LOSS OF QUALIFIED WORKFORCE IN EMPLOYMENT: EXAMINING THE CAUSES AND CONSEQUENCES OF BRAIN DRAIN WITH DOCUMENT ANALYSIS

Yıl 2025, Cilt: 23 Sayı: 57, 1531 - 1568, 23.07.2025

Şerife Uğuz Arsu

https://doi.org/10.35408/comuybd.1553316

Cited By: 1

Öz

In our country, migration abroad, which started especially with doctors, is increasing day by day with the orientation of other professional groups and young people. These migrations, which are described as brain drain, are the migration of highly educated, qualified labor force to countries where the quality of work and life is higher. While there are many reasons for the increasing brain drain problem, including economic, political, social and cultural, it is seen that individual preferences such as lifestyle and living standards are also effective reasons. In addition, it is observed that the brain drain problem will have serious effects on both structural factors such as employment and education, and on the business world, the country and future generations today and in the future. In this sense, it is important to examine the causes, results and effects of brain drain. In this context, the study aims to examine the brain drain phenomenon, which has become one of the leading problems of human resources, educators and policy makers with the departure of qualified labor force and middle-class white-collar workers in employment, and to examine in depth all aspects of qualified migrations together with their causes, results and solution suggestions. For this purpose, the document analysis method, which is one of the qualitative research methods, was used and the content analysis of 18 videos obtained as a result of the search made with the keywords “Brain Drain” on the “Youtube” site was conducted. According to the results obtained; it was concluded that the pull factors that make brain drain attractive and the push factors that force brain drain are effective in brain drain. In addition, the results for the individual and the country and the solutions and suggestions regarding brain drain were put forward. In addition, it is anticipated that the examination of brain drain will contribute to the management and human resources management literature, especially because it causes the loss of well-educated qualified labor.

Anahtar Kelimeler

Loss of Skilled Labor , Skilled Migration , Brain Drain , HRM , Document Analysis

İSTİHDAMDA KALİFİYE İŞGÜCÜ KAYBI: BEYİN GÖÇÜNÜN SEBEPLERİ VE SONUÇLARININ DOKÜMAN ANALİZİYLE İNCELENMESİ

Öz

Ülkemizde özellikle doktorlarla başlayan yurtdışı göçleri diğer meslek gruplarının ve gençlerin de yönelimi ile her geçen gün artmaktadır. Beyin göçü olarak nitelendirilen bu göçler, yüksek eğitimli, nitelikli işgücünün yaşam standartlarının daha yüksek olduğu ülkelere göç etmesidir. Artan beyin göçü sorununun ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel olmak üzere birçok sebebi olmakla birlikte yaşam tarzı ve yaşam standartları gibi bireysel tercihlerin de etkili sebepler olduğu görülmektedir. Bununla birlikte beyin göçü sorununun hem istihdam ve eğitim gibi yapısal faktörler hem de iş dünyasına, ülkeye ve gelecek nesillere bugün ve gelecekte ciddi etkileri olacağı gözlemlenmektedir. Bu anlamda beyin göçünün sebepleri, sonuçları ve etkilerinin incelenmesi önem arz etmektedir. Bu doğrultuda çalışmada istihdamda kalifiye işgücünün ve orta sınıf beyaz yakalıların gitmesi ile insan kaynaklarının, eğitimcilerin ve politika yapıcıların önde gelen sorunlarından biri haline gelen beyin göçü olgusu ele alınarak, nitelikli göçlerin sebepleri, sonuçları ve çözüm önerileriyle birlikte tüm yönleri ile derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçtan hareketle, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi kullanılmış ve “Youtube” platformunda “Beyin Göçü” anahtar kelimeleri ile yapılan arama sonucunda elde edilen 18 videonun içerik analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; beyin göçünde, beyin göçünü cazip hale getiren çekici etkenler ile beyin göçüne zorlayan itici etkenlerin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca birey ve ülke açısından beyin göçünün sonuçları ile beyin göçüne ilişkin çözüm ve öneriler ortaya konmuştur. Bununla birlikte, özellikle iyi eğitim almış nitelikli işgücünün kaybına sebep olması nedeniyle, beyin göçünün incelenmesinin yönetim ve insan kaynakları yönetimi literatürüne katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kalifiye İşgücü Kaybı , Nitelikli Göç , Beyin Göçü , İKY , Doküman Analizi

Kaynakça

• Akar, S., and Wolff, A. R. (2024). Sürdürülebilirlik kalkınma ve Türkiye enerji sektörü. In 32. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi (Giresun 2024).
• Aksoy, B., ve Gürsoy, S. (2018). Beyin göçü: Nedenleri, etkileri ve Türkiye. M. K. Namal (Ed.), Sosyal politika ve çalışma yaşamında güncel sorunlar İçinde (pp. 55-71). Ankara: Gazi Kitabevi.
• Altheide, D. (1996). Process of qualitative document analysis. D. Altheide (Ed.), Qualitative media analysis In (pp. 23-43). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
• Avcu, G., ve Bal, C. G. (2024). Sürdürülebilir kalkınma amaçları ve kurumsal sürdürülebilirlik çerçevesinde “sürdürülebilirlik zirvesi: Değer odaklı yaklaşım paneli” doküman analizi. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 25(1), 1-14. https://doi.org/10.12345/ces2024
• Baş, H. (2023). Türkiye’de sanal beyin göçü: uzaktan yurtdışına çalışanların deneyimleri üzerine nitel bir araştırma. İstanbul İktisat Dergisi, 72(2), 915-951.
• Beşel, F., ve Yardımcıoğlu, F. (2017). Maliye Dergisi’nin bibliyometrik analizi: 2007-2016 dönemi. Maliye Dergisi, 172, 133-151.
• Bogdan, R. C., and Biklen, S. K. (2007). Qualitative research for education: An introduction to theories and methods. California: Pearson.
• Bryman, A. (2012). Social research methods. New York: Oxford University Press.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
• Corbin, J., and Strauss, A. (2014). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Newbury Park, CA: Sage Publications.
• Castillo-Montoya, M. (2016). Preparing for interview research: The interview protocol refinement framework. The Qualitative Report, 21(5), 811-831. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2016.2337.
• Coyne, I. T. (1997). Sampling in qualitative research: Purposeful and theoretical sampling; Merging or clear boundaries? Journal of Advanced Nursing, 26(3), 623-630. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.1997.tb00565.x
• Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). (5. baskı). Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Çelik, N. (2016). Yenilikçilik konusunda yapılan doktora tezlerinin içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmesi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 2(1), 29-42.
• Çelik, B. (2021). Türkiye’den Kanada’ya yönelen nitelikli emek göçü (Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
• Demir, R., ve Kargın, T. (2020). Çocuk YouTuberlar ve paylaştıkları videolar üzerine bir doküman analizi. Turkish Studies-Educational Sciences, 15(6), 123-145.
• Docquier, F., and Marfouk, A. (2004). Measuring the international mobility of skilled workers (1990-2000): Release 1.0. World Bank Policy Research Working Paper, (3381). https://doi.org/10.1596/1813-9450-3381
• Downe-Wamboldt, B. (1992). Content analysis: Method, applications, and issues. Healthcare for Women International, 13(3), 313–321. https://doi.org/10.1080/07399339209516006.
• Dukes, S. (1984). Phenomenological methodology in the human sciences. Journal of Religion and Health, 23(3), 197-203.
• Elveren, A. Y., Toksöz, G., Karadoğan, E., Yenimahalleli Yaşar, G., Dertli, N., Millioğulları, Ö., ve Akpınar, T. (2018). Gürhan Fişek’in izinde ortak emek ve ortak eylem. Ankara: Siyasal Kitabevi
• Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., and Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill Publishing.
• Gökbayrak, Ş. (2012). Skilled labour migration and positive externality: The case of Turkish engineers working abroad. International Migration, 50(2), 132-150. https://doi.org/10.1111/j.1468-2435.2011.00755.x
• Gürak, H. (2006). Ekonomik büyüme ve küresel ekonomi. Bursa: Ekin Kitabevi.
• Güzel, Ş. (2021). Ruhsal liderlik bağlamında "Gandi" filminin doküman analizi. Turkish Studies-Social Sciences, 16(3), 123-142.
• Kahya, Y. (2022). Göçün değişen yeni yüzü: Fiziksel emek göçünden beyin göçüne. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 15(39), 819-833.
• Kaya, M. (2005). Beyin bolluğu/saçılması/taşması. Üniversite ve Toplum Dergisi, 6(2). https://turk-internet.com/beyin-bollugu-sacilmasi-tasmasi/.
• Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
• Kleiman, S. (2004). Phenomenology: To wonder and search for meanings. Nurse Researcher, 11(4), 7-19. https://doi.org/10.7748/nr2004.07.11.4.7.c6211.
• Mogalakwe, M. (2006). The use of documentary research methods in social research. African Sociological Review, 10(1), 221-230.
• Mukhtarov, S., Dinçer, H., Baş, H., & Yüksel, S. (2022). Policy recommendations for handling brain drains to provide sustainability in emerging economies. Sustainability, 14(23), 16244.
• OECD. (1997). Trends in international migration: Continuous reporting system on migration annual report 1996. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development.
• OECD (2024). International Migration Outlook 2024. https://www.oecd.org/en/publications/international-migration-outlook-2024_50b0353e-en.html . Erişim Tarihi: [14.05.2025].
• O’Leary, Z. (2017). The essential guide to doing your research project. London: SAGE Publications Inc.
• Özer Topaloğlu, E., ve Işık, Ö. (2024). Tarihsel süreç içerisinde kooperatif üstörgütlenmesinin örgütsel değişimi: Gülbirlik örneği. In 32. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi (Giresun 2024).
• Polkinghorne, D. E. (1995). Narrative configuration in qualitative analysis. Qualitative Studies in Education, 8(1), 5-23. https://doi.org/10.1080/0951839950080103.
• Sağbaş, S. M. (2009). Beyin göçünün ekonomik ve sosyal etkileri: Türkiye örneği (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi).
• Sak, R., Sak, İ. T. Ş., Şendil, Ç. Ö., ve Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256.
• Sarcan, E. (2022). Yüksek vasıflı işgücünün göçü: Beyin göçü. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 69-75.
• Silver, C., and Lewins, A. (2018). Nitel araştırmalarda yazılım kullanımı adım adım (M. Tekindal, Çev.). Ankara: Nika Yayınevi.
• Starks, H., and Trinidad, S. B. (2007). Choose your method: A comparison of phenomenology, discourse analysis, and grounded theory. Qualitative Health Research, 17(10), 1372-1380. https://doi.org/10.1177/1049732307307031.
• Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2024). Kalkınma planları. https://www.sbb.gov.tr/kalkinma-planlari/
• Strauss, A., and Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Newbury Park, CA: Sage Publications. https://doi.org/10.5072/genderopen-develop-7.
• Tanrısevdi, F., Durdu, İ., ve Tanrısevdi, A. (2019). Beyin göçü mü? Beyin gücü mü? Journal of Travel and Tourism Research, 15(15), 133-158.
• Tansel, A., ve Güngör, N. D. (2003). “Brain drain” from Turkey: Survey evidence of student non-return. Career Development International, 8(2), 52-69. https://doi.org/10.1108/13620430310411766.
• Tuncer, A. T., Karasu, N., Altunay, B., ve Güler, Ö. (2011). Türkçe ilköğretim kitaplarında engel ve engellilik: Bir doküman analizi örneği. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 439-457.
• Taşcı, C. (2024). Sosyal Problemler Sosyolojisi Perspektifinden Türkiye’de Beyin Göçü. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (41), 187-213.
• TÜBİTAK. (2015). TÜBİTAK’ın “tersine beyin göçü programı” başarıya ulaştı. https://tubitak.geoperformans.com/tr/haber/tubitakin-tersine-beyin-gocu-programi-basariya-ulasti
• TÜİK. (2023). Uluslararası göç istatistikleri 2021. https://tuik.gov.tr/
• TÜİK (2024). Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, 2021-2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yuksekogretim-Beyin-Gocu-Istatistikleri-2021-2023-53839
• Uzun, S. U., ve Mut, A. N. U. (2019, September). Youtube’daki aşılarla ilgili Türkçe videolar neler söylüyor? Bir içerik analizi. In 3. International 21. National Public Health Congress.
• Wild, P. J., McMahon, C., Darlington, M., Liu, S., and Culley, S. (2009). A diary study of information needs and document usage in the engineering domain. Design Studies, 31(1), 46-73. https://doi.org/10.1016/j.destud.2009.06.001.
• Wilson, A. (2015). A guide to phenomenological research. Nursing Standard, 29(34), 38-43. https://doi.org/10.7748/ns.29.34.38.e8821.
• Yalçınkaya, H., ve Dülger, S. (2017). Küreselleşmenin beyin göçü üzerindeki etkisi: Türkiye. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 4(14), 1646-1654.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. Yücel, V. (2022). Türkiye’de beyin göçü olgusunun analitik bir incelemesi. Boyabat İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergisi, 2(2), 1-44.
• Zorluoğlu, S. L., Kızılaslan, A., ve Sözbilir, M. (2016). Ortaöğretim kimya dersi öğretim programı kazanımlarının yapılandırılmış Bloom taksonomisine göre analizi ve değerlendirilmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 10(1), 260-279.