Araştırma Makalesi

Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz

Cilt: 21 Sayı: 49 31 Temmuz 2023
PDF İndir

Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz

Öz

Gerek izlenen vergi politikaları gerekse mükelleflerin vergiye uyumsuz davranmaları sonucunda ortaya çıkan vergi açığı, idarelerin potansiyellerinin altında vergi tahsil etmesine neden olmaktadır. Bu bağlamda vergi açığı, politika açığı ve uyum açığı şeklinde ele alınmaktadır. Politika açığında hükümetler vergi gelirlerinin bir kısmından esasen kendi iradeleri ile vazgeçmektedirler. Önceden tahmin edilemeyen uyum açığında ise ekonomik, mali, sosyo-psikolojik, yönetsel, siyasal vb. pek çok sebepten dolayı mükellefler vergiye düşük oranda uyum göstermektedirler. Bu yüzden, uyum açığında idare açısından vazgeçilen gelirden ziyade kaybedilen vergi geliri söz konusudur. Ayrıca uyum açığının idarenin etkinsizliğinin bir göstergesi olması, vergi sistemini adaletsiz hale getirmesi, ekonomik-mali politikaların başarısını olumsuz etkilemesi ve sosyal adaletsizliğe yol açması gibi hususlar, vergi açığının tahmin edilmesinin ve azaltılmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede vergi açığının boyutlarının aşağıya çekilmesi için vergi uyumsuzluğundan kaynaklanan gelir kaybının mümkün olduğunca azaltılması gerekmektedir. Çalışmada vergi açığının tahmin edilerek, mükelleflerin vergileme karşısında tutum ve davranışlarına yön veren ve tahmin edilen bu vergi açığı üzerinde etkili olan potansiyel faktörlerin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında öncelikle, verilerin elde edilebilirliği göz önünde bulundurularak seçilmiş 34 OECD ülkesinde 2005 ve 2018 yılları arasındaki vergi açığı tahmin edilmiştir. Tahminler makro yöntemlerden hareketle kayıt dışı ekonomi, gayrisafi yurt içi hasıla ve toplam vergi oranı değişkenleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Vergi açığı tahmin edildikten sonra “ekonomik özgürlükler, enflasyon, gelir dağılımında adalet, hükümet etkinliği, idari kalite ve yolsuzluk algısı” faktörlerinin vergi açığı üzerindeki etkisinin belirlenmesi için panel veri analizi uygulanmıştır. Bu çalışma sonucunda, vergi açığı üzerinde “enflasyon oranı” ve “yolsuzluk algısı” faktörlerinin pozitif yönde anlamlı, “gelir dağılımında adalet”, “hükümet etkinliği” ve “idari kalite” faktörlerinin ise negatif yönde anlamlı etki gösterdikleri saptanmıştır. Buna karşın, “ekonomik özgürlüklerin” vergi açığı üzerindeki etkisinin istatistiki açıdan anlamlı olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abu Bakar, M. A. A., Palil, M. R. ve Maelah, R. (2021). Governance Quality and Tax Compliance Behaviour in East Malaysia. Asian Journal of Accounting and Governance, 15, 77–89.
  2. Adeyeye, B. G. ve Otusanya, J. O. (2015). The Impact of Taxpayers’ Perception of Government’s Accountability, Transparency and Reduction in Fiscal Corruption on Voluntary Tax Compliance in Nigeria. International Journal of Economics and Accounting, 6(3), 276–299
  3. Ahmed, R. A. ve Rider, M. (2013). Using Microdata to Estimate Pakistan’ s Tax Gap by Type of Tax. Public Finance Review, 41(3), 334–359.
  4. Akbey, F. (2014). Türkiye’de Vergi Denetimi ve Gelirleri Üzerine Bir İnceleme. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(1), 63–103.
  5. Alm, J. ve Borders, K. (2014). Estimating the “Tax Gap” at the State Level: The Case of Georgia’s Personal Income Tax. Public Budgeting and Finance, 34(4), 61–79.
  6. Alm, J. ve Soled, J. A. (2017). W (h) ither the Tax Gap? Wash. L. Rev., 92(2), 521–566.
  7. Alp, B. ve Töngör, Ü. (2018). Vergi Dairesi Başkanlığı Çalışanlarının Vergi Algıları: Antalya Örneği. Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, (38), 151–172.
  8. Argentiero, A., Casal, S., Mittone, L. ve Morreale, A. (2021). Tax Evasion and Inequality: Some Theoretical and Empirical Insights. Economics of Governance, 22, 309–320.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2023

Gönderilme Tarihi

28 Mart 2023

Kabul Tarihi

28 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 21 Sayı: 49

Kaynak Göster

APA
Taş, S., & İpek, S. (2023). Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz. Yönetim Bilimleri Dergisi, 21(49), 526-558. https://doi.org/10.35408/comuybd.1271386
AMA
1.Taş S, İpek S. Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz. Yönetim Bilimleri Dergisi. 2023;21(49):526-558. doi:10.35408/comuybd.1271386
Chicago
Taş, Semra, ve Selçuk İpek. 2023. “Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz”. Yönetim Bilimleri Dergisi 21 (49): 526-58. https://doi.org/10.35408/comuybd.1271386.
EndNote
Taş S, İpek S (01 Temmuz 2023) Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz. Yönetim Bilimleri Dergisi 21 49 526–558.
IEEE
[1]S. Taş ve S. İpek, “Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz”, Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 21, sy 49, ss. 526–558, Tem. 2023, doi: 10.35408/comuybd.1271386.
ISNAD
Taş, Semra - İpek, Selçuk. “Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz”. Yönetim Bilimleri Dergisi 21/49 (01 Temmuz 2023): 526-558. https://doi.org/10.35408/comuybd.1271386.
JAMA
1.Taş S, İpek S. Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz. Yönetim Bilimleri Dergisi. 2023;21:526–558.
MLA
Taş, Semra, ve Selçuk İpek. “Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz”. Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 21, sy 49, Temmuz 2023, ss. 526-58, doi:10.35408/comuybd.1271386.
Vancouver
1.Semra Taş, Selçuk İpek. Vergi Açığını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş OECD Ülkelerine Yönelik Bir Analiz. Yönetim Bilimleri Dergisi. 01 Temmuz 2023;21(49):526-58. doi:10.35408/comuybd.1271386

Cited By

 

Sayın Araştırmacı;

Dergimize gelen yoğun talep nedeniyle halihazırda yaklaşık 100 makalenin süreçleri devam etmektedir. Bu makalelerin süreçleri nihayete erdirildikten sonra dergimiz yeni makale alımına başlayacaktır.

Dergimize göndereceğiniz çalışmalar linkte yer alan taslak dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Çalışmanızı aktaracağınız taslak dergi yazım kurallarına göre düzenlenmiştir. Bu yüzden biçimlendirmeyi ve ana başlıkları değiştirmeden çalışmanızı bu taslağa aktarmanız gerekmektedir.

Türkçe Makale Şablonu için tıklayınız...

İngilizce Makale Şablonu için tıklayınız...

Ücret politikası için tıklayınız..

Saygılarımızla,