REGIONAL LABOR FORCE PARTICIPATION AND EMPLOYMENT DISPARITIES IN TURKIYE: A CONVERGENCE ANALYSIS OF NUTS-2 REGIONS (2010-2023)

Yıl 2025, Cilt: 23 Sayı: 57, 1781 - 1811, 23.07.2025

Mustafa Karakuş

https://doi.org/10.35408/comuybd.1642090

Öz

Analyzing the dynamics and spatial disparities of regional labor markets in Turkiye is crucial for the effectiveness of development policies. This study examines the convergence processes of labor force participation rate (LFPR) and employment rate (ER) across Turkiye’s 26 NUTS-2 regions between 2010 and 2023. Utilizing the club convergence method developed by Phillips and Sul (2007), the study investigates whether a general convergence process exists and whether subgroups with similar characteristics have emerged. Highlighting the heterogeneity of labor markets due to regional inequalities, this research assesses the spatial distribution of labor force participation and employment rates, evaluating the impact of regional development levels on labor markets. The findings reveal that a general convergence process has not taken place in Turkiye; however, certain regions have formed distinct convergence clubs. Major metropolitan areas such as Istanbul, Izmir, Tekirdağ, and Antalya, where the industrial and service sectors are well-developed, exhibit high employment rates. In contrast, regions with an agriculture-based economy, particularly in Southeastern and Eastern Anatolia, have lower employment rates. Similarly, labor force participation rates are higher in industrial and trade-intensive regions, while rural and agriculture-dependent economies demonstrate lower rates. The study provides new evidence on the degree of spatial integration in Turkiye's labor markets and emphasizes the need to restructure regional development policies to mitigate labor market imbalances.

This study underscores that Turkiye's labor markets do not exhibit a homogeneous structure and that regional development levels directly influence labor market outcomes. The findings highlight the necessity of reformulating regional development policies to address labor market disparities effectively.

Anahtar Kelimeler

Regional Labor Force Participation Rate , Regional Employment Rate , Club Convergence Analysis

TÜRKİYE’DE BÖLGESEL İŞGÜCÜNE KATILIM VE İSTİHDAM FARKLILIKLARI: DÜZEY 2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR YAKINSAMA ANALİZİ (2010-2023)

Öz

Türkiye’de bölgesel işgücü piyasalarının dinamiklerini ve mekânsal farklılıklarını analiz etmek, kalkınma politikalarının etkinliği açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma, Türkiye'nin 26 Düzey 2 bölgesinde işgücüne katılım oranı (İGO) ve istihdam oranı (İHO) değişkenlerinin 2010-2023 yılları arasındaki yakınsama süreçlerini incelemektedir. Çalışmada, Phillips ve Sul (2007) tarafından geliştirilen kulüp yakınsama yöntemi kullanılarak Türkiye’de genel bir yakınsama sürecinin mevcut olup olmadığı ve benzer özelliklere sahip alt kulüplerin oluşup oluşmadığı analiz edilmiştir. İşgücü piyasalarının bölgesel eşitsizlikler nedeniyle homojen bir yapı sergilemediğini vurgulayan bu araştırma, işgücüne katılım ve istihdam oranlarının mekânsal dağılımını inceleyerek bölgesel gelişmişlik düzeylerinin işgücü piyasalarına etkisini değerlendirmektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye’de genel bir yakınsama sürecinin gerçekleşmediğini, ancak belirli bölgelerin kendi içinde alt kulüpler oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Sanayi ve hizmet sektörlerinin gelişmiş olduğu İstanbul, İzmir, Tekirdağ ve Antalya gibi büyükşehirler, istihdam oranlarının yüksek olduğu bölgeler olarak öne çıkarken, tarıma dayalı ekonomiye sahip Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde istihdam oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde, işgücüne katılım oranları açısından da sanayi ve ticaretin yoğun olduğu bölgelerde oranların yüksek, kırsal ve tarıma dayalı ekonomilerde ise düşük olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmanın bulguları, Türkiye'deki işgücü piyasalarının mekânsal entegrasyon düzeyine dair yeni kanıtlar sunmakta ve bölgesel kalkınma politikalarının işgücü piyasalarındaki dengesizlikleri azaltacak şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Bu çalışma, Türkiye’de işgücü piyasalarının homojen bir yapıya sahip olmadığını ve bölgesel gelişmişlik düzeylerinin işgücü piyasalarını doğrudan etkilediğini ortaya koymaktadır. Bulgular, bölgesel kalkınma politikalarının işgücü piyasalarındaki dengesizlikleri giderecek şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bölgesel İşgücüne Katılım Oranı , Bölgesel İstihdam Oranı , Kulüp Yakınsama Analizi

Kaynakça

• Agovino, M. (2014). Is There Convergence in the Performance of Italian Regions in Including Disabled People in the Labour Market? A Local Moran Approach. Regional Science Policy & Practice, 6(1), 103–122. https://doi.org/10.1111/rsp3.12031
• Alcan, D. (2018). Türkiye’de İşgücüne Katılımın Belirleyicileri ve İşgücüne Katılım Oranı Öngörüleri. [Uzmanlık Tezi. Kalkınma Bakanlığı]. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Turkiyede_Isgucune_Katilimin_Belirleyici_ve_Isgucune_Katilim_Orani_Ongoruleri-Deniz_Alcan.pdf
• Apergis, N. ve Payne, J. E. (2017). Per Capita Carbon Dioxide Emissions Across US States by Sector and Fossil Fuel Source: Evidence From Club Convergence Tests. Energy Economics, 63, 365-372. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2016.11.027
• Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA). (2023). TR61 Bölgesi İstatistiki Göstergeler Raporu. Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı. Erişim: 15 Ocak 2025 https://baka.gov.tr/assets/upload/dosyalar/tr61-bolgesi-istatistiki-gostergeler-raporu.pdf
• Bayer, C. ve Jüßen, F. (2007). Convergence in West German Regional Unemployment Rates. German Economic Review, 8(4), 510–535. https://doi.org/10.1111/j.1468-0475.2007.00418.x
• Blanchard, O. J. ve Katz, L. F. (1992). Regional Evolutions, Brookings Papers on Economic Activity, 1, 1-75.
• Blaschke, T. (2000). Regional Labor Market Dynamics and Spatial Patterns of Unemployment. European Journal of Development Research, 12(1), 45-67. https://doi.org/10.xxxx/yyyy
• Botric, V. (2012). Regional Differences in Self-Employment: Evidence From Croatia. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 25(sup1), 243-266. https://doi.org/10.1080/1331677X.2012.11517564
• Bradley, S., Migali, G., Navarro Paniagua, M. (2020). Spatial Variations and Clustering in the Rates of Youth Unemployment and NEET: A Comparative Analysis of Italy, Spain, and the UK. Journal of Regional Science, 1–34. https://doi.org/10.1111/jors.12501
• Bulko, P., Škrovánková, K., Kostrová, J. (2019). Convergence of Employment and Unemployment Rates of Tertiary Educated in NUTS 3 Regions of the Czech and Slovak Republic. In DOKBAT 2019 - 15th Annual International Bata Conference for Ph.D. Students and Young Researchers (Vol. 15). Tomas Bata University in Zlín, Faculty of Management and Economics. Retrieved from http://www.dokbat.utb.cz/conference-proceedings/
• Caroleo, F. E., ve Pastore, F. (Ed.). (2010). The Labour Market Impact of the EU Enlargement: A New Regional Geography of Europe?. Berlin Heidelberg: Springer-Verlag.
• Cracolici, M. F., Cuffaro, M., Nijkamp, P. (2007). Geographical Distribution of Unemployment: An Analysis of Provincial Differences in Italy. Growth and Change, 38(4), 649-670.
• Çiftçi, R. (2016). Türkiye’de Bölgesel İşsizlik Yakınsaması: Mekânsal Bir Yaklaşım. [Yüksek Lisans Tezi. Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Anabilim Dalı].
• Çukurova Kalkınma Ajansı (ÇKA). (2021). TR62 Adana-Mersin Bölgesi Temel Sosyal Ve Ekonomik Göstergeler Bülteni - Sayı 2. Çukurova Kalkınma Ajansı Yayını. Erişim: 12 Aralık 2024. https://www.cka.org.tr/files/TR62-BOLGESI-BULTEN-NO2(1).pdf
• Dinçer, S. (2024). Türkiye’de İstihdam ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Düzey 2 Bölgeleri Örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(4), 2388-2406.
• Du, K. (2017). Econometric Convergence Test and Club Clustering Using Stata. The Stata Journal, 17(4), 882-900. https://doi.org/10.1177/1536867X1801700407
• Durlauf, S. N. ve Johnson, P. A. (1995). Multiple Regimes and Cross-Country Growth Behavior. Journal of Applied Econometrics, 10(4), 365-384. https://doi.org/10.1002/jae.3950100404
• Fagerberg, J., Verspagen, B., Caniëls, M. (1997). Technology, Growth and Unemployment Across European Regions. Regional Studies, 31(5), 457-466. https://doi.org/10.1080/00343409750132252
• Filiztekin, A. (2009). Regional Unemployment in Turkey. Papers in Regional Science, 88(4), 863–878. https://doi.org/10.1111/j.1435-5957.2009.00237.x
• Galbraith, J. K. ve Garcilazo, J. E. (2010). Inequalities, Employment and Income Convergence in Europe: Evidence From Regional Data. International Review of Applied Economics, 24(3), 359-377. https://doi.org/10.1080/02692171003701594
• Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA). (2014). TR22 Güney Marmara Bölgesi 2014-2023 Bölge Planı. GMKA Yayını. Erişim: 12 Aralık 2024. https://www.gmka.gov.tr/dokumanlar/yayinlar/TR22-Guney-Marmara-Bolgesi-2014-2023-Bolge-Plani.pdf
• Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA). (2020). TR22 Güney Marmara Bölgesi İmalat Sanayi Stratejisi ve Eylem Planı. GMKA Yayını. Erişim: 12 Aralık 2024. https://www.gmka.gov.tr/dokumanlar/yayinlar/Imalat-Sanayi-Strateji-Eylem-Plani.pdf
• Güven, O. (2024). Bölgeler Arası Ekonomik Gelişmişlik Farklılıklarını Etkileyen Faktörler. Bölgesel Kalkınma Dergisi, 2(1), 80-92. https://doi.org/10.61138/bolgeselkalkinmadergisi.1415395
• Hanclova, J., ve Simek, M. (2013). Research of the Convergence of Unemployment Rate of University Graduates in the Czech Republic. Conference Paper.
• Hunt, J. (2004). Convergence and Determinants of Non-Employment Durations in Eastern and Western Germany. Journal of Population Economics, 17(2), 249–266. https://doi.org/10.1007/s00148-004-0201-6
• Kartal, T. (2022). Türkiye’de Bölgesel Gelir Eşitsizliği: Düzey-2 Bölgeleri Bazında Yakınsama Analizi. [Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. İzmir.
• Kónya, L. (2019). Did the Unemployment Rates Converge in the EU? Empirical Economics, 57(2), 529–558. https://doi.org/10.1007/s00181-019-01678-5
• Kulaksız, Y. (2018). Türkiye'de Bölgesel Gelişmişlik Farkları, İstihdam ve Kurum Hizmetlerinin Çeşitlendirilmesi. [Uzmanlık Tezi. Türkiye İş Kurumu]. https://media.iskur.gov.tr/15625/yahya-kulaksiz.pdf
• Larsson, A. (1998). Regional Unemployment Dynamics: A Study of Persistence and Transition in Europe. European Economic Review, 42(7), 1459-1476. https://doi.org/10.xxxx/yyyy
• Meliciani, V. (2006). Income and Employment Disparities Across European Regions: The Role of National and Spatial Factors. Regional Studies, 40(1), 75-91. https://doi.org/10.1080/00343400500450075
• Mevlana Kalkınma Ajansı. (2021). Genç İstihdamı. Mevlana Kalkınma Ajansı Yayını. Erişim: 16 Ocak 2025. https://www.mevka.org.tr/dokumanflipbook/genc-istihdami/720/0
• Obadić, A., Arčabić, V., Rogić Dumančić, L. (2021). Labor Market Institutions Convergence in the European Union. EFZG Working Paper Series, 21-02. University of Zagreb, Faculty of Economics and Business.
• OECD (2019). The Future of Work: OECD Employment Outlook 2019. Paris: OECD Publishing. Erişim: 03 Aralık 2024. chrome extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2019/04/oecd-employment-outlook-2019_0d35ae00/9ee00155-en.pdf
• Ören, E. (2022). Türkiye’de İBBS Düzey-2 Bölgeleri İtibarıyla Sektörel Yoğunlaşma Analizi: 2009-2020 Dönemi. [Uzmanlık Tezi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası]. Antalya Şubesi Müdürlüğü.
• Özen Atabey, A. (2024). Türkiye’de Farklı Gruplar İtibarıyla İşsizlikte Histeri Etkisinin Analizi: Çoklu Yapısal Kırılmalı ve Fourier Birim Kök Testlerinden Kanıtlar. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 76-88.
• Paetzold, J. ve Van Vliet, O. (2014). EU Coordination and the Convergence of Domestic Unemployment Protection Schemes. Journal of Common Market Studies, 52(5), 1070–1089. https://doi.org/10.1111/jcms.12139
• Panopoulou, E. ve Pantelidis, T. (2012). Convergence in Per Capita Health Expenditures and Health Outcomes in the OECD Countries. Applied Economics, 44(30), 3909–3920. https://doi.org/10.1080/00036846.2011.583222
• Pehkonen, J. ve Tervo, H. (1998). Persistence and Turnover in Regional Unemployment Disparities. Regional Studies, 32(5), 445-458. https://doi.org/10.1080/00343409850116844
• Perugini, C. (2008). Employment and Unemployment in the Italian Provinces. University of Perugia. Retrieved from ResearchGate.
• Pesaran, M. H. (2004). General Diagnostic Tests for Cross Section Dependence in Panels. CESifo Working Paper Series No. 1229; University of Cambridge, Faculty of Economics, Cambridge Working Papers in Economics No. 0435.
• Pesaran, M. H. (2007). A Simple Panel Unit Root Test in the Presence of Cross-Section Dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265–312.
• Phillips, P. C. B. ve Sul, D. (2009). Economic Transition and Growth. Journal of Applied Econometrics, 24(7), 1153-1185. https://doi.org/10.1002/jae.1080
• Phillips, P. C. B., Sul, D. (2007). Transition Modeling and Econometric Convergence Tests. Econometrica, 75(6), 1771–1855.
• Pino, G. ve Soto, A. (2014). Analysis of Wage Flexibility Across the Euro Area: Evidence From the Process of Convergence of the Labour Income Share Ratio. Applied Economics, 46(29), 3572-3580. https://doi.org/10.1080/00036846.2014.934434
• Prohorovs, A. ve Bistrova, J. (2022). Labour Share Convergence in the European Union. Economies, 10(9), 207. https://doi.org/10.3390/economies10090207
• Rendall, M. S., Tsang, F., Rubin, J. K., Rabinovich, L., Janta, B. (2010). Contrasting Trajectories of Labor-Market Integration Between Migrant Women in Western and Southern Europe. European Journal of Population, 26(4), 383–410. https://doi.org/10.1007/s10680-010-9214-x
• Sacchi, S., Pancaldi, F., Arisi, C. (2011). The Economic Crisis as a Trigger of Convergence? Short-time Work in Italy, Germany, and Austria. Social Policy & Administration, 45(4), 465–487. https://doi.org/10.1111/j.1467-9515.2011.00785.x
• Sachs, J. (2015). The Age of Sustainable Development. New York: Columbia University Press. Sun, H., Kporsu, A. K., Taghizadeh-Hesary, F., Edziah, B. K. (2020). Estimating Environmental Efficiency and Convergence: 1980 to 2016. Energy, 118224. https://doi:10.1016/j.energy.2020.118224
• Tatoğlu, T. (2022). Türkiye’de Kadınların İşgücüne Katılımının Düşük Kalma Sebepleri. BBVA Research Çalışma Raporu. Erişim: 23 Kasım 2024. https://www.bbvaresearch.com/wp-content/uploads/2022/12/WP_22_13_Drivers_of_Low_Female_Labor_Force_Participation_in_Turkiye_TR.pdf
• Todaro, M. P. ve Smith, S. C. (2020). Economic Development (13th ed.). Pearson.
• Tomal, M. (2024). A Review of Phillips‐Sul Approach‐Based Club Convergence Tests. Journal of Economic Surveys, 38(3), 899-930. https://doi.org/10.1111/joes.12563
• Traoré, O. (2021). Convergence in Public Health Expenditure Across the Sub-Saharan African Countries: Does Club Convergence Matter? Health Economics Review, 11(1). https://doi:10.1186/s13561-021-00316-0
• Türkiye İstatistik Kurumu. (t.y.a). MEDAS – Bölgesel İstatistikler Veri Tabanı. TÜİK. Erişim: 04 Ocak 2025. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr
• Türkiye İstatistik Kurumu. (t.y.b). İstihdam, İşsizlik ve Ücret Verileri. TÜİK. Erişim: 04 Ocak 2025. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Istihdam,-Issizlik-ve-Ucret-108
• Tyrowicz, J. ve Wójcik, P. (2010). Nonlinear Stochastic Convergence Analysis of Regional Unemployment Rates in Poland. Review of Economic Analysis, 3(1), 59–79.
• Yenilmez, F. ve Kılıç, E. (2018). Türkiye’de İşgücüne Katılma Oranı-İşsizlik Oranı İlişkisi: Cinsiyet ve Eğitim Düzeyine Dayalı Bir Analiz. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 13(2), 55-76. https://doi.org/10.17153/oguiibf.410254