COĞRAFİ KEŞİFLER DÖNEMİ PORTEKİZ KAYNAKLARINDA “HİNTLİ” İMGESİ

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2 , 161 - 186 , 30.12.2025

Hava Önalan

https://doi.org/10.30517/cihannuma.1725275

https://izlik.org/JA34TJ37MB

Öz

Bu çalışma, Coğrafî Keşifler döneminde Portekizli kâşif, tarihçi ve misyonerlerin Hindistan ile ilk temaslarına dair anlatılarında Hintli kimliğinin nasıl tasvir edildiğini incelemektedir. Portekizli denizciler Hindistan’a ulaşmayı başardıklarında yalnızca ticaret yollarını değil, karşılaştıkları toplumların kültürel ve sosyal yapılarını da detaylı şekilde gözlemlemişlerdir. Álvaro Velho, Duarte Barbosa, Garcia de Orta, Fernão Lopes de Castanheda ve João de Barros gibi isimlerin eserlerinde Hindistan’daki kast sistemi, yerel halkın fiziksel görünümü, giyimleri, dinî ritüelleri ve sosyal yaşamları üzerine yoğun betimlemeler yer almaktadır. Özellikle nair savaşçıları, Brahman din adamları, cenaze ritüelleri gibi konular ön plana çıkmaktadır. Bu tasvirler, Portekizlilerin Hint toplumuna yönelik merak, hayranlık ve kültürel üstünlük arayışı gibi duygularını bir arada barındırmaktadır. Kaynaklarda sömürgeci misyonun dinî boyutu da açıkça görülmektedir. Özellikle Brahmanlara yönelik olumsuz söylemler, Hristiyan misyonerlerin faaliyetleri bağlamında değerlendirilmiştir. Hint toplumu hem ilgiyle hem de ilkel ve batıl olarak tabir edilecek şekilde Avrupa merkezli bir üstünlük anlayışıyla değerlendirmiştir. Misyoner Francis Xavier gibi isimler özellikle Brahmanları eleştirmiş, onları halkı kandırmakla suçlamış ve Hristiyanlığı yayma çalışmalarında engel olarak görmüştür. Bu anlatılar sadece gözlem değil aynı zamanda bir sömürgeci bakış açısını da yansıtmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Portekizlilerin ilk etkileşimlerinde Hint toplumunu nasıl anlamlandırdıklarını, dönemin birincil kaynakları ve tasvirlerine dayalı olarak anlatmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Portekiz , Coğrafi Keşifler , Hindistan , Hintli , Tasvir

Representations of “Indian” Identity in Portuguese Sources of the Age of Exploration

https://izlik.org/JA34TJ37MB

Öz

This study examines how Indian identity was portrayed in the accounts of Portuguese explorers, historians and missionaries during the Age of Exploration particularly in their initial encounters with India. When Portuguese sailors succeeded in reaching India they not only charted new trade routes but also meticulously observed the cultural and social structures of the societies they encountered. Works by figures such as Vasco da Gama, Duarte Barbosa, Garcia de Orta, Fernão Lopes de Castanheda and João de Barros contain detailed descriptions of the caste system the physical appearance and clothing of the local people, religious rituals and various aspects of social life in India. Particular attention is given to topics such as the Nair warriors, Brahmin priests and funeral rituals. These depictions reflect a complex interplay of curiosity, admiration and a quest for cultural superiority on the part of the Portuguese. The religious dimension of the colonial mission is also evident in the sources. Especially in relation to the Brahmins, negative discourse is analyzed within the context of Christian missionary activities. Indian society was portrayed with a mixture of fascination and a Eurocentric sense of superiority often characterized as primitive or superstitious. Missionaries such as Francis Xavier strongly criticized the Brahmins, accusing them of deceiving the people and viewing them as obstacles to the spread of Christianity. These narratives reflect not only observation but also a distinctly colonial perspective. In this context the study aims to explore how the Portuguese made sense of Indian society during their initial interactions based on primary sources and contemporary descriptions.

Anahtar Kelimeler

Portuguese , Age of Exploration , India , Indian , Depiction

Kaynakça

• Albuquerque, Afonso de, Commentarios do Grande Afonso Dalboquerque Capitão Geral que foi das Indias Orientaes em tempo do muito poderoso Rey D. Manuel o primeiro deste nome. Parte II. Lisboa: Na Regina Officina Typografica, 1774.
• Álvares, Francisco, Verdadeira informação das terras do Preste João das Indias: Pelo Padre Francisco Álvares (Nova edição). Lisboa: Imprensa Nacional,1889.
• Barbosa, Duarte, Livro em que dá relação do que viu e ouviu no Oriente. introdução e notas de Augusto Reis Machado. Lisboa: Agência Geral das Colónias, 1946.
• Barros, João de, Da Ásia: Dos Feitos que os Portuguezes Fizeraam no Descubrimento e Conquista dos Mares e Terras do Oriente. Decada I Parte I. Lisboa: Na Regia Officina Typografica, 1777-1778.
• Camões, Luís de. Os Lusíadas. Lisboa: Em Casa de Antonio Gõçaluez, 1572.
• Castanheda, Fernão Lopez de, História do Descobrimento e Conquista da Índia pelos Portugueses. Livro I. Lisboa: Na Typographia Rollandiana, 1833.
• Köpke, Diogo, Roteiro da Viagem que em Descobrimento da India pelo Cabo da Boa Esperança fez Dom Vasco da Gama em 1497 Segundo um manuscripto coetaneo existente na Bibliotheca publica portuense. Porto: Typographia commercial portuense, 1838.
• Orta, Garcia da, Colloquies on the Simples & Drugs in India, edited and annotated by Francisco Manuel de Melo Breyner (Conde de Ficalho). London: Henry Sotheran and Co., 1913.
• Velho, Álvaro, A Journal of the First Voyage of Vasco da Gama 1497-1499. translated and edited by Ernst Georg Ravenstein. London: Hakluyt Society, 1898.
• Boxer, Charles Ralph, The Portuguese Seaborne Empire 1415-1825, Hutchinson of London, London 1969.
• Coleridge, Henry James, The Life and Letters of St. Francis Xavier, Vol I, Burns and Oates, London 1872.
• d’Alòs-Moner, Andreu Martínez, “Varthema, Ludovico de.”. Encylopaedia Aethiopica, 4, (ed. Siegbert Uhlig and Alessandro Bausi),Harrassowitz, Wiesbaden 2011, s. 1052
• Eryılmaz, İsa, “Gücerat’ın Tarihî Coğrafyası”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 7/1 (2024), s. 249-276.
• Faria e Sousa, Manuel de. Ásia Portuguesa, Vol I, (tradução de Isabel Ferreira do Amaral Pereira de Matos e Mari Vitória Garcia Santos Ferreira), Livraria Civilização, Porto 1945.
• Ferrand, Gabriel, “Şihâbeddin”. İslâm Ansiklopedisi, Cilt 11, İstanbul 1979, s. 519-529.
• Ferroli, Domenico. The Jesuits in Malabar. Vol. 1, Bangalore Press, Bangalore 1939.
• Fremeaux, Jules, Sofala(s): L'implantation portugaise au début du XVIe siècle & Rapport de la Mission “Roads to Sofala(s)”, Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne, Yüksek lisans tezi, Paris 2021.
• Gerald R. Tibbetts, Arab Navigatin in the Indian Ocean before the Coming of the Portuguese, The Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, London 1981.
• Losty, Jeremiah Paul, “Identifying the Artist of Codex Casanatense 1889”, Anais De História De Além-Mar, XIII, (2012), s. 13-40.
• Maqbul Ahmad, Sayyid, “İbn Mâcid”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), Cilt 20, TDV, İstanbul 1999, s. 162-163.
• Melo Breyner, Francisco Manuel de (Conde de Ficalho), Garcia da Orta e o Seu Tempo, Imprensa Nacional, Lisboa 1886.
• Nizami, Khaliq Ahmad, “Gücerât”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), Cilt 14, TDV, İstanbul 1996, s. 171-173.
• Subrahmanyam, Sanjay, The Portuguese Empire in Asia 1500-1700, John Wiley & Sons Ltd., 2012.
• Varthema, Ludovico di, The travels of Ludovico di Varthema in Egypt, Syria, Arabia Deserta and Arabia Felix, in Persia, India, and Ethiopia, A.D. 1503 to 1508, ( translated by John Winter Jones and edited by George Percy Badger), Hakluyt Society, London 1863.
• Verghese, Anila, “History of Vijayanagara City and Empire”, History, Art and Architecture: A Guide Book based on the Training Workshop Conducted at Hampi in June 2009 as part of the Indian Cultural Heritage Specialist Guide Programme. New Delhi: UNESCO New Delhi Office, 2010.
• Viagens de Pedro da Covilhan, (ed. Conde de Ficalho), Livraria de Antonio Maria Pereira, Lisboa 1898.
• https://eve.fcsh.unl.pt/en/people/alvaro-velho Erişim tarihi 20.06.2025
• Album di disegni, illustranti usi e costumi dei popoli d'Asia e d'Africa con brevi dichiarazioni in lingua portoghese (Codex Casanatense 1889), Biblioteca Casanatense. https://casanatense.contentdm.oclc.org/digital/collection/miniature/search/searchterm/Album%20di%20disegni%2C%20illustranti%20usi%20e%20costumi%20dei%20popoli%20d'Asia%20e%20d'Africa%20con%20brevi%20dichiarazioni%20in%20lingua%20portoghese
• Correia, Gaspar, Livro primeiro das Lendas da Índia, https://digitarq.arquivos.pt/fileViewer/076c5c5330d3415096881c78ea148150?isRepresentation=false&selectedFile=12185339&fileType=IMAGE Županov, Ines G, Jesuit Missions in Coastal and South India (1543-1773) Between Mission and Empire, Brill, Leiden 2025.
• https://brill.com/display/title/72026?srsltid=AfmBOopvW3sAzuU4a5P5hNlggpltBm0LolY6Fzz-_Qm9G1KOqBj7QQm