Araştırma Makalesi

Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler

Sayı: TÜÇEVAS Özel Sayısı 28 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler

Öz

Özellikle 1980’lerden itibaren özerkleşmeye başlayan çeviri eğitimi kısa bir zaman diliminde, teknolojik ivmelenmenin de etkisiyle, teknoloji odaklı yeniliklere uyum sağlamayı başarmış ve bu yeniliklerden beslenen alanlardan biri olarak görsel-işitsel çeviri, öğretim programlarına kademeli şekilde kazandırılmaya başlanmıştır. Çeviri eğitiminin sınırlarının genişlediği bu dönemde profesyonel çevirmenlerin görsel-işitsel çeviri alanında yetkinliğe sahip olmaları adına atılan adımlar, zaman içinde doğan ihtiyaçlarla birlikte bugün yerini yeni yönelimlere bırakmıştır. Demokratikleşen teknolojinin bir sonucu olarak profesyonel olmayan çevirmenlerin de katılımcı kültürdeki aktif varlığı, çeviri eğitiminin profesyonel çevirmenleri çağın ihtiyaçlarına uyum sağlayabilecekleri şekilde hazırlamasını da gerekli kılmıştır. Bu doğrultuda çalışma, Türkiye’deki görsel-işitsel çeviri eğitimine ışık tutmak amacıyla, profesyonel çevirmenlerin altyazı çevirisindeki yetkinliklerine odaklanmıştır. Kitle kaynaklı bir çeviri projesinden toplanan İngilizce-Türkçe dil çiftindeki veriler, Jan Pedersen (2017) tarafından dillerarası altyazıların kalitesini ölçmek üzere önerilen FAR Model çerçevesinde analiz edilmiştir. Dillerarası altyazıların ‘işlevsel eşdeğerlik’, ‘kabul edilebilirlik’ ve ‘okunabilirlik’ olmak üzere üç ayrı yönden incelemeye tabi tutulduğu bu model, çeviri kalitesine etki eden hataların gerekçeleriyle birlikte belirlenmesine de yardımcı olmuştur. Karma yöntemli analiz sonucunda, profesyonel çevirmenler tarafından üretilen dillerarası altyazılar, hem aynı çeviri projesinde faaliyet gösteren profesyonel olmayan çevirmenlerin ürettiği altyazılara ait kalite skorları hem de grup içi skorlar dikkate alınarak irdelenmiştir. Elde edilen bulgular içerisinden profesyonel ve profesyonel olmayan çevirmenlerin ortalama uygunluk oranları arasındaki fark ön plana çıkmış, ayrıca bazı profesyonel olmayan çevirmenlerin diğer çevirmenlere göre daha yüksek kalitede altyazılar üretebildiği de tespit edilmiştir. Yürütülen araştırma, dillerarası altyazı kalitesi perspektifinden Türkiye’de görsel-işitsel çeviri eğitiminin eksik ve geliştirilmesi gereken yanlarına dikkat çekerken çeviri yetkinliğinde eğitimin etkisine de yanıt aramaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akbulut, A. N. (2016). Türkiye’de çeviribilim: İlk adımların yol arkadaşlığı. Sözcükler Yayınevi.
  2. Bartrina, F. (2009). Teaching subtitling in a virtual environment. J. Díaz- Cintas & G. Anderman (Ed.), Audiovisual translation: Language transfer on screen içinde (ss. 229–239). Palgrave Macmillan London. https://doi.org/10.1057/9780230234581_17
  3. Beckett, A. (2017). Accelerationism: How a fringe philosophy predicted the future we live in. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2017/may/11/accelerationism- how-a-fringe-philosophy-predicted-the-future-we-live-in
  4. Beseghi, M. (2021). Bridging the gap between non-professional subtitling and translator training: a collaborative approach. The Interpreter and Translator Trainer, 15(1), 102–117. https://doi.org/10.1080/1750399x.2021.1880307
  5. Blane, S. (1996). Interlingual subtitling in the languages degree. P. Sewell & I. Higgins (Ed.), Teaching translation in universities: Present and future perspectives içinde (ss. 183–208). AFLS and CILT.
  6. Bolaños García-Escribano, A. (2020). The didactics of audiovisual translation in the age of cloud technologies [Yayımlanmamış doktora tezi]. University College London.
  7. Bolaños García-Escribano, A., Díaz-Cintas, J., & Massidda, S. (2021). Latest advancements in audiovisual translation education. The Interpreter and Translator Trainer, 15(1), 1–12. https://doi.org/10.1080/1750399x.2021.1880308
  8. Carroll, M. (1998). Subtitler training: Continuing training for translators. Y. Gambier (Ed.), Translating for the media: Papers from the international conference languages & the media, Berlin, November 22- 23, 1996 içinde (ss. 265–266). University of Turku.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çeviri ve Yorum Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

6 Ocak 2025

Kabul Tarihi

23 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: TÜÇEVAS Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Uslu Korkmaz, A., & Okyayuz, A. Ş. (2025). Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, TÜÇEVAS Özel Sayısı, 109-132. https://doi.org/10.37599/ceviri.1614516
AMA
1.Uslu Korkmaz A, Okyayuz AŞ. Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 2025;(TÜÇEVAS Özel Sayısı):109-132. doi:10.37599/ceviri.1614516
Chicago
Uslu Korkmaz, Aysu, ve A. Şirin Okyayuz. 2025. “Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy TÜÇEVAS Özel Sayısı: 109-32. https://doi.org/10.37599/ceviri.1614516.
EndNote
Uslu Korkmaz A, Okyayuz AŞ (01 Mayıs 2025) Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi TÜÇEVAS Özel Sayısı 109–132.
IEEE
[1]A. Uslu Korkmaz ve A. Ş. Okyayuz, “Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler”, Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy TÜÇEVAS Özel Sayısı, ss. 109–132, May. 2025, doi: 10.37599/ceviri.1614516.
ISNAD
Uslu Korkmaz, Aysu - Okyayuz, A. Şirin. “Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. TÜÇEVAS Özel Sayısı (01 Mayıs 2025): 109-132. https://doi.org/10.37599/ceviri.1614516.
JAMA
1.Uslu Korkmaz A, Okyayuz AŞ. Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 2025;:109–132.
MLA
Uslu Korkmaz, Aysu, ve A. Şirin Okyayuz. “Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy TÜÇEVAS Özel Sayısı, Mayıs 2025, ss. 109-32, doi:10.37599/ceviri.1614516.
Vancouver
1.Aysu Uslu Korkmaz, A. Şirin Okyayuz. Dillerarası Altyazı Kalitesi Perspektifinden Türkiye’de Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi: Bulgular ve Öneriler. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 01 Mayıs 2025;(TÜÇEVAS Özel Sayısı):109-32. doi:10.37599/ceviri.1614516

Cited By