Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri

Temel Alper Karslı

doi:10.30804/cesmicihan.759441

Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri

Öz

Bu yazının amacı özellikle Pavlov ve Luria’nın dinamik lokalizasyon ve yüksek sinirsel süreçler gibi kuramsal görüşlerinin “amaçsal eylem” kavramı ekseninde Marksist diyalektik ile tam uyumlu bir psikoloji biliminin inşasında nasıl temel birer yapısal eleman olarak değerlendirildiğini ve uzun yıllar boyunca batı psikolojinden büyük oranda izole biçimde Sovyet psikoloji camiası içinde süregiden bu fay hareketliliğinin güncel psikolojide son dönemlerde sıklıkla vurgu yapılan dinamik sistemler yaklaşımı, merkezi yapılardan iskelet-kas sistemine doğru “kortikal süreçlerin dışına taşan biliş” gibi kavramsallaştırmalara çok uzun yıllar önce bağımsız olarak nasıl temas etmiş olduğunu vurgulamaktır. Bu anlamda, hem doğu hem de batı psikolojilerinin bünyelerinde barındırdığı çeşitli kavramsal, felsefi ve hatta ideolojik, tartışmaları da hesaba katarak tarihsel gelişim süreçleri bağlamında ele alınmaları güncel bazı tartışmaların psikoloji tarihindeki derin köklerinin farkedilmesini sağlayabileceği gibi psikoloji alanının kendi tarihsel gelişim sürecine ilişkin bir meta-anlayışın da oluşturulmasını da sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adam, H., and Galinsky, A. (2012). Enclothed cognition. Journal of Experimental Social Psychology, 48, pp.918–925.
Barsalou, L. W. (1999). Perceptual symbol systems. Behavioral Brain Science, 22, pp.577–660.
Bakburst, D. (2007). Vygotsky's demons. H. Daniels, M. Cole, & J. Wensch, (Eds.), The Cambridge companion to Vygotsky (pp. 50-76). New York, NY: Cambridge University Press.
Bruner, J. (1995). Reflecting on Russian consciousness. L. Martin, K. Nelson, & E. Tobach (Eds.), Sociocultural psychology: Theory and practice of doing and knowing (pp. 67-86). New York, NY: Cambridge University Press.
Carlson, S. M., Mandell, D. J.,Williams, L. (2004). Executive function andtheory of mind: Stability and prediction from ages 2 to 3. Developmental Psychology,40, pp.1105–1122.
Chemero, A. (2009). Radical embodied cognitive science. Cambridge, MA: MIT Press.
Cole, M., Steiner, V. J., Scribner, S., & Souberman, E. (Eds.). (1978). L. S. Vygotsky mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Cole, M., & Wertsch, J. (2011). Freedom and constraint in human action. Journal of Russian & East European Psychology, 49, pp.3-29.

Damasio, A. (1994). Descartes’ error: emotions, reason and the human brain. London: Papermac.
Forman, E. A. ve Kraker, M. J. (1985). The social origins of logic: The contributions of Piaget and Vygotsky. New Directions in Child Development, 29, pp.23—29. . Galperin, P. Y. (1995). Problems in the psychology of activity. Journal of Russian & East European Psychology, 33, pp.18-23.
Eerland, A., Guadalupe, T., ve Zwaan, R. (2011). Leaning to the left makes the Eiffel Tower seem smaller: posture-modulated estimation. Psychological Science, 22, pp.1511–1514.
Galperin, P. (1992). Organization of mental activity and the effectiveness of learning. Journal of Russian and East European Psychology, 30(4), pp.65–82.
Galperin P. (1992) The Problem of Activity in Soviet Psychology, Journal of Russian & East European Psychology, 30(4), pp.37-59.
González Rey, F. L. (2014). Advancing further the history of Soviet psychology: Moving forward from dominant representations in Western and Soviet psychology. History of Psychology, 17(1), pp.60–78.
Greenwood, J. D. (2015). A conceptual history of psychology: Exploring the tangled web. Cambridge University Press.
Elkonin, D. B. (1995). Problems in the psychology of activity. Journal of Russian & East European Psychology, 33, pp.32-34.
Luria, A. R. (1980). Higher cortical functions in man. New York, NY: Basic Books.
Luria, A. R. (2002). L.S. Vygotsky and the problem of functional localization. Journal of Russian and East European Psychology, 40(1), pp.17–25.
McLeish, J. (1975) Soviet psychology; history, theory, content, London, Methuen.
Miles, L., Nind, L., ve Macrae, C. (2010). Moving through time. Psychological Science, 21, pp.222–223.
Payne, T. R. S. L. (2012). SL Rubinštejn and the philosophical foundations of Soviet psychology (Vol. 30). Springer Science & Business Media.
Pereira, M. E. (2009). History of Psychology Timeline. Web. Seebohm T.M. (1991) Psychologism Revisited. In: Seebohm T.M., Føllesdal D., Mohanty J.N. (eds) Phenomenology and the Formal Sciences. Contributions to Phenomenology (In Cooperation with the Center for Advanced Research in Phenomenology), vol 8. Springer, Dordrecht
Sidman, M. (1960). Tactics of scientific research.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher mental processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Vygotsky, L. S. (1987). Thinking and speech. (N. Minick, Trans.). R. Rieber & A.Carton (Eds.), The collected Works
Wertsch, J. (2011). Freedom and constraint in human action. Journal of Russian & East European Psychology, 49, pp.3-29.
Wilson, A. D., & Golonka, S. (2013). Embodied Cognition is Not What you Think it is. Frontiers in Psychology,pp.1-4.
Zaporozhets, A. V. (1995). Problems in the psychology of activity. Joumal of Russian & European Psychology, 33, pp.12-17.
Zinchenko, V. P. (1995). Cultural-historical psychology and tbe psychological theory of activity: Retrospect and prospect. J. Wertsch, P. del Rio, & A. Alvarez (Eds.), Sociocultural studies of mind (pp. 37-55). New York, NY: Cambridge University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Temel Alper Karslı ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

2 Ağustos 2020

Gönderilme Tarihi

28 Haziran 2020

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30804/cesmicihan.759441

IZ

https://izlik.org/JA46KC77PA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karslı, T. A. (2020). Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, 7(1), 47-65. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.759441

AMA

1.Karslı TA. Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 2020;7(1):47-65. doi:10.30804/cesmicihan.759441

Chicago

Karslı, Temel Alper. 2020. “Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 7 (1): 47-65. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.759441.

EndNote

Karslı TA (01 Ağustos 2020) Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 7 1 47–65.

IEEE

[1]T. A. Karslı, “Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri”, Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, c. 7, sy 1, ss. 47–65, Ağu. 2020, doi: 10.30804/cesmicihan.759441.

ISNAD

Karslı, Temel Alper. “Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 7/1 (01 Ağustos 2020): 47-65. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.759441.

JAMA

1.Karslı TA. Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 2020;7:47–65.

MLA

Karslı, Temel Alper. “Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, c. 7, sy 1, Ağustos 2020, ss. 47-65, doi:10.30804/cesmicihan.759441.

Vancouver

1.Temel Alper Karslı. Sovyet Psikolojisindeki Amaçsal Eylem Vurgusu Ekseninde Tarihsel-Toplumsal Yaklaşım Ve Dinamik Lokalizasyonculuk Görüşünün Tarihten Günümüze Etkileri: Güncel Bazı Yaklaşımların Psikoloji Tarihindeki Kökleri. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 01 Ağustos 2020;7(1):47-65. doi:10.30804/cesmicihan.759441

Cited By

Cumhuriyet Döneminin Türk Psikoloji Çalışmalarına Varoluşsal Katkıları

Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1326341