Araştırma Makalesi

Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi

Cilt: 6 28 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi

Öz

Amaç: Mevcut araştırmada akran zorbalığına tanık olan öğrencilerin zorbalığa müdahale davranışıyla sosyal kaygı belirtileri arasındaki ilişkiyi incelemek, sosyal kaygı belirtileri ve zorbalıkta seyirci müdahalesi arasındaki ilişkide empati ve ahlaki uzaklaşmanın aracı etkilerini değerlendirmek amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırmanın örneklemini 10-14 yaş aralığında 133 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Çocuklar İçin Sosyal Kaygı Ölçeği, Ahlâkî Uzaklaşma Ölçeği, Akran Zorbalığına Uğrayan Kurbana Karşı Empati Ölçeği, Zorbalıkta Seyirci Müdahale Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma sonuçlarına göre sosyal kaygı belirtileri ve seyirci müdahalesi arasındaki ilişki pozitif yönde anlamlı bulunmuş ancak regresyon analizi, sosyal kaygı belirtilerinin seyirci müdahalesi üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını ortaya koymuştur. Aracı etki analizleri, kurbana karşı duyulan empatinin, sosyal kaygı belirtileri ve zorbalıkta seyirci müdahalesi arasındaki ilişkide aracı etkisinin anlamlı olduğu göstermekle beraber ahlaki uzaklaşma aracılığıyla sosyal kaygının zorbalığa müdahale üzerinde dolaylı etkisi olmadığı görülmektedir. Son olarak, seri aracık analizi sonuçları empati ve ahlaki uzaklaşmanın sosyal kaygının zorbalığa seyirci müdahalesi üzerindeki dolaylı etkilerinin (SK ⇒ E ⇒ AU ⇒ ZSM) anlamlı olmadığını ortaya koymuştur. Sonuçlar: Elde edilen sonuçlar akran zorbalığında mağdur ile kurulan empatinin anlamlı bir yeri olduğunu göstermektedir ve akran zorbalığını önlemek adına kullanılabilecek faktörleri vurgulamaktadır. Bu noktadan hareketle, mevcut çalışmanın, gelecekte yapılacak diğer araştırmalar ile birlikte akran zorbalığında seyirci etkisinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

E-14588481-605.99-94171859 sayılı MEB izni ile çalışma tamamlanmıştır.

Kaynakça

  1. Abbott, N. ve Cameron, L. (2014). What makes a young assertive bystander? The effect of intergroup contact, empathy, cultural openness, and in‐group bias on assertive bystander intervention intentions. Journal of Social Issues, 70(1), 167-182. https://doi.org/10.1111/josi.12053
  2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5). American Psychiatric Pub.
  3. Bandura, A. (2002). Selective moral disengagement in the exercise of moral agency. Journal of Moral Education, 31(2), 101-119. https://doi.org/10.1080/0305724022014322
  4. Bandura, A., Barbarnelli, C., Caprara, G. V. ve Pastorelli, C. (1996). Mechanisms of moral disengagement in the exercise of moral agency. Journal of Personality and Social Psychology, 71, 364-374. https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.2.364
  5. Bixler, T. (2018). Examining the influence of perceived school climate, anxiety, victimization experience, and observed defending on bystander behaviors during bullying [Lisansüstü araştırma tezleri ve doktora tezleri, Kuzey Illinois Üniversitesi]. https://huskiecommons.lib.niu.edu/allgraduate-thesesdissertations/2984
  6. Caravita, S. C. S., Di Blasio, P. ve Salmivalli, C. (2010). Early adolescents’ participation in bullying: Is ToM involved? The Journal of Early Adolescence, 30(1), 138-170. https://doi.org/10.1177/0272431609342983
  7. Correia, I. ve Dalbert, C. (2008). School bullying: Belief in a personal just world of bullies, victims, and defenders. European Psychologist, 13(4), 248-254. https://doi.org/10.1027/1016-9040.13.4.248
  8. Coyle, S., Malecki, C. K. ve Emmons, J. (2021). Keep your friends close: Exploring the associations of bullying, peer social support, and social anxiety. Contemporary School Psychology, 25(2), 230-242. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s40688-019-00250-3

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

25 Mart 2026

Kabul Tarihi

8 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6

Kaynak Göster

APA
Güzel, H. Ş. (2026). Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi. Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry, 6. https://doi.org/10.65127/crrpp.1915478
AMA
1.Güzel HŞ. Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi. CRRPP. 2026;6. doi:10.65127/crrpp.1915478
Chicago
Güzel, Halime Şenay. 2026. “Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi”. Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry 6 (Temmuz). https://doi.org/10.65127/crrpp.1915478.
EndNote
Güzel HŞ (01 Temmuz 2026) Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi. Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry 6
IEEE
[1]H. Ş. Güzel, “Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi”, CRRPP, c. 6, Tem. 2026, doi: 10.65127/crrpp.1915478.
ISNAD
Güzel, Halime Şenay. “Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi”. Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry 6 (01 Temmuz 2026). https://doi.org/10.65127/crrpp.1915478.
JAMA
1.Güzel HŞ. Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi. CRRPP. 2026;6. doi:10.65127/crrpp.1915478.
MLA
Güzel, Halime Şenay. “Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi”. Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry, c. 6, Temmuz 2026, doi:10.65127/crrpp.1915478.
Vancouver
1.Halime Şenay Güzel. Akran Zorbalığına Tanık Olan Öğrencilerde Zorbalığa Müdahale ile Sosyal Kaygı Belirtilerinin İlişkisi: Empati ve Ahlaki Uzaklaşmanın Aracı Etkisi. CRRPP. 01 Temmuz 2026;6. doi:10.65127/crrpp.1915478

All articles published by the journal are freely acCc_by-nc_icon.svgcessible and usable under the following licensing conditions: Creative Commons Attribution-NonCommercial License (CC BY-NC 4.0)