An Examination of Secondary School Students’ Science Anxiety Regarding to Their Demographic Characteristics

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 2, 123 - 138, 17.01.2026

Hüseyin Şansal Ayvaz , Orhan Karamustafaoğlu

https://doi.org/10.48138/cjo.1822730

Öz

This study was conducted to examine middle school students’ levels of anxiety toward the science course in relation to their demographic characteristics (gender, grade level, and parental education level). The research was carried out using a survey model, and the study sample consisted of a total of 461 middle school Students 230 girls and 231 boys enrolled in the 5th, 6th, 7th, and 8th grades in the central district of Ağrı province during the 2023–2024 academic year. The Science Course Anxiety Scale (SCAS), developed by Şimşek and Hamzaoğlu (2023), was used as the data collection tool. In addition, a Personal Information Form was utilized to determine the students’ demographic characteristics. The data obtained were analyzed using the chi-square test in an appropriate statistical software program. According to the findings, no statistically significant differences were found between students’ levels of science anxiety and their gender, grade level, mother’s education level, or father’s education level. The study concluded that middle school students’ science anxiety levels do not significantly differ based on gender, grade level, or parental education levels. Based on the results, it was recommended that teachers identify students’ science-related anxieties at the beginning of the academic year, determine the underlying causes of this anxiety, and design learning environments that better support the management of anxiety.

Anahtar Kelimeler

Science anxiety , Secondary school students , Science education

Ortaokul Öğrencilerinin Fen Bilimleri Dersine Yönelik Kaygılarının Demografik Özelliklerine Göre İncelenmesi

Öz

Bu çalışma ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik kaygı düzeylerinin öğrencilerin demografik yapılarına (cinsiyet, sınıf düzeyi ve anne-baba eğitim düzeyi) göre incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Tarama yöntemiyle yürütülen bu çalışmaya 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ağrı ili merkez ilçesinde eğitim gören 230’u kız 231’i erkek olmak üzere toplam 461 ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencisi katılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Şimşek ve Hamzaoğlu (2023) tarafından geliştirilmiş Fen Bilimleri Dersine Yönelik Kaygı Ölçeği (FBDYKÖ) kullanılmıştır. Öğrencilerin demografik yapılarını tespit etmek amacıyla Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler uygun bir istatistiki program kullanılarak ki-kare testi analizi yapılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik kaygı düzeyleri ile cinsiyetleri, fen bilimleri dersine yönelik kaygı düzeyleri ile sınıf düzeyleri, fen bilimleri dersine yönelik kaygı düzeyleri ile anne eğitim düzeyi ve fen bilimleri dersine yönelik kaygı düzeyleri ile baba eğitim düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışmada ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik kaygı düzeyleri ile cinsiyetleri, sınıf düzeyi ve anne-baba eğitim düzeyi değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı sonucuna varılmıştır. Çalışmanın sonucunda, eğitim-öğretim yılı başında öğrencilerinin derse yönelik kaygılarını tespit ederek bu kaygının sebeplerini ortaya çıkarması, kaygıyı daha iyi yönetebilecek öğrenme ortamlarının hazırlanması, gibi önerilerde bulunulmuştur

Anahtar Kelimeler

Fen bilimleri kaygısı , Ortaokul öğrencileri , Fen eğitimi

Kaynakça

• Akgün, A., Gönen, S. & Aydın, M. (2007). İlköğretim Fen ve Matematik Öğretmenliği öğrencilerinin kaygı düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (20); 283-299. Asal, R., & Turan, B. N. (2021). Investigating primary school teacher candidates’ anxiety towards teaching science according to various variables. Erciyes Journal of Education, 5(1), 74-86. https://doi.org/10.32433/eje.631330
• Atlı, H. & Benzer, S. (2024). Sorgulamaya dayalı eğitim yaklaşımının 5. sınıf öğrencilerinin fene yönelik tutum, motivasyon ve kaygıları üzerine etkileri. Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 7(13), 1-27. https://doi.org/10.5281/zenodo.10452576
• Avcı, F., & Kırbaşlar, F. G. (2017). Determination of factors affecting the science anxiety levels of secondary school students. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 11(1), 401-417. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.356306
• Aydın, A., & Tiryaki, S. (2017). Üniversite öğrencilerinin kaygı düzeylerini etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik bir çalışma (KTÜ örneği). Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 17(4), 715-722. https://doi.org/10.17475/kastorman.282559
• Baban, A. (2018). Ortaokul öğrencilerinde matematik kaygısı ve algılanan öğretmen tutumu. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Nişantaşı Üniversitesi, İstanbul.
• Bowen, C. W. (1999). Development and score validation of a chemistry laboratory anxiety instrument (claı) for college chemistry students. Educational and Psychological Measurement, 59 (1), 171-187.
• Cüceloğlu, D. (2018). İnsan ve davranışı (36. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Czerniak, C., & Chiarelott, L. (1984, April). Science anxiety: An investigation of science achievement, sex and grade level factors. Paper presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association, New Orleans, LA.
• Çakmak, Ö., & Hevedanlı, M., (2005). Eğitim ve fen-edebiyat fakülteleri biyoloji bölümü öğrencilerinin kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14): 115-127.
• Çelik, M. E. (2021). Ortaokul öğrencilerinin fen kaygısı ölçeği’nin geliştirilmesi ve uygulanması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir.
• Ergülcü, Y. (2021). İlköğretim ikinci kademedeki özel yetenekli öğrencilerin matematik dersine dair kaygıları ile akademik özyeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Ayvansaray Üniversitesi, İstanbul.
• Erökten, S. (2010). Fen bilgisi öğrencilerindeki kimya laboratuvar uygulamalarının öğrenci endişeleri üzerine etkisinin değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 107-114. Greenburg, S. L. & Mallow, J.V. (1982). Treating science anxiety in a university counseling center. The Personel and Guidance Journal, 61 (1), 48-50.
• Güven, A. (2024). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin matematik kaygısı ile LGS başarısı ilişkisinin ve matematik kaygısının nedenlerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
• Haşıloğlu, M. A., & Göğebakan, S. (2021). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik kaygılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 4(2), 141-154.
• Hendrickx, D. (2017). Freud and Lacan on fetishism and masochism/sadism as paradigms of perversion. (Unpublished doctoral dissertation). Ghent University, Netherlands.
• Hevedanlı, Ö. Ç. (2005). Eğitim ve fen-edebiyat fakülteleri biyoloji bölümü öğrencilerinin kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14), 115-127.
• Kağıtçı, B. (2014). Fen dersine yönelik kaygı ölçeği geliştirilmesi ve ortaokul öğrencilerinin fen dersi kaygı ile tutum puanlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
• Karakaya, F., Avgın, S. S. & Kümperli, E. (2016) Analysis of primary school student's science learning anxiety according to some variables. Journal of Education and Practice, 7(33), 24-31. Kaya, E., & Yıldırım, A. (2014). Science anxiety among failing students. Elementary Education Online, 13(2), 518-525.
• Kurbanoğlu, N. İ. (2014). Investigation of the relationships between high school students' chemistry laboratory anxiety and chemistry attitudes in terms of gender and types of school. Education and Science, 39(171), 199-210.
• Müezzin, E. E., & Özata, B. Ç. (2019). Ortaöğretim öğrencilerinde fen öğrenmeye yönelik kaygı ve motivasyon ilişkisi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 14-21. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.02
• Nuwangi, P. P., Riandi, Widodo, A., Isnendes, R., & Ayuningbudi, F. H. W. (2025). Identification of students’ science anxiety: do grade level and gender affect it? Jurnal Penelitian Pendidikan IPA, 11(1), 119-127. https://doi.org/10.29303/jppipa.v11i1.9715
• Oğuz, A. & Ulutürk Sakarya, Y. (Editörler). (2022). Sosyal bilimlerde yeni araştırmalar-VI, Ankara: Berikan Yayınevi.
• Özmen, H. & Karamustafaoğlu, O. (Editörler). (2019). Eğitimde araştırma yöntemleri (2. Baskı), Ankara: Pegem Akademi.
• Öztürk, F. H. (2021). Ortaokul öğrencilerinde fen bilimleri başarısını yordayan değişkenlerin farklı modellerle incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
• Sheehan E. (1999). Kaygı bozuklukları. Çev. M. Sağlam, Alfa Yayınları, İstanbul.
• Şahin, M., & Kaya, H. (2020). Ortaokul öğrencilerinin fene yönelik kaygı düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 190-206.
• Şimşek, F. & Hamzaoğlu, E. (2023). Fen bilimleri dersine yönelik kaygı ölçeği geliştirme çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 287-302. https://doi.org/10.37217/tebd.1174390
• Udo, M. K., Ramsey, G. P., & Mallow, J. V. (2004). Science anxiety and gender in students taking general education science courses. Journal of Science Education and Technology, 13(4), 435-446. Uluçınar Sağır, Ş. (2014). İlköğretim öğrencilerine yönelik fen kaygı ölçeği. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (37), 1-20.
• Varol, Ş. (1990). Lise son sınıf öğrencilerinin kaygı düzeylerini etkileyen bazı etmenler. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
• Yolagiden, C. & Bektaş, O. (2018). Sekizinci sınıf öğrencilerinin fen bilimleri öğrenme kaygıları ile fen bilimleri öğrenme yönelimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 18-41.
• Yücel, A. S. (2008). Development of an anxiety scale for chemistry preparation of an anxiety tree. Hacettepe University Journal of Education, 35(35), 406-415.
• Yürük, N. (2011). The predictors of preservice elementary teachers’ anxiety about teaching science. Journal of Baltic Science Education, 10(1), 17-26.