Araştırma Makalesi

Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu

Sayı: 36 30 Temmuz 2024
PDF İndir
TR EN

Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu

Öz

Bu çalışmada öncelikle çeviribilimde üslup araştırmaları içinde, 20. yüzyıl sonlarında çevirmenin üslubu araştırmalarının açılması ve bu alanda belirleyici olmuş incelemeler ele alınmaktadır. Edebi üslup konusu çeviribilim çalışmalarının içinde hep yer almıştır, ama çevirmenin yazarınkinden ayrı olarak kendine ait üslubunun varlığının kabul edilmesi ve inceleme konusu yapılması hemen olmamıştır. Bu alanda çeviribilime dilbilimsel araçları taşıyan Mona Baker’dan itibaren bütünceler, çeviri bütünceleri önem kazanmıştır. Ama çeviri sürecine bilgisayarın girmesi ve 21. yüzyılın başında makine çevirilerinin hızla yaygınlık kazanması, çevirmenin zamanla artdüzeltmen rolünü üstlendiği durumların ortaya çıkması, makine üslubunun ya da makine çevirisi üslubunun varlığını da gündeme getirmiştir. İşlenen veri hacminin artması ve teknolojinin iyileşmesiyle ortaya çıkan nöral makine çevirisi, bu alanda çalışan bilimcilerin yüzünü teknik ve genel metinlerden yaratıcı metinlere çevirmesi konusunda cesaret vermiş ancak ilk dönem incelemeleri belirli metrikler üzerinden doğruluk ve kalite kavramlarına yoğunlaşmıştır. Anonim ve genel metinlerle eğitilmiş makine çevirisi modellerinin ürettiği erek metinlerin incelenmesinin ötesine geçen çalışmalar çeviride yaratıcılık ve üslup konularına odaklanmış ve bu kavramların giderek otomasyona maruz kalan çeviri dünyasına yansımalarını tartışmaya açmıştır. Makine çevirisine insani bir dokunuşu da mümkün kılan bu tür yaklaşımların yakın gelecekte ne gibi etkiler yaratabileceğini de tartıştığımız incelememizde çeviribilim alanında insan ve makine çevirilerinin üslup araştırmaları çerçevesinde nasıl ele alındığını tarihsel açıdan ele alıyoruz.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

121K221

Kaynakça

  1. Alkım, Barış E. (2002). Re-creating H.P. Lovecraft’s distinctive style in Turkish [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi] Boğaziçi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı.
  2. Baker, M. (1995). Corpora in translation studies: An overview and some suggestions for future research. Target, 7(2), 223–243. https://doi.org/10.1075/target.7.2.03bak
  3. Baker, M. (2000). Towards a methodology for investigating the style of a literary translator. Target 12(2), s. 241- 266. https://doi.org/10.1075/target.12.2.04bak
  4. Besacier, L. (2014). Machine translation for literature: a pilot study (Traduction automatisée d'une œuvre littéraire: une étude pilote). P. Blache, F. Béchet, & B. Bigi (Ed.), Proceedings of TALN 2014 (Vol. 3) içinde (ss. 389– 394). Marseille: Association pour le Traitement Automatique des Langues. https://aclanthology.org/F14- 2001.pdf
  5. Besacier, L., & Schwartz, L. (2015). Automated translation of a literary work: a pilot study. A. Feldman, A. Kazantseva, S. Szpakowicz, & C. Koolen (Ed.), Proceedings of the Fourth Workshop on Computational Linguistics for Literature içinde (ss. 114–122). Association for Computational Linguistics. http://10.3115/v1/W15-0713
  6. Boase-Beier, J. (2006). Stylistic approaches to translation. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315759456
  7. Çalışkan S., & Can F. (2018). Türkçe metinler üzerine yapılan sayısal üslup araştırmalarını inceleyen ve Benim Adım Kırmızı çevirilerinin aslına olan sadakatini ölçen bir çalışma. Türk Kütüphaneciliği, 32(4), 251-286. http://doi.org/10.24146/tkd.2018.41
  8. Çavuşoğlu, Ö. (2007). ‘Türkçe söyleyen’ Can Yücel: The ‘rewriter’ par excellence [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çeviri ve Yorum Çalışmaları, Dil Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

15 Nisan 2024

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 36

Kaynak Göster

APA
Gürses, S., Şahin, M., Hodzik, E., Güngör, T., Dallı, H., & Dursun, O. (2024). Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, 36, 100-124. https://doi.org/10.37599/ceviri.1468718
AMA
1.Gürses S, Şahin M, Hodzik E, Güngör T, Dallı H, Dursun O. Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 2024;(36):100-124. doi:10.37599/ceviri.1468718
Chicago
Gürses, Sabri, Mehmet Şahin, Ena Hodzik, Tunga Güngör, Harun Dallı, ve Olgun Dursun. 2024. “Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy 36: 100-124. https://doi.org/10.37599/ceviri.1468718.
EndNote
Gürses S, Şahin M, Hodzik E, Güngör T, Dallı H, Dursun O (01 Temmuz 2024) Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi 36 100–124.
IEEE
[1]S. Gürses, M. Şahin, E. Hodzik, T. Güngör, H. Dallı, ve O. Dursun, “Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu”, Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy 36, ss. 100–124, Tem. 2024, doi: 10.37599/ceviri.1468718.
ISNAD
Gürses, Sabri - Şahin, Mehmet - Hodzik, Ena - Güngör, Tunga - Dallı, Harun - Dursun, Olgun. “Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 36 (01 Temmuz 2024): 100-124. https://doi.org/10.37599/ceviri.1468718.
JAMA
1.Gürses S, Şahin M, Hodzik E, Güngör T, Dallı H, Dursun O. Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 2024;:100–124.
MLA
Gürses, Sabri, vd. “Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy 36, Temmuz 2024, ss. 100-24, doi:10.37599/ceviri.1468718.
Vancouver
1.Sabri Gürses, Mehmet Şahin, Ena Hodzik, Tunga Güngör, Harun Dallı, Olgun Dursun. Çeviribilim Çalışmalarında Çevirmenin Üslubu ve Makinenin Üslubu. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 01 Temmuz 2024;(36):100-24. doi:10.37599/ceviri.1468718

Cited By