arethusa 31/1, 1-17. Mitchell S. 1993, Anatolia: The Celts in Anatolia and the impact of Roman Rule. Oxford. Mitchell S. & French D. 2012, The Greek and Latin Inscriptions of Ankara (Ancyra) from Augustus to the End of the Third Century AD. München.
28. Palagia O. 2014, “The Three Graces at the Panathenaia”. Eds. A. Avramidou & D. Demetriou, Approaching the Ancient Artifact. Berlin, 233-242. Pastor L. B. 2008, “Cappadocia and Pontus, Client Kingdoms of the Roman Republic from the Peace of Apamea to the Beginning of the Mithridatic Wars (188-89 B.C.)”. Ed. A. Coskun, Freundschaft und Gefolgschaft in den auswärtigen Beziehungen der Römer (2 Jh. v. Chr.-1 Jh. n. Chr.). Frankfurt am Main, 45-63. Pomeroy S. 1999, Ancient Greece: A Political Social And Cultural History. New York.
29. Rostovtzeff M. I. 1936, “The Hellenistic World and its Economic Development”. The American Historical Review 41/2, 231-252.
30. Ruiz A. V. 1928, Lineamenti del sistema contrattuale nel diritto dei papiri. Milano. SayarH.M.1999,“Tarkondimotos,seineDynastie,seinePolitikundseinReich,LaCilicie”. Ed. G. Dumézil, Espaces et Pouvoirs Locaux Table Ronde Internationale. Istanbul, 373-380.
31. Sevin V. 1982, Anadolu’da Pers Egemenliği (Anadolu Uygarlıkları Ansiklopedisi, Cilt 2). İstanbul.
32. Soslu S. 2017, “Kappadokia Krallığı’nda Siyasi Evlilikler ile Kurulan İttifaklar”. Tarih Araştırmaları Dergisi 36/61, 9-29.
33. Soslu S. 2019, “Mithridates Savaşları ve Kappadokia Krallığı”. Ed. M. Hakman, Hafıza Kimlik Kültürel Miras. Galatasaray, 201-240.
34. Simonetta B. 1961, “Notes on the Coinage of the Cappadocian Kings”. The Numismatic Chronicle and Journal of the Royal Numismatic Society 1, 9-50.
35. Speidel M.A. 2019, “Hellenistik Kappadokia Krallığı/The Hellenistic Kingdom of Cappadocia”. Ed. O. Tekin, Hellenistik ve Roma Dönemlerinde Anadolu, Krallar, İmparatorlar, Kent Devletleri/Hellenistic and Roman Anatolia, Kings, Emperors, City States. İstanbul, 118-131.
36. Spina A. 2015, “Il negozio della parakataq»kh in un passo di Cervidio Scevola”. LR Legal Roots: The International Journal of Roman Law 4, 243-271.
37. Strootman R. 2011, “Kings and cities in the Hellenistic Age”. Eds. O. M. Nijf & R. Alston, Political Culture in the Greek City After the Classical Age. Paris, 141-153.
38. Sullivan R. D. 1978, “Priesthood of The Eastern Dynastic Aristocracy”. Eds. S. Şahin, E. Scwerthem & J. Wagner, Studeien zur Religion und Kultur Kleinasiems. Band II. Netherland, 914-93.
39. Sullivan R. D. 1980, “The Dynasty of Cappadocia”. ANRW II/72, 1125-1168.
40. Takmer B. & Kaşka G. 2018, “Fahri Duumviratus: Colonia Caesarea Antiochensis Örneği”. Eds. M Arslan & F. Baz, Arkeoloji, Tarih ve Epigrafi’nin Arasında: Prof. Dr. A. Vedat Çelgin’in 68. Doğum Günü Onuruna Makaleler. İstanbul, 825-861.
41. Talamanca M. 1990, Istituzioni di diritto romano. Milano. Tekin O. 2007, Eski Anadolu ve Trakya (Ege Göçlerinden Roma İmparatorluğu’nun İkiye Ayrılmasına Kadar M. Ö. 12-M. S. 4. Yüzyıllararası). İstanbul.
42. Thomas C. G. 1974, “On the Role of the Spartan Kings”. Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte 23/3, 257-270. White S. 1984, Roman Foreign Policy in the East. London.
43. Welles C. B. 1974, Royal Correspondedce in The Hellenistic Period. Yale.
44. Wright N. L. 2008, “Anazarbos and the Tarkondimotid King of Kilikia”. AnatStud 58, 115-125.
45. Wright N. L. 2009, “Tarkondimotid Responses to Roman Domestic Politics: From Antony to Actium”. AnatStud 59, 73-81.
46. Wright N. L. 2012, “The House of Tarkondimotos: a Late Hellenistic Dynasty between Rome and the East”. AnatStud 62, 69-88.