Bilişsel Gelişim, Ahlak Gelişimi ve Kişilik Gelişim Kuramlarına Göre “Küçük Prens” Kitabının İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 65 - 82, 29.11.2025

Cumhur Sancaktar Selamet

Öz

Orijinal adı "Le Petit Prince" eser, çocuklar ile çocukluğunu unutmamış ya da içindeki çocuğu canlı tutabilen yetişkinler için kaleme alınmıştır. Küçük Prens'in okuyucusu kitabın, öncelikle yazarın en iyi arkadaşının yazarın kendi çocukluğuna ithaf edilen bir kitap olduğunu fark edecektir. Anlatıcı, altı yaşındayken çizmiş olduğu bir resim ile ilgili büyüklerle yaşadığı olumsuz deneyimini okuyucularla paylaşmaktadır. Sonrasında, Büyük Sahra Çölü'nde altı yıl önce geçirdiği bir uçak kazasında Küçük Prens ile tanışmadan önce duygularını paylaşabileceği kimseyi bulamadığını anlatır. Alanyazın incelendiğinde Küçük Prens kitabının bilişsel gelişim, ahlak gelişim ve kişisel gelişim kuramlarına göre incelendiği bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu nedenden dolayı bu çalışmada Küçük Prens kitabı, Piaget ve Vygotsky’in bilişsel gelişim kuramı, Kohlberg’in ahlak gelişim kuramı ve Erikson’un psiko-sosyal gelişim kuramına göre incelenmiştir. Bu araştırmada Küçük Prens’te yer alan değerlerin belirlenmesi amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Analiz sürecinde yapılandırılmış bir form kullanılmamış, metin içerisinde yer alan ve bilişsel gelişim kuramı, ahlak gelişim kuramı ve kişilik gelişim kuramları ile ilişkili olan ifadeler belirlenerek ilişkili olan kuramla birlikte notlar alınmıştır. Kuramlar ile ilişkili olan ifadelerden bulgulara ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda kitapta bilişsel gelişim, ahlak gelişim ve psiko-sosyal gelişim kuramları ile ilişkili birçok ifadeye yer verildiği bulgularına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Küçük Prens , bilişsel gelişim , ahlak gelişimi , kişilik gelişimi

Analysing the Book ‘The Little Prince’ According to Cognitive Development, Moral Development And Personality Development Theories

Öz

The original title ‘Le Petit Prince’ was written for children and adults who have not forgotten their childhood or who can keep their inner child alive. The reader of The Little Prince will firstly realise that the book is a book dedicated to the author's childhood by the author's best friend. The narrator shares with the readers his negative experience with adults about a picture he drew when he was six years old. Afterwards, he tells that he could not find anyone to share his feelings with before he met the Little Prince in a plane crash in the Great Sahara Desert six years ago. When the literature was examined, no study was found in which The Little Prince book was analysed according to cognitive development, moral development and personal development theories. For this reason, in this study, The Little Prince was analysed according to Piaget and Vygotsky's cognitive development theory, Kohlberg's moral development theory and Erikson's psycho-social development theory. In this study, document analysis method, one of the qualitative research methods, was used to determine the values in The Little Prince. Content analysis was used to analyse the research data. In the analysis process, a structured form was not used, the statements in the text that are related to cognitive development theory, moral development theory and personality development theories were determined and notes were taken with the related theory. Findings were obtained from the statements related to the theories. As a result of the research, it was found that many statements related to cognitive development, moral development and psycho-social development theories were included in the book.

Anahtar Kelimeler

The Little Prince , cognitive development , moral development , personality development

Kaynakça

• Aydın, A. (2016). Eğitim psikolojisi. Pagem
• Aytekin, H. (2015). Antoine de Saint-Exupéry’nin Küçük Prens’inde evrensel ve mitsel yaklaşımlar. Öneri Dergisi, 7(27), 365-375. https://doi.org/10.14783/maruoneri.689665
• Aytemiz Seymen, O., ve Bolat, T. (2007). Kohlberg’in bilişsel ahlâkî gelişim modelinden yararlanan etiksel karar verme modellerinin karşılaştırmalı analizi. Akdeniz İİBF Dergisi, 7(13), 24-61. https://dergipark.org.tr/tr/pub/auiibfd/issue/32315/359095
• Bayhan, P., ve Artan İ., (2007). Çocuk gelişimi ve eğitimi. Morpa Kültür.
• Beyreli, L. ve Ak-Başoğul, D. (2017). Küçük Prens’in hedef kitlesi: çocuklar mı, yetişkinler mi?. Synergies Turquie, (10), 107-121. https://avesis.iuc.edu.tr/yayin/8ee1a7dd-8fc4-4446-b7a6-b1d693661ee6/kucuk-prensin-hedef-kitlesi-cocuklar-mi-yetiskinler-mi
• Bowen, G.A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9 (2), 27- 40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
• Bozdoğan, Ç. (2019). Erken dönem uyumsuz şemalar ile Kohlberg ahlaki gelişim kuramı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Bruner, J. S. (1966). Toward a theory of instruction. Cambridge, MA: Harvard University Press.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demriel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. NSTA Press.
• Cohen, L. J. (2018). A dan Z ye psikoloji. Say.
• Çam, Z., Çavdar, D., Seydooğulları, S. ve Çok, F. (2012). Ahlak gelişimine klasik ve yeni kuramsal yaklaşımlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 1211-1225. https://www.academia.edu/5544644/Ahlak_Geli%C5%9Fimine_Klasik_ve_Yeni_Kuramsal_Yakla%C5%9F%C4%B1mlar
• Çeçen, A. R., (2000). Vygotsky’nin sosyokültürel perspektifi ışığında bilişsel gelişime katkıları. Çanakkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(18), 21-25. https://doi.org/10.52974/jena.125827 Çelebi, Ç. D. (2017). Çocuk felsefesi ve Küçük Prens’in çocuk felsefesi açısından incelenmesi. Çocuk Felsefesi, 1-18. https://www.researchgate.net/publication/321796067_Cocuk_felsefesi_ve_Kucuk_Prens'in_cocuk_felsefesi_acisindan_incelenmesi
• Çelik Şenyüz, E. (2006). Antoıne De Saınt-Exupéry’nin “Küçük Prens” Eserinde Eğitsel Öğeler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Çelik, H., ve Arslan, M. (2022). Çocuk hikâyelerinde iş birliği ve sosyal öğrenme temalarının analizi. Eğitim ve Psikoloji Araştırmaları Dergisi, 11(2), 78–95.
• Dağaşan, E., Osmanoğlu, D. ve Toksun, S. (2017). Dede Korkut hikayelerinin Kohlberg’in ahlak gelişim kuramına göre incelenmesi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 5(11), 163-181. https://dx.doi.org/10.33692/avrasyad.509646
• Demir, S., ve Çelik, H. (2020). Çocuk kitaplarında bilişsel gelişim göstergelerinin incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(2), 134–152.
• Deniz, M. E. (2018). Eğitim psikolojisi. Pagem.
• Dlekmen, M. (2016). Eğitim psikolojisi: Bilişsel gelişim ve dil gelişimi içinde C. Şahin (Ed.), Bilişsel gelişim. Pegem. Doğan, M. (2019). Küçük Prens kitabının çoklu zekâ kuramına göre incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. W. W. Norton.
• Eroğlu, M. (2023). Çocukluk döneminde bilişsel gelişim: Piaget ve Vygotsky’nin bilişsel gelişim kuramlarının incelenmesi ve karşılaştırılması. Journal of Education and New Approaches, 6(1), 69-77. https://doi.org/10.52974/jena.1258278
• Eroğlu, S., ve Kılıç, F. (2023). Çocuk edebiyatında yapılandırmacı öğrenme unsurları üzerine bir inceleme. Eğitim Kuram ve Uygulama Dergisi, 19(1), 65–82.
• Fosnot, C. T. (2013). Constructivism: Theory, perspectives, and practice. Teachers College Press.
• Gardiner, H. W., & Gander, M. J. (2010). Çocuk ve ergen gelişimi. (Çev. Ed. Ali Dönmez, Bekir Onur, Nermin Çelen). İmge Kitabevi.
• Garrison, D. R., & Vaughan, N. D. (2008). Blended learning in higher education. Jossey-Bass. Gökçe, D. (2021). Küçük Prens’in eğitsel yönleri üzerine bir nitel inceleme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(3), 215–233.
• Göktaş, Z., ve Arıkan, N. (2022). Değer eğitimi açısından çocuk edebiyatı eserlerinin analizi. Değerler Eğitimi Dergisi, 20(2), 45–68.
• Gürgan, U. (2019). Gelişim psikolojisi. Nobel.
• İlbay, A. B. ve İlbay, M. (2019). Küçük Prens öykü odaklı bibliyo grup rehberliği programının pozitif duygular üzerindeki etkisi. Humanistic Perspective, 1(1), 28-43. https://doi.org/10.47793/hp.569587 İnanç, B., Bilgin, M., ve Atıcı, M. (2015). Gelişim psikolojisi: Çocuk ve ergen gelişimi. Pagem.
• Karakaş, Ö. (2013). 8. sınıf öğrencilerinin okuma tutumları üzerine bir araştırma (MEB tarafından ortaokul öğrencilerine önerilen 100 temel eser örneğinde) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Karakaş, R., Paçalı, İ., Özkoyuncu, Y., ve Kılınç, M. (2023). Küçük Prens kitabının farklı öğrenim grupları üzerinden değerlendirilmesi. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 6(1), 55-76. https://doi.org/10.47935/ceded.1276858 Koç, M., Çolak, T., Kocaman, O. ve Bayraktar, B. (2009). Kohlberg’in ahlaki gelişim kuramına göre üniversite öğretim elemanları ile öğrenciler arasındaki etkileşimin ahlaki düzeyi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 757-771. https://core.ac.uk/download/268072367.pdf
• Kohlberg, L (1976). Moral Stages and Moralization: The Cognitive Developmental Approach. Moral Development and Behavior: Theory, Research, and Social Issues, T. Lickona (Ed.). Holt, Rinehart and Winston Köse, C. T. ve Eryılmaz, Ö. (2018). Sosyal bilgilerde edebi ürünler ve değerler eğitimi: Küçük Prens örneği. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1), 65-79. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baebd/issue/35175/386416
• Küçük Prens Müzesi, (2024) https://eskisehiranadolulisesi.meb.k12.tr/icerikler/kucuk-prens-kitap-muzesi_9792316.html 01.08.2024.
• Lantolf, J. P. (2011). The sociocultural approach to second language acquisition: Sociocultural theory, second language acquisition, and artificial intelligence. In D. Atkinson (Ed.), Alternative approaches to second language acquisition (pp. 24–47). Routledge.
• Li, D. (2004). Trustworthiness of think-aloud protocols in the study of translation process. International Journal of Applied Linguistics, 14(3), 301-313. https://doi.org/10.1111/j.1473-4192.2004.00067
• Lietz, C. A., Langer, C. L. & Furman, R. (2006). Establishing trustworthiness in qualitative research in social work. Qualitative Social Work, 5(4), 441-458. https://doi.org/10.1177/1473325006070288
• Lincoln, Y.S & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. California. Sage Publications.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2013). Okul öncesi eğitim programı (36–72 aylık çocuklar için). MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü.
• Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass . Moran, B. (2008). Edebiyat kuramları ve eleştiri. İletişim Yayınları.
• Nicolopoulou, A. (2004). Oyun, bilişsel gelişim ve toplumsal dünya: Piaget, Vygotsky ve sonrası. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 37(2), 137-169.
• Nodelman, P., & Reimer, M. (2003). The pleasures of children's literature. Allyn & Bacon.
• Piaget, J. (1952). : The Origins of Intelligence in Children. Routledge.
• Saint-Exupéry, A. (1943). Le Petit Prince. Reynal & Hitchcock.
• Saint-Exupéry, A. (2016). Küçük Prens (Çev. C. Süreya ve T. Uyar, Çev.). Can Yayınları.
• Santrock, J.W. (2014). Yaşam boyu gelişim. Nobel.
• Senemoğlu, N. (2018). Gelişim, öğrenme ve öğretim. Anı Yayıncılık.
• Skinner, B. F. (1953). Science and human behavior. Macmillan.
• Sönmez, Ö. (2019). Une critique des sociétés du monde dans l’univers du “Petit Prince” sous une optique sémiotique/Göstergebilimsel bir bakış açısıyla Küçük Prens’in evreninde dünya toplumları eleştirisi. Dil Dergisi, 170(2), 72-91. https://dergipark.org.tr/en/pub/dilder/issue/46724/530384
• Şirin, M. R. (2014). Ergin çocukların yazarı: Cahit Zarifoğlu. Türk Dili Çocuk ve İlk Gençlik Edebiyatı Özel Sayısı içinde, 663-674. https://tdk.gov.tr/wp-content/uploads/2015/01/663.pdf
• Topses, G. (2009). Gelişim ve öğrenme psikolojisi. Nobel
• Uğurlu, S. B. (2013). Resimli çocuk kitaplarında hayvan karakter kullanımı. Electronic Turkish Studies, 8(4), 1381–1393.
• Uysal, H. (2010). Ahlak gelişimi ve din [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Konya Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ünveren Kapanadze, D. (2019). Vygostky'nin sosyo-kültürel ve bilişsel gelişim teorisi bağlamında Türkçe öğretiminin değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(47), 181-195. https://doi.org/10.35237/sufesosbil.565193
• Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
• Yavuzer, H. (2007). Çocuk psikolojisi. Remzi.
• Yıldırım, A. (2021). Küçük Prens’in eğitimsel değerleri üzerine bir nitel inceleme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(3), 215–233.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Zeytinoğlu, S. (1979). Küçük Prens üzerine bir inceleme. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 12(1), 39-47. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/804203