Postmodern Dönemde Tüketim Kültürünün İnşasında İletişimin Stratejik Önemi

Öz

Postmodernizm, son yıllarda pek çok disiplin tarafından sıkça tartışılan ve farklı bakış açılarıyla tanımlanmaya çalışılan bir kavramdır. Bazı araştırmacılara göre postmodernizm, modernizmin sonrasını, ondan kopuşu ifade ederken, bazı araştırmacılara göre modernizmin değişen yüzünü, onun devamını ve kapitalizmin ürününü ifade etmektedir. Postmodern dönem, geleneksel değerlerin ve normların zayıfladığı, bireyselliğin ön plana çıktığı ve sürekli değişimin hâkim olduğu bir dönem olarak nitelendirilebilir. Bu dönemde tüketim kültürü, geleneksel tüketim alışkanlıklarından farklı olarak birçok yeni boyut kazanmış ve tüketim kültüründe önemli değişimlere yol açmıştır. Postmodern dönemde tüketim, artık sadece temel ihtiyaçları karşılamaktan öte, bir yaşam tarzını ifade etme ve kimlik oluşturma aracı haline gelmiştir. Bu dönemde tüketici kültürünün oluşumunda iletişimin önemli bir rolü olduğunu ifade etmek mümkündür. Reklam, pazarlama, dijital medya ve sosyal ağlar gibi iletişim araçları, tüketicilerin algılarını etkileyerek markaların ve ürünlerin tercih edilmesini sağlamaktadır. Postmodern dönemde, tüketici davranışları giderek daha karmaşık hale gelirken iletişim stratejileri de bu değişime ayak uydurmuştur. Geleneksel reklamcılık yerine duygusal bağlar kurma, hikâye anlatımı, etkileşim ve kişiselleştirme gibi stratejiler önem kazanmıştır. Bu çalışmada toplumdaki tüketim kültürünün inşasında iletişimin stratejik rolünün ortaya koyulması amaçlanmaktadır. Çalışma, postmodernizm ve tüketim kültürü arasındaki ilişkiyi iletişim boyutuyla ele alması nedeniyle özgünlük sağlamaktadır. Tüketim kültürünün postmodern dönemde nasıl şekillendiği, tüketici davranışlarının nasıl değiştiği ve iletişim stratejilerinin tüketiciler üzerindeki etkisi gibi konular, çalışmanın önemli odak noktalarını oluşturmaktadır. Bu kapsamda iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerle birlikte ihtiyaç kavramının değiştiği, tüketim kültürü ve alışkanlıklarının hızla topluma yayıldığı, bireylerin toplumsal statülerinin işaret değeri yüksek tüketim malları ile oluşturulduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tüketim kültürü
• modernizm
• postmodernizm
• stratejik İletişim

Strategic Importance of Communication in the Construction of Consumption Culture in the Postmodern Period

Öz

In recent years, postmodernism has been a topic of regular discussion across various disciplines, with several definitions being attempted. Postmodernism, according to some academics, expresses the aftermath of modernism, the break from it, whereas postmodernism, in the eyes of others, expresses modernism’s evolving face, its continuity, and its manifestation as a capitalist commodity. The postmodern period can be characterized as a period in which traditional values and norms are weakened, individuality comes to the fore, and constant change is dominant. Consumption culture has undergone substantial modifications over this time due to the addition of numerous new features that set it apart from conventional consumption patterns. Instead of only providing for fundamental requirements, consumerism has evolved in the postmodern era into a way to express a way of life and build identity. It is possible to state that communication has an important role in the formation of consumer culture in this period. Advertising, marketing, social networks, and other communication methods shape consumers’ perspectives and guarantee that certain brands and goods are chosen. In the postmodern era, consumer behavior has become increasingly complex and communication strategies have kept pace with this change. Strategies like emotional connection, storytelling, interactivity, and personalization have become more significant than conventional advertising. This study aims to reveal the strategic role of communication in the construction of consumer culture in society. The study is distinctive in that it examines the interaction between consumer culture, postmodernism, and communication. The major emphasis points of the study include how consumption culture is shaped in the postmodern age, how consumer behavior has changed, and the impact of communication tactics on consumers. In this context, it can be seen that the concept of need has evolved as communication technologies have advanced, consumer culture and habits have swiftly expanded throughout society, and individuals’ social status is formed through the consumption products with high symbol value.

Anahtar Kelimeler

• Consumption culture
• modernism
• postmodernism
• strategic communication

Kaynakça

1. Anderson, P. (2011). Postmodernitenin kökenleri (E. Gen, Çev.). İletişim Yayınları.
2. Aslan, S., & Yılmaz, A. (2001). Modernizme bir başkaldırı projesi olarak postmodernizm. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2(2), 93–108.
3. Balcı, A. (2003). Örgütsel sosyalleşme kuram, strateji ve taktikler. Pegem yayıncılık.
4. Bauman, Z. (2000). Siyaset arayışı (T. Birkan, Çev.). Metis Yayınları.
5. Baumann, G. (2006). Çokkültürlülük bilmecesi (I. Demirakın, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
6. Bayram, Y. (2007). Postmodernizm modernizm ötesi. Baykara Dergisi, 5, 37–39.
7. Best, S., & Kellner, D. (2011). Postmodern teori (M. Küçük, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. Bocock, R. (2009). Tüketim (İ. Kutluk, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.

9. Çağlar, N. (2008). Postmodern anlayışta siyaset ve kimlik. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 13(3), 369–386.
10. Çınar, R., & Çubukcu, İ. (2009). Tüketim toplumunun şekillenmesi ve tüketici davranışları- karşılaştırmalı bir uygulama. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 277–300.
11. Demir, Ş., Sesli, M., & Yılmaz, V. (2008). Türk modernleşmesi: Eleştirel bir bakış. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(2), 77–90.
12. Demirzen, İ. (2010). Tüketim toplumunun oluşumu ve din ile etkileşimi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 10(3), 97–109.
13. Dunn, R. G. (1998). Identity crises: A social critique of postmodernity. University of Minnesota Press.
14. Eleodinmuo, B. C. (2021). The role of communication in consumer attitude and decision behaviour. Nnadiebube Journal of Social Sciences, 1(1), 60–67.
15. Ertürk, H. (2011). Çevre politikası. Ekin Yayınları.
16. Eryiğit, S. (2001). Modernizm postmodernizm ve organizasyon yaklaşımı. Kamu-İş, 6(2), 1–15.
17. Friedman, J. (1988). Cultural logics of the global system: A sketch. Theory, Culture and Society, 5(2–3), 447–460. [CrossRef]
18. Gezgin, S., & Kırık, A. M. (2018). Sosyal medyanın tüketim kültürüne etkisi. In S. Gezgin (Ed.). Dijital çağda iletişim (pp. 9–25). Eğitim Yayınevi.
19. Güriz, A. (2011). Feminizm postmodernizm ve hukuk. Phoenix Yayınevi.
20. Harvey, D. (2006). Postmodernliğin durumu (S. Sayran, Çev.). Metis Yayınları.
21. Heller, A., & Feher, F. (1993). Postmodern politik durum (Ş. Argın & O. Akınhay, Çev.). Öteki Yayınevi.
22. İlter, T. (2006). Modernizm, postmodernizm, postkolonyalizm: Ben-öteki ilişkileri ve etnosantrizm. Küresel İletişim Dergisi, 1, 1–14.
23. Jameson, F. (2005). Kültürel dönemeç (K. İnal, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
24. Kumar, K. (2013). Sanayi sonrası toplumdan post-modern topluma: Çağdaş dünyanın yeni kuramları (M. Küçük, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
25. Kymlicka, W. (1998). Çokkültürlü yurttaşlık (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
26. LeRoy, G., & Beitz, U. (1974). The Marxist approach to modernism. Journal of Modern Literature, 3(5), 1158–1174.
27. Moghaddam, A. A., & Rahman, A. (2012). Three of concepts: Modernism, postmodernism and globalization. Elixir Social Sciences, 43, 6643–6649.
28. Murphy, J. W. (2000). Postmodern sosyal analiz ve postmodern eleştiri (H. Arslan, Çev.). Paradigma Yayınları.
29. Nar, M. Ş. (2015). Küreselleşmenin tüketim kültürü üzerindeki etkisi: Teknoloji tüketimi. Journal of International Social Research, 8(37), 941–954. [CrossRef]
30. Odabaşı, Y. (2009). Tüketim kültürü. Sistem yayıncılık.
31. Odabaşı, Y. (2012). Postmodern pazarlama. MediaCat kitapları.
32. Örs, B. H. (2009). Postmodern dünyada ideolojinin dönüşümü. İ. Ü. Siyasal Bilimler Fakültesi Dergisi, 40, 1–12.
33. Özbolat, A. (2012). Postmodern perspektifte tüketimin toplumsal anlamına sosyolojik bir yaklaşım. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(1), 117–129.
34. Özcan, B. (2007). Postmodernizmin tüketim imajları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 261–273.
35. Rigel, N. (1994). Medya ninnileri. Sistem Yayıncılık.
36. Sarıbay, A. Y. (2022). Globalleşmenin kültürel-politik sosyolojisi. Dün Bugün Yarın Yayınları.
37. Sarup (2010). Postyapısalcılık ve postmodernizm (A. B. Güçlü, Çev.). Ark Yayınevi.
38. Smith, P. (2001). Kültürel kuram (S. Güzelsarı & İ. Gündoğdu, Çev.). Babil Yayınları.
39. Şişman, M. (1996). Postmodernizm tartışmaları ve örgüt kuramındaki yansımaları. Eğitim Yönetimi Dergisi, 2(3), 451–464.
40. Tekinalp, Ş. (2005). Küreselleşen dünyanın bunalımı: Çok kültürlülük. Journal of İstanbul Kültür University, 3(1), 75–87.
41. Turner, B. S. (2003). Oryantalizm postmodernizm ve globalizm (İ. Kabaklıkaya, Çev.). Anka Yayınları.
42. Uçan, H. (2009). Modernizm/postmodernizm ve J. Derridanın yapı sökümcü okuma ve anlamlandırma önerisi. Turkish Studies, 4(8), 2283–2306.
43. Uğurlu, Ö. (2009). Reklamların etik ve postmodern kodlar ekseninde okunması [Kongre bildirisi]. Fırat Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve Etik Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Elazığ.
44. Utma, S. (2020). Tüketim toplumunda tüketim kültürünün yaygınlaşmasında medyanın rolü: tüketiyorum öyleyse varım. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(74), 484-491.
45. Vergin, N. (2010). Siyasetin sosyolojisi, kavramlar, tanımlar, yaklaşımlar. Doğan kitap.
46. Warde, A. (1994). Consumption, identity-formation and uncertainty. Sociology, 28(4), 877–898.
47. Yıldırım, M. (2010). Modernizm, postmodernizm ve kamu yönetimi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 703–719.