A DOUBLE-EDGED SWORD: THE IMPACT OF JOB INSECURITY INFLUENCES THRIVING AT WORK

Yıl 2026, Cilt: 24 Sayı: 60 , 822 - 842 , 29.03.2026

Nuri Karaca

https://doi.org/10.35408/comuybd.1779244

https://izlik.org/JA77RT58LC

Öz

Job insecurity is defined as a perceived threat to the continuity, stability, and sustainability of employment. On the other hand, thriving at work is considered a psychological state in which individuals experience a sense of vitality and learning. The first component, vitality, refers to feeling energetic and dynamic in the workplace, while the second component, learning, is characterized by the acquisition and application of new knowledge and skills. Certain job stressors, such as job insecurity, are described as “double-edged swords” due to their potential to create both positive and negative effects on employee development. Job insecurity may threaten employees’ employment status. In response to this threat, employees may focus on enhancing their resources—such as knowledge, skills, and abilities—to become more valuable to the organization. They may strive to become ideal employees or pursue educational opportunities to increase their potential job prospects. In this context, employees may exert effort to thrive at work. In other words, thriving at work can be used as a job preservation strategy. Based on this premise, this study aims to examine the impact of job insecurity on thriving at work. The research sample consists of 180 subcontracted workers employed within a Public Economic Enterprise (PEE). Data were collected from 138 subcontracted workers via an online survey. The collected data were analyzed using AMOS and SPSS software packages. According to the analysis results, it was observed that job insecurity had a significant and positive effect on the learning dimension of thriving at work.. These findings suggest that as employees’ perceptions of job insecurity increase, their tendency to learn also increases. However, no significant relationship was found between job insecurity and the vitality dimension of thriving at work.

Anahtar Kelimeler

Job Insecurity , Thriving at Work , Learning , Vitality.

İKİ TARAFI KESKİN KILIÇ: İŞ GÜVENCESİZLİĞİNİN İŞTE KENDİNİ YETİŞTİRMEYE ETKİSİ

https://izlik.org/JA77RT58LC

Öz

İş güvencesizliği; istihdamın devamlılığına, sürekliliğine ve istikrarına yönelik algılanan bir tehdit olarak ifade edilmektedir. İşte kendini yetiştirme ise bireylerin canlılık ve öğrenme duygusunu deneyimledikleri bir psikolojik durum olarak kabul edilmektedir. Bu durumun ilk bileşeni olan canlılık, bireyin iş yerinde enerjik ve dinamik hissetmesini ifade ederken; ikinci bileşen olan öğrenme ise bireyin yeni bilgi ve beceriler edinmesi ve bunları uygulamasıyla karakterize edilir. İş güvencesizliği gibi bazı iş stresörleri “iki tarafı keskin kılıç” olarak ifade edilmektedir ve çalışanların gelişimi üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkiler yaratma potansiyeline sahip olduğu ifade edilmektedir. İş güvencesizliği çalışanların istihdamını tehdit edebilir. Bu tehdidi ortadan kaldırmak isteyen çalışanlar; bilgi, beceri ve yetenek gibi kaynaklarını geliştirmeye odaklanarak örgüt açısından daha değerli hale gelmeye çalışabilirler. Bu doğrultuda ideal bir çalışan olma çabası gösterebilir veya potansiyel iş fırsatlarını artırmak amacıyla eğitim olanaklarını takip edebilirler. Dolayısıyla işte kendilerini yetiştirmek için çaba sarf edebilirler. Başka bir ifadeyle, çalışanlar işte kendini yetiştirmeyi bir iş koruma stratejisi olarak kullanabilirler. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı iş güvencesizliğinin işte kendini yetiştirme üzerindeki etkisini tespit etmektir. Bu kapsamda bir Kamu İktisadi Teşebbüs (KİT) bünyesinde çalışan 180 taşeron işçi araştırmanın ana kitlesi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda online anket yöntemi ile 138 taşeron işçiden veriler toplanmıştır. Toplanan veriler AMOS ve SPSS paket programlarından yararlanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre iş güvencesizliğinin işte kendini yetiştirmenin öğrenme boyutunu anlamlı ve pozitif yönlü etkilediği görülmüştür. Bu sonuçlara göre çalışanların iş güvencesizliği algıları arttıkça öğrenme eğilimleri de artmaktadır. Buna karşın iş güvencesizliği ile işte kendini yetiştirmenin canlılık boyutu arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.

Anahtar Kelimeler

İş Güvencesizliği , İşte Kendini Yetiştirme , Öğrenme , Canlılık.

Kaynakça

• Ardıç, M. (2024). İş güvencesizliği ve presenteeism (işte varolamama) ilişkisinde algılanan stresin aracılık rolü: Özel hastane çalışanları üzerinde bir araştırma. Alanya Akademik Bakış, 8(2), 519-532. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1388290
• Aytekin, İ. (2022). Yetkinliklere dayalı insan kaynakları yönetiminin Türkiye kamu kurumları bağlamında mevcut durumu. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(25), 118-139. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1120142
• Ayyıldız, F., ve Baran, H. (2024). Psikolojik Dayanıklılığın İş-İş Dışı Yaşam Dengesi Tatmini Üzerindeki Etkisinde İşte Kendini Yetiştirmenin Aracı Rolü. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 16(31), 309-330. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1507881
• Bolat, Ö., Alayoğlu, N., ve Koçak, Ö. E. (2018). Rol Belirsizliği Ve Çatışmasının İş’te Kendini Yetiştirme Üzerindeki Etkileri. Adam Academy Journal of Social Sciences, 8(2), 347-370. https://doi.org/10.31679/adamakademi.500158
• Cheng, G. H. L., and Chan, D. K. S. (2008). Who suffers more from job insecurity? A meta‐analytic review. Applied psychology, 57(2), 272-303. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2007.00312.x
• Çakır, Ö. (2007). İşini kaybetme kaygısı: İş güvencesizliği. Çalışma ve Toplum, 1(12), 117-140.
• Dursun, S., ve Bayram, N. (2013). İş güvencesizliği algısının çalışanların kaygı düzeyleri üzerine etkisi: Bir uygulama. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 15(3), 20-27. 10.4026/1303-2860.2013.0229.x
• Greenhalgh, L., and Rosenblatt, Z. (1984). Job insecurity: Toward conceptual clarity. Academy of Management review, 9(3), 438-448. https://doi.org/10.5465/amr.1984.4279673
• Gül, A., ve Güneş, E. (2024). Algılanan örgütsel destek ile işe adanmışlık arasındaki ilişkide işte kendini yetiştirmenin aracı rolü. Tourism and Recreation, 6(1), 1-12. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1426052
• Gürbüz, S. (2021). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi temel ilkeler ve uygulamalı analizler, 2. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, Gözden Geçirilmiş ve Güncellenmiş 5. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Halbesleben, J. R., Neveu, J. P., Paustian-Underdahl, S. C. and Westman, M. (2014). Getting to the “COR” Understanding the Role of Resources in Conservation of Resources Theory. Journal of Management, 40(5), 1334-1364. https://doi.org/10.1177/0149206314527130
• Hobfoll, S. E. (2001). The İnfluence of Culture, Community, and the Nested‐Self in the Stress Process: Advancing Conservation of Resources Theory. Applied Psychology, 50(3), 337-421. https://doi.org/10.1111/1464-0597.00062
• Jiang, L. (2024). Rethinking job insecurity research: Challenging the homogeneous, linear, and negative effects of job insecurity. Applied Psychology, 73(4), 2013-2020. https://doi.org/10.1111/apps.12534
• Jiang, L., and Lavaysse, L. M. (2018). Cognitive and affective job insecurity: A meta-analysis and a primary study. Journal of Management, 44(6), 2307-2342. https://doi.org/10.1177/0149206318773853
• Jiang, L., Lawrence, A., and Xu, X. (2022). Does a stick work? A meta‐analytic examination of curvilinear relationships between job insecurity and employee workplace behaviors. Journal of Organizational Behavior, 43(8), 1410-1445. https://doi.org/10.1002/job.2652
• Jiang, Z. (2017). Proactive personality and career adaptability: The role of thriving at work. Journal of vocational behavior, 98, 85-97. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2016.10.003
• Karacaoğlu, K. (2015). Çalışanların iş güvencesizliğinin işten ayrılma niyetleri üzerindeki etkisi: Alanya bölgesindeki beş yıldızlı otellerde bir araştırma. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7(1).
• Karagöz, H. (2024). Algılanan İş Güvencesizliği Psikolojik Dayanıklılığı Etkiler Mi? Amprik Bir Çalışma. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 7(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.10900577
• Karanfil, S. M., ve Doğan, A. (2020). Çalışanların İş Güvencesizliğine Yönelik Algılarının Örgütsel Vatandaşlık Davranışlarına Etkisinde Kaygının Aracı Rolü. Alphanumeric Journal, 8(1), 143-162. https://doi.org/10.17093/alphanumeric.588752
• Karanfil, S. M., ve Doğan, A. (2023). İş Güvencesizliğinin Presenteeısm (İş Yerinde Görünürde Var Olma) Davranışına Etkisinde İş Yaşam Dengesinin Aracı Rolü. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (58), 379-401. https://doi.org/10.30794/pausbed.1276180
• Kleine, A. K., Rudolph, C. W., and Zacher, H. (2019). Thriving at work: A meta‐analysis. Journal of Organizational Behavior, 40(9-10), 973-999. https://doi.org/10.1002/job.2375
• Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications.
• Koçak, Ö. E. (2021). İşte Kendini Yetiştirme Ölçeğinin Meslek Grupları Arasında Ölçüm Değişmezliğinin Test Edilmesi. Journal of Economics Business & Finance Research/Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi, 3(1). https://doi.org/10.38009/ekimad.920473
• Låstad, L., Pienaar, J., Näswall, K., Richter, A., Hellgren, J., ve Sverke, M. (2025). Moving on up now? A meta-analysis of the associations between job insecurity and career-related outcomes. Scandinavian Journal of Work and Organizational Psychology, 10(1). https://doi.org/10.16993/sjwop.275
• Lee, C., Huang, G. H., and Ashford, S. J. (2018). Job insecurity and the changing workplace: Recent developments and the future trends in job insecurity research. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 5(1), 335-359. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-032117-104651
• Leong, A. M. W., Bai, J. Y., Rasheed, M. I., Hameed, Z., ve Okumus, F. (2025). AI disruption threat and employee outcomes: Role of technology insecurity, thriving at work, and trait self-esteem. International Journal of Hospitality Management, 126, 104064. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2024.104064
• Liu, D., Zhang, S., Wang, Y., and Yan, Y. (2021). The antecedents of thriving at work: a meta-analytic review. Frontiers in Psychology, 12, 659072. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.659072
• Maraşlı, T., ve Karapınar, E. S. (2023). İş güvencesizliği algısının işgören motivasyonu ve performansına etkisi: Tıbbi satış temsilcileri üzerine bir araştırma. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 181-194. https://doi.org/10.51177/kayusosder.1394339
• Muñoz Medina, F., López Bohle, S. A., Beurden, J. V., Chambel, M. J., and Ugarte, S. M. (2023). The relationship between job insecurity and employee performance: a systematic literature review and research agenda. Career Development International, 28(6/7), 589-632. https://doi.org/10.1108/CDI-06-2022-0164
• Nguyen, L. L. H. (2025). Ethical leadership and public service recovery performance: the roles of thriving at work and moral self-efficacy. International Journal of Organization Theory & Behavior, 28(2), 143-160. https://doi.org/10.1108/IJOTB-05-2024-0096
• Niessen, C., Sonnentag, S., and Sach, F. (2012). Thriving at work—A diary study. Journal of Organizational Behavior, 33(4), 468-487. https://doi.org/10.1002/job.763
• Onan, G., ve Dalmış, A. B. (2025). Yapay zekâ kaygısının gölgesinde: Psikolojik güçlendirmenin işe adanmışlık ve işte kendini yetiştirme üzerindeki etkisi. Business & Management Studies: An International Journal, 13(1), 300-321. https://doi.org/10.15295/bmij.v13i1.2508
• Özsürünç, R., ve Koçak, Ö. E. (2021). İşkolik davranışlar, algılanan katkı ve yaşam doyumu ilişkisinde işte kendini yetiştirmenin aracı etkisi. Uluslararası Hukuk ve Sosyal Bilim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 83-93. https://doi.org/10.51524/uhusbad.940291
• Paterson, T. A., Luthans, F., and Jeung, W. (2014). Thriving at work: Impact of psychological capital and supervisor support. Journal of Organizational Behavior, 35(3), 434-446. https://doi.org/10.1002/job.1907
• Pelenk, S. E. (2020). İş güvencesizliğinin görev performansına etkisi: Yenilikçi davranışın düzenleyici rolü. Bilecik Şeyh Edebali üniversitesi sosyal bilimler dergisi, 5(1), 214-233. https://doi.org/10.33905/bseusbed.730234
• Porath, C., Spreitzer, G., Gibson, C., and Garnett, F. G. (2012). Thriving at work: Toward its measurement, construct validation, and theoretical refinement. Journal of organizational behavior, 33(2), 250-275. https://doi.org/10.1002/job.756
• Prem, R., Ohly, S., Kubicek, B., and Korunka, C. (2017). Thriving on challenge stressors? Exploring time pressure and learning demands as antecedents of thriving at work. Journal of organizational behavior, 38(1), 108-123. https://doi.org/10.1002/job.2115
• Richter, A., and Näswall, K. (2019). Job insecurity and trust: Uncovering a mechanism linking job insecurity to well-being. Work & Stress, 33(1), 22-40. https://doi.org/10.1080/02678373.2018.1461709
• Sadykova, G. (2016). İş Güvencesizliği İle İşyeri Prokrastinasyonu Erteleme Alışkanlığı İlişkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(30), 97-120. https://doi.org/10.17130/ijmeb.20163024227
• Seçer, B. (2011). İş güvencesizliğinin içsel işten ayrılma ve yaşam doyumuna etkisi. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 13(4), 43-60. 10.4026/1303-2860.2011.188.x
• Sharif, M. N., Zhang, L., Asif, M., Alshdaifat, S. M., ve Hanaysha, J. R. (2025). Artificial intelligence and employee outcomes: Investigating the role of job insecurity and technostress in the hospitality industry. Acta Psychologica, 253, 104733. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104733
• Shoss, M. K. (2017). Job insecurity: An integrative review and agenda for future research. Journal of management, 43(6), 1911-1939. https://doi.org/10.1177/0149206317691574
• Spreitzer, G., Porath, C. L., and Gibson, C. B. (2012). Toward human sustainability: How to enable more thriving at work. Organizational Dynamics, 41(2), 155-162. http://dx.doi.org/10.1016/j.orgdyn.2012.01.009
• Spreitzer, G., Sutcliffe, K., Dutton, J., Sonenshein, S., and Grant, A. M. (2005). A socially embedded model of thriving at work. Organization science, 16(5), 537-549. https://doi.org/10.1287/orsc.1050.0153
• Sverke, M., Hellgren, J., and Näswall, K. (2006). Job insecurity: A literature review (Vol. 1, pp. 1-30). Stockholm: Arbetslivsinstitutet.
• Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Always learning.
• Tatlı, H. S. (2025). Çalışanların İş Güvensizliği Nasıl Azaltılabilir? Sorumlu Liderlik ve Psikolojik Güvenliğin Rolü. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(1), 705-717. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.25.02.2621
• Terry, D., Jacobs, S., Moloney, W., East, L., Ryan, L., Elliott, J., Tulleners, T., Masamba, H., ve Peck, B. (2025). The impact of thriving at work and occupational supports: Early career nurse intentions to leave an organisation and profession. Journal of Advanced Nursing. https://doi.org/10.1111/jan.16817
• Walumbwa, F. O., Muchiri, M. K., Misati, E., Wu, C., and Meiliani, M. (2018). Inspired to perform: A multilevel investigation of antecedents and consequences of thriving at work. Journal of Organizational Behavior, 39(3), 249-261. https://doi.org/10.1002/job.2216
• Wang, Z. (2025). Linking innovative knowledge sharing and employees’ innovative behaviour: the mediating role of thriving at work. Knowledge Management Research & Practice, 23(1), 52-62. https://doi.org/10.1080/14778238.2023.2261411
• Witte, H. D. (1999). Job insecurity and psychological well-being: Review of the literature and exploration of some unresolved issues. European Journal of work and Organizational psychology, 8(2), 155-177. https://doi.org/10.1080/135943299398302
• Yaralı, M. C., & Kazıcı, M. A. (2025). İnsan Kaynakları ve Personel Departmanlarında Çalışanlardan Beklenen Yetkinlikler Üzerine Fenomenolojik Bir Araştırma: Karşılaştırmalı Kamu ve Özel Sektör Örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (86), 221-247. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1755644
• Yüce-Selvi, Ü., ve Sümer, N. (2018). İş güvencesizliğinin etkileri: temel yaklaşımlar ve olumsuz etkileri düzenleyici faktörler üzerine bir derleme. İş ve İnsan Dergisi, 5(1), 1-17. https://doi.org/10.18394/iid.359726