TRIGGERS OF EARLY INTERNATIONALIZATION IN BORN GLOBAL FAMILY BUSINESSES: THE CASE OF BYL TEXTILE

Yıl 2026, Cilt: 24 Sayı: 59, 250 - 270, 24.01.2026

Şayan Berber , Esin Can

https://doi.org/10.35408/comuybd.1653413

Öz

SMEs, which are the backbone of economies, are mostly family businesses. The unique characteristics of family businesses have attracted the attention of researchers for years, and these businesses have been the subject of extensive research from different perspectives. However, when it comes to internationalization, there are relatively few studies examining the internationalization of family businesses. On the other hand, the new economic order, where the level of global competition is increasing day by day, shows that even SMEs can be internationalized significantly with their establishments. This new generation of businesses, referred to as born global firms in the literature, can become active in international markets in a short time despite all resource constraints. This study aims to understand how Turkish-born global family firms internationalize early in this special combination, considering both their special structures stemming from family ownership and their special situations stemming from the phenomenon of early internationalization, and to explore the triggers of internationalization. Within the scope of the research, the early internationalization of a born global family firm operating in the textile sector, which became a finalist in the 3rd SME and Entrepreneurship Awards Competition organized by KOSGEB is examined with a single case study design, one of the qualitative research methods. Research data was collected from semi-structured interviews with two family members who are the firm's entrepreneurs. The data obtained was analyzed using the content analysis technique. The results from the research reveal that international trade fair participation is the first trigger of early internationalization for the family business studied. In addition, it has been shown that past sectoral experience supports early internationalization both on product quality and by mediating referrals that enable connection with new customers. Another result of the research is that a planned approach was not followed to find foreign customers, and the company responded reactively to the opportunities it encountered. In other words, in the company that followed an unplanned/reactive strategy in the international market expansion, the source of international opportunities was customer trust and product quality.

Anahtar Kelimeler

Internationalization of Family Businesses , Born Global Family Businesses , Triggers of Early Internationalization

KÜRESEL DOĞAN AİLE İŞLETMELERİNDE ERKEN ULUSLARARASILAŞMANIN TETİKLEYİCİLERİ: BYL TEKSTİL ÖRNEĞİ

Öz

Ekonomilerin belkemiğini oluşturan KOBİ’ler çoğunlukla aile işletmesi niteliği taşımaktadır. Aile işletmelerinin kendine has özelliklere sahip olmaları yıllar boyu araştırmacıların dikkatini çekmiş, bu işletmeler farklı açılardan kapsamlı araştırmalara konu olmuştur. Ancak konu uluslararasılaşma olduğunda, aile işletmelerinin uluslararasılaşmasını inceleyen nispeten az sayıda çalışma söz konusudur. Diğer yandan küresel rekabet düzeyi gün geçtikçe artan yeni ekonomi düzeni, KOBİ’lerin bile kuruluşlarıyla beraber önemli düzeyde uluslararası hale gelebileceğini göstermektedir. Alan yazında küresel doğan işletmeler olarak adlandırılan bu yeni nesil işletme türü, tüm kaynak kısıtlarına rağmen kısa süreler içerisinde uluslararası pazarlarda aktif hale gelebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, hem aile sahipliğinden kaynaklanan özel yapıları hem de erken uluslararasılaşma olgusundan kaynaklanan özel durumları dikkate alınarak, sahip oldukları bu özel bileşimde küresel doğan Türk aile işletmelerinin nasıl erken uluslararasılaştığını anlamak ve uluslararasılaşmanın tetikleyicilerini keşfetmektir. Araştırma kapsamında, KOSGEB tarafından düzenlenen 3. KOBİ ve Girişimcilik Ödülleri Yarışmasında finalist olmuş, tekstil sektöründe faaliyet gösteren küresel doğan bir aile işletmesinin erken uluslararasılaşması nitel araştırma yöntemlerinden tekil örnek olay deseni ile incelenmektedir. Araştırma verileri, işletmenin girişimcileri arasındaki iki aile üyesi ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, incelenen aile işletmesi için uluslararası ticari fuar katılımının erken uluslararasılaşmanın ilk tetikleyicisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun yanında geçmiş sektörel tecrübenin hem ürün kalitesi üzerinde hem de yeni müşterilerle bağlantı kurmayı sağlayan yönlendirmelere aracılık etme yoluyla erken uluslararasılaşmayı desteklediği ortaya konulmuştur. Araştırmadan elde edilen diğer bir sonuç, yabancı müşteri bulmaya yönelik planlı bir yaklaşım izlenmediği, işletmenin karşılaştığı fırsatlara tepkisel olarak yanıt verdiğidir. Diğer bir deyişle, uluslararası pazar genişlemesinde plansız/reaktif strateji izlediği tespit edilen işletmede, uluslararası fırsatların kaynağını ise müşterilere sağlanan güven ve ürün kalitesi oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aile işletmelerinin uluslararasılaşması , Küresel doğan aile işletmeleri , Erken uluslararasılaşmanın tetikleyicileri

Etik Beyan

Doktora tezinden türeyen bu çalışmada, o dönem etik kurul izni gerekli olmadığından belge bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Akhter, M. (2013). Origin and role of social networks : a comparative study of born global firms of France and Pakistan. (Doctoral Dissertation). Conservatoire National des Arts et Metiers-CNAM.
• Arregle, J. L., Chirico, F., Kano, L., Kundu, S. K., Majocchi, A. ve Schulze, W. S. (2021). Family firm internationalization: Past research and an agenda for the future. Journal of International Business Studies, 52(6), 1159-1198.
• Arregle, J., Naldi, L., Nordqvist, M. ve Hitt, M. A. (2012). Internationalization of family-controlled firms: A study of the effects of external involvement in governance. Entrepreneurship Theory and Practice, 36, 1115-1143.
• Atlı, H. ve Kartal, B. (2020). Küresel doğan işletmelerin uluslararasılaşma sürecinde örgütsel kabiliyetleri ve bunların ihracat performansına etkileri üzerine ampirik bir araştırma. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(Özel Sayı), 207-234.
• Berber, Ş. (2023). Internationalization in traditional SMEs: driving forces- adopted strategies- followed models, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Konferansı III, 5-6 Temmuz 2023.
• Berber, Ş. (2020). Aile işletmelerinde uluslararasılaşma ve ağ ilişkileri, Yılmaz, O. ve Kılıç, F. (Ed.), Aile İşletmelerinde Stratejik Yönetim. Ankara: Kriter Yayınları.
• Berber, Ş. (2020). Türkiye’deki Küresel Doğan İşletmelerin Erken Uluslararasılaşmasında Ağ İlişkilerinin Rolü. (Doktora Tezi) Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, İstanbul.
• Berber, Ş. ve Can, E. (2023). The role of networks in the early internationalization of emerging market firms: evidence from Turkish textile-born globals with social-business networks perspective, OPUS Journal of Society Research, 20(56), 1029-1055.
• Berrone, P., Cruz, C. ve Gomez-Mejia, L. R. (2012). Socioemotional wealth in family firms: theoretical dimensions, assessment approaches, and agenda for future research. Family Business Review, 25(3), 258-279.
• Bilgütay, H. (2018). Uluslararası İşletmelerin Risk Kültürü İle Uluslararasılaşma Stratejileri Arasındaki İlişkinin Araştırılması. (Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, Malatya.
• Casillas, J. C., Acedo, F. J. ve Moreno, A. M. (2007). International Entrepreneurship in Family Businesses. Edward Elgar Publishing.
• Chetty, S. ve Blankenburg Holm, D., (2000a). Internationalization of small to medium-sized manufacturing firms: a network approach. International Business Review. c.9. s.1:77–93.
• Chetty, S. ve Holm Blankenburg, D. (2000b). The role of business networks in the internationalisation of manufacturing firms : a longitudinal case study. Advances in International Marketing- Supplement I, s.4: 205–222.
• Creswell, J. W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Approaches. Sage Publications (Fourth Edition).
• Crick, D. ve Spence, M. (2005). The internationalisation of “high performing” UK high-tech SMEs: a study of planned and unplanned strategies. International Business Review. c.14. s.2: 167–185.
• Çitçi, U. S. ve Onur, T. (2020). Aile işletmelerinde büyüme stratejisi olarak uluslararasılaşma seçeneği: nitel bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(1), 332–348. https://doi.org/10.20491/isarder.2020.846
• Eisenhardt, K. M. (1989). Building Theories from Case Study Research. Academy of Management Review. c.14. s.4: 532–50. doi:10.5465/amr.1989.4308385.
• Erdem, A. T. (2019). X Ve Y Kuşakları Açısından Kurumsallaşma, Kurumsal Girişimcilik Ve Örgütsel Yenilikçilik Arasındaki İlişkilerin Analizi: Küresel Doğan Aile İşletmelerinde Bir Araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Evers, N. ve Knight, J. (2008). Role of international trade shows in small firm internationalization: a network perspective. International Marketing Review, 25(5), 544-562.
• Evers, N. ve O’Gorman, C. (2011). Improvised internationalization in new ventures: the role of prior knowledge and networks. Entrepreneurship and Regional Development, C. 23. s. 7–8:549–74. doi:10.1080/08985621003690299.
• Faiz, E. (2013). “Uluslararası Girişimcilik Yöneliminin Proaktiflik Boyutu: Küresel Doğan İşletmeler Üzerine Bir Araştırma”. (Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı. Ankara.
• Graves, C. ve Thomas, J. (2004). Internationalisation of the family business: a longitudinal perspective. International Journal of Globalisation and Small Business, 1(1),7–27.
• Katerina, K., Plakoyiannaki, E. ve Leppäaho, T. (2017). Family business internationalisation and networks: emerging pathways. Journal of Business & Industrial Marketing, 32(3), 1–5.
• Knight, G. A. ve Cavusgil, S.T. (2004). Innovation, organizational capabilities and the born-global firm. Journal of International Business Studies. c. 35. s. 2: 124–141.
• Knight, G. A. ve Çavuşgil, T. (1996). The born global firm: a challenge to traditional ınternationalization theory. Advances in International Marketing. 8(1), 11-26.
• Kontinen, T. ve Ojala, A. (2010a). Internationalization pathways of family SMEs: psychic distance as a focal point. Journal of Small Business and Enterprise Development, 17(3), 437–454. https://doi.org/10.1108/ 14626001011068725
• Kontinen, T. ve Ojala, A. (2010b). The internationalization of family businesses: a review of extant research. Journal of Family Business Strategy, 1(2), 97–107. https://doi.org/10.1016/j.jfbs.2010.04.001
• Kontinen, T. ve Ojala, A. (2011). "Network ties in the international opportunity recognition of family SMEs". International Business Review, 20(4), 440–453. https://doi.org/10.1016/j.ibusrev.2010.08.002
• Kraus, S., Mitter, C., Eggers, F. ve Stieg, P. (2017). Drivers of internationalization success: a conjoint choice experiment on German SME managers. Review of Managerial Science, 11(3), 691-716. https://doi.org/10.1007/s11846-016-0201-4
• Marinova, S.T. ve Marinov, M. A. (2016). Building the born globals: evidence from Bulgarian manufacturing family firms. Vestnik of Saint Petersburg University. Ser. 8. Management, (4), 3-20. DOI: 10.21638/11701/spbu08.2016.401.
• Marinova, S.T. ve Marinov, M. A. (2017). Inducing the internationalisation of family manufacturing firms from a transition context. European Business Review, 29(2): 181–204.
• McDougall, P.P. ve Oviatt, B.M. (2000), “International entrepreneurship: the intersection of two research paths”, Academy of Management Journal, Vol. 43 No. 5, pp. 902-906
• Melen, S. ve Nordman, E. R. (2007). The value of human capital for the networks of born globals. International of Globalisation and Small Business, 2(2), 205–219.
• Metsola, J., Leppäaho, T., Paavilainen-Mäntymäki, E. ve Plakoyiannaki, E. (2020). Process in family business internationalisation: The state of the art and ways forward. International Business Review, 29(2), 101665.
• Pearson, A. W., Carr, J. C. ve Shaw, J. C. (2008). Toward a theory of familiness: a social capital perspective. Entrepreneurship: Theory and Practice, 32(6 SPEC. ISS.), 949–969. https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2008.00265.x
• Peiris, I.K., Akoorie, M.E. ve Sinha, P. (2012), International entrepreneurship: a critical analysis of studies in the past two decades and future directions for research, Journal of International Entrepreneurship, Vol. 10 No. 4, pp. 279-324.
• Plakoyiannaki, E., Kampouri, A. P. ve Starvraki, G. (2014). Family business internationalisation through a digital entry mode. Marketing Intelligence & Planning, 32(2), 301–312.
• Pukall, T. J. ve Calabrò, A. (2014). The internationalization of family firms: a critical review and ıntegrative model. Family Business Review, 27(2), 103–125. https://doi.org/10.1177/0894486513491423
• Riddle, L. A. ve Gillespie, K. (2003). “Information sources for new ventures in the Turkish clothing export industry”, Small Business Economics, 20(1), 105-120.
• Rico, Schüfell ve Amann (2014). Similar but disparate: The early internationalisation phase of family vs. non-family firms. Academy of International Business Conference: – AIB 2014 Annual Meeting At: Vancouver, Canada, June 2014.
• Wach, K. (2014). Familiness and born globals: rapid internationalisation among Polish family firms. Journal of Intercultural Management, 6(3), 177-186.
• Yıldırım, M. H. ve Erdem, A. T. (2016). Küreselleşme ve küresel doğan işletmeler: Konya Karatay organize sanayi bölgesinde nitel bir araştırma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 1(1), 12-28.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (10. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yin, R. K. (1994). Case Study Research: Design and Methods. Sage Publications (Second Edition).
• Yin, R. K. (2003). Case Study Research: Design and Methods. Sage Publications (Third Edition).
• Yin, R. K. (2014). Case Study Research: Design and Methods. Sage Publications (Fifth Edition).
• Zaefarian, R., Eng, T. Y. ve Tasavori, M. (2016). An exploratory study of international opportunity identification among family firms. International Business Review, 25(1): 333–345.
• Zahra, S. A. (2003). International expansion of U.S. manufacturing family businesses: the effect of ownership and involvement. Journal of Business Venturing, 18(4), 495–512. https://doi.org/10.1016/S0883-9026(03)00057 0
• Zaniewska K. (2012), Determinants of family business internationalization. Review of existing research, Economia Marche Journal of Applied Economics, 2012, vol. XXXI, no. 2.
• Zeng, M. ve Williamson, P. J. (2007). Dragons at your door: How Chinese cost innovation is disrupting the rules of global competition. Boston, MA: Harvard Business School Press.