İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonellerinin Bilimsel Çalışmalara Yönelik Tutumlarının İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) profesyonellerinin bilimsel çalışmalara yönelik tutumlarını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki çalışma, Haziran–Ağustos 2025 tarihleri arasında çevrimiçi anket yöntemiyle yürütülmüş ve Türkiye’de görev yapan 199 İSG profesyoneli çalışmaya katılmıştır. Veriler, sosyo-demografik bilgi formu ve Bilimsel Araştırmaya Yönelik Tutum Ölçeği (BATÖ) kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 36,7 olup, %52,8’i kadın ve %68,9’u lisans veya lisansüstü mezunudur. En büyük meslek grubunu C sınıfı iş güvenliği uzmanları oluşturmaktadır. Bulgular, bilimsel toplantılara katılan İSG profesyonellerinin araştırmalara yönelik olumlu tutumlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermiştir (p<0,05). Haftalık çalışma süresi arttıkça olumsuz tutumların yükseldiği, yaş ile olumlu tutum arasında ise zayıf pozitif ilişki olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, bilimsel etkinliklere katılımın teşvik edilmesi ve çalışma sürelerinin düzenlenmesi olumlu tutumların geliştirilmesi açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• İşyeri Hekimi
• İş Güvenliği Uzmanı
• Diğer Sağlık Personeli
• Bilimsel Araştırma
• Tutum

Etik Beyan

Etik kurul alınmıştır.

Examining the Attitudes of Occupational Health and Safety Professionals Towards Scientific Studies

Öz

This study aimed to examine the attitudes of occupational health and safety (OHS) professionals toward scientific research. Designed as a cross-sectional and descriptive study, the research was conducted between June and August 2025 using an online survey method. A total of 199 OHS professionals working in Türkiye participated in the study. Data were collected using a socio-demographic information form and the Attitude Toward Scientific Research Scale (ATSRS). The mean age of participants was 36.7 years; 52.8% were female and 68.9% held undergraduate or graduate degrees. Class C occupational safety specialists constituted the largest professional group. The findings indicated that OHS professionals who participated in scientific meetings had significantly more positive attitudes toward scientific research and a higher willingness to support researchers (p<0.05). In addition, negative attitudes toward research increased with longer weekly working hours, while a weak positive correlation was found between age and positive attitudes. The results suggest that encouraging participation in scientific activities and regulating excessive working hours may contribute to fostering positive attitudes toward scientific research among OHS professionals.

Anahtar Kelimeler

• Occupational Physician
• Occupational Safety Specialist
• Other Healthcare Personnel
• Scientific Research
• Attitude

Kaynakça

1. Aisya Maulida Agusdin, A., & Nurmayanti, S. (2022). The effect of knowledge, perception, attitude, and culture on occupational safety and health behavior. International Journal of Innovative Science, Engineering & Technology, 9(1), 155–166. www.decks.go.id
2. Alli, B. O. (2008). Fundamental principles of occupational health and safety (2nd ed.). International Labour Organization.
3. Atalı, G., Ağar, A., Tuğrul, İ., & Acar, M. N. (2023). İSG profesyonellerinin (işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, diğer sağlık personeli) depresyon düzeyleri ve iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sosyal Güvence, (23), 969–987. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1359015
4. Aydın, Y., Adıgüzel, A., & Topal, E. A. (2015). Ebe ve hemşirelerin bilimsel çalışmalara yönelik tutumlarının belirlenmesi. Journal of Human Rhythm, 1(4), 168–175.
5. Baran, M., Baran, M., Efe, H. A., & Maskan, A. (2020). Fen alanları öğretmenleri ve fen alanları öğretmen adaylarının FeTeMM (STEM) farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 1–29.
6. Bilir, N. (2019). İş sağlığı ve güvenliği. Güneş Tıp Kitabevleri.
7. Can, R., Tambağ, H., & Sürmeli, F. C. (2020). Öğrencilerin hemşirelikte araştırmalara yönelik tutum ve farkındalıkları. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 207–213. https://doi.org/10.47115/jshs.770031
8. Çeler, A. (2015). Tıp fakültesindeki araştırma görevlilerinde depresyon düzeyinin iş doyumu ile ilişkisinin incelenmesi. Konuralp Medical Journal, 7(3), 125–134. https://doi.org/10.18521/ktd.56232

9. Cerev, G., & Yenihan, B. (2021). İş güvenliği uzmanı adaylarının mesleklerine ilişkin tutumları üzerine bir araştırma. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 41–64. https://doi.org/10.33399/biibfad.841013
10. de Jong, S. P., Ketting, E., & van Drooge, L. (2020). Highly esteemed science: An analysis of attitudes towards and perceived attributes of science in letters to the editor in two Dutch newspapers. Public Understanding of Science, 29(1), 37–52. https://doi.org/10.1177/0963662519888936
11. Erdoğan, E., & Genç, K. G. (2023). İş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin temel sorunları. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 57–93. https://doi.org/10.54838/bilgi sosyal.1289671
12. Ertaş, M. F. (2023). İş güvenliği uzmanlarının iş yüklerinin iyileştirilmesi için yönetimsel strateji önerileri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(2), 626-644. https://doi.org/10.15869/itobiad.1247291
13. Fonseca, C., Pettitt, J., Woollard, A., Rutherford, A., Bickmore, W., Ferguson-Smith, A., & Hurst, L. D. (2023). People with more extreme attitudes towards science have self-confidence in their understanding of science, even if this is not justified. PLoS Biology, 21(1), e3001915. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.3001915
14. Göksel, A. G., & Yıldız, L. (2021). Üniversite öğrencilerinin bilimsel araştırmaya yönelik tutumları: Spor bilimleri fakültesi örneği. Eurasian Research in Sport Science, 6(1), 1–14. https://doi.org/10.29228/ERISS.1
15. Hernández, R., Saavedra-López, M., Calle-Ramírez, X., & Rodríguez-Fuentes, A. (2021). Index of undergraduate students’ attitude towards scientific research: A study in Peru and Spain. Journal Pendidikan IPA Indonesia, 10(3), 416–427. https://doi.org/10.15294/jpii.v10i3.30442
16. Hernandez, R. M., Montes-Valer, E., Mamani-Benito, O., Ortega-Pauta, B. I., Saavedra-Lopez, M. A., & Calle-Ramirez, X. M. (2022). Index of attitude towards scientific research in Peruvian psychology students. International Journal of Education and Practice, 10(2), 204–213. https://doi.org/10.18488/61.v10i2.2976
17. Kanadlı, K. A., Aşkar, S. E., Söylemez, G. K., Kara, B., & Odabaşı, R. (2024). Hemşirelerin bilimsel çalışmalara yönelik tutumları: Bir üniversite hastanesi örneği. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 11(2).
18. Karakaya, A., & Sancı, V. (2017). İş güvenliği uzmanlarının iş tatminleri üzerine bir araştırma: Karadeniz bölgesi örneği. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 1-13.
19. Korkmaz, Ö., Şahin, A., & Yeşil, R. (2011). Bilimsel araştırmaya yönelik tutum ölçeği geçerlilik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 10(3), 961–973.
20. Kumaş, H., & Yücel Beyaztaş, F. (2007). Türkiye’deki hekimlerin çalışma koşullarının irdelenmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 29(3), 123–127.
21. Landa-Blanco, M., & Cortés-Ramos, A. (2021). Psychology students' attitudes towards research: The role of critical thinking, epistemic orientation, and satisfaction with research courses. Heliyon, 7(12), e08664. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e08664
22. Lesińska-Sawicka, M. (2022). Nurses’ attitudes towards selected social groups: Cross-sectional survey among Polish nurses. Healthcare, 10(2), 249. https://doi.org/10.3390/healthcare10020249
23. Mukaka, M. M. (2012). A guide to appropriate use of correlation coefficient in medical research. Malawi Medical Journal, 24(3), 69–71.
24. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). SAGE Publications.
25. Rutjens, B. T., Heine, S. J., Sutton, R. M., & van Harreveld, F. (2018). Attitudes towards science. In J. M. Olson (Ed.), Advances in experimental social psychology (Vol. 57, pp. 125–165). Elsevier. https://doi.org/10.1016/bs.aesp.2017.08.001
26. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2025). Sosyal güvenlik kurumu istatistik yıllıkları. https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/
27. Tai, R. H., Ryoo, J. H., Skeeles-Worley, A., Dabney, K. P., Almarode, J. T., & Maltese, A. V. (2022). (Re-)designing a measure of students’ attitudes toward science: A longitudinal psychometric approach. International Journal of STEM Education, 9(1), 12. https://doi.org/10.1186/s40594-022-00319-1
28. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. bs.). Seçkin Yayıncılık.
29. Yılmaz, D., İflazoğlu, B., & Yılmaz, D. U. (2020). İntörn hemşirelik öğrencilerinin bilimsel araştırma yapmaya yönelik tutumlarının belirlenmesi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 3(1), 27–35. https://doi.org/10.38108/ouhcd.716893