The Predicting Power Of Digital Reading Attitudes Of Primary School Teacher Candidates’ Digital Reading Attitudes On Their Digital Literacy

Yıl 2025, Cilt: 54 Sayı: 1, 232 - 271, 30.04.2025

Emine Yunlu , Emine Gül Özenç

https://doi.org/10.14812/cuefd.1516444

Öz

In this study, it was is aimed to examine the predictive power of primary school teacher candidates’ digital reading attitudes on their digital literacy. The relational survey model was used inthe study. Data were collected from 207 pre-service primary school teachers during the 2022-2023 academic year using a personal informational form, a digital reading attitude scale, and a digital literacy scale, which were administered through a simple random sampling method by applying personal informational form, attitude towards digital reading scale and digital literacy scale to 207 preservice primary school teachers who were reached by simple random method in the 2022-2023 academic year.
Whether there was is a significant difference between the digital reading attitudes and digital literacies of pre- service primary school teacher and various variables (gender, grade level, number of digital devices owned, Daily internet usage time) was analyzed by t-test and Anova analysis,; the relationship between digital reading attitudes and digital literacies was analyzed by Pearson correlation analysis. And finally,; assessment the extent to which digital reading attitudes predict digital literacy the prediction of digital reading attitudes on digital literacies was analyzed by multiple regression analysis. At the end of the research, it was concluded that the digital reading attitudes of pre-service primary school teachers did not differ significantly in the variables of grade level and daily internet usage time; however there was a significant difference in gender and the number of digital devices owned. In addition, it was concluded that the digital literacy of pre-service primary school teachers did not differ significantly in gender, grade level and Daily internet usage time variables; however, it was concluded that it differed significantly in the number of digital devices owned. There is a positive correlation between primary school teacher candidates’ digital reading attitudes and digital literacy. Furthermore, the study found that digital reading attitudes signicantly predict digital literacy. In this context, it can be inferred that an increase in digital reading attitudes may contribute to digital literacy development.

Anahtar Kelimeler

Primary School Teacher Candidates , Digital Reading Attitude , Digital Literacy

Sınıf Öğretmeni Adaylarının Dijital Okuma Tutumlarının Dijital Okuryazarlıklarını Yordama Gücü

Öz

Bu araştırmada sınıf öğretmeni adaylarının, dijital okuma tutumlarının dijital okuryazarlıklarını yordama gücünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. 2022-2023 eğitim-öğretim yılında basit seçkisiz yöntemle ulaşılan 207 sınıf öğretmeni adayına kişisel bilgi formu, dijital okumaya yönelik tutum ölçeği ve dijital okuryazarlık ölçeği uygulanarak veri toplanmıştır. Sınıf öğretmen adaylarının dijital okuma tutumları ve dijital okuryazarlıkları çeşitli değişkenler arasında anlamlı farklılığın varlığı t-testi ve anova analizi ile; dijital okuma tutumları ve dijital okuryazarlıkları arasındaki ilişki pearson korelasyon analizi ile; dijital okuma tutumlarının dijital okuryazarlıklarını yordama durumu ise çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma öğretmen adaylarının dijital okuma tutumunun sınıf düzeyi ve günlük internet kullanım süresi değişkenlerine göre anlamlı bir fark göstermediği ancak; cinsiyet ve sahip olunan dijital araç sayısı anlamlı bir fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca sınıf öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlıkları cinsiyet, sınıf düzeyi ve günlük internet kullanım süresi değişkenleri açısından anlamlı bir fark göstermezken; sahip olunan dijital araç sayısı değişkeni açısından anlamlı bir fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının dijital okuma tutumları ile dijital okuryazarlıkları arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Öğretmen adaylarının, dijital okuma tutumlarının dijital okuryazarlıklarını anlamlı olarak yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda dijital okuma tutumlarında meydana gelecek artışın dijital okuryazarlıklarına katkısının olabileceği çıkarımı yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Sınıf Öğretmeni Adayları , Dijital Okuma Tutumu , Dijital Okuryazarlık

Kaynakça

• Akyol, H. (2011). Türkçe ilkokuma yazma öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.
• Alanoğlu, M., Aslan, S. & Karabatak, S. (2022). Öğretmenlerin eğitim felsefeleri dijital okuryazarlıklarını etkiliyor mu? Değişime direncin araştırıcılık etkisi. Education and Information Technologies, 27, 3447-3466. https://doi.org/10.1007/s10639-021-10753-3
• Alhazza, T. C., & Lucking, R. (2017). An examination of preservice teachers’ view of multiliteracies: Habits,. Reading Improvement, 54(1), 32-43.
• Ali, S., DiPaola, D., Lee, I., Sindato, V., Kim, G., Blumofe, R., & Breazeal, C. (2021). Children as creators, thinkers and citizens in an AI-driven future. Computers and Education: Artifcial Intelligence, 2. https://pdf.sciencedirectassets.com.
• Alieto, E., Abequibel, B. & Ricohermoso, C. (2020). An Investigation on Digital and Print Reading Attitudes: Samples from Filipino Preservice Teachers from a Non-metropolitan-based University. Asian EFL Journal Research Articles. (27). 4.3. 278-312.
• Anisimova, E. S. (2020). Digital literacy of future preschool teachers. Journal Of Social Studies Education Research, 11(1), 230-253.
• Argelagos, E. & Pifarre, M. (2017). Unravelling Secondary Students' Challenges in Digital Literacy: A Gender Perspective. Journal of Education and Training Studies, 5 (1), 42-55.
• Ateş, S. (2023). Öğretmenlerin bilgi güvenliği farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Aydın, A. (2022). Öğretmenlerin uzaktan eğitim kabul düzeyleri ile dijital okuryazarlıklarının teknoloji kabul modeli çerçevesinde incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Amasya Üniversitesi.
• Başaran, M., & Ateş, S. (2009). İlköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin okumaya ilişkin tutumlarının incelenmesi. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(1), 73-92.
• Bayrakcı, S. (2020). Dijital yetkinlikler bütünü olarak dijital okuryazarlık: ölçek geliştirme çalışması. [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Bayrakcı, S , & Narmanlıoğlu, H . (2021). Digital Literacy as Whole of Digital Competences: Scale Development Study . Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi , 3 (4) , 1-30.
• Brata, W., Padang, R., Suriani, C., Prasetya, E., & Pratiwi, N. (2022). Student’s digital literacy based on students’ interest in digital technology, internet costs, gender, and learning outcomes. International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET), 17(3), 138-151. https://doi.org/10.3991/ijet.v17i03.27151
• Bulut, B. & Karasakaloğlu, N. (2019). Öğretmen adaylarının dijital okuma eğilimleri ile okuma ilgileri arasındaki ilişki. Babaoğlan Çelik, E.,Kıral, E.,Çilek, A., Eğitim araştırmaları (ss.136-148). Ankara: Eyuder yayınları.
• Bulut, S. & Susar Kırmızı, F. (2021). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin ekrandan okumaya yönelik tutumları, Temel Eğitim Dergisi, 11, 17-29. https://doi.org/10.52105/temelegitim.11.2
• Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. (20. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
• Cao, Y., Xiao, B. (2020). Research on Digital Reading App Design to Stimulate Reading Motivation of Teenagers. In: Nazir, S., Ahram, T., Karwowski, W. (eds) Advances in Human Factors in Training, Education, and Learning Sciences. AHFE 2020. Advances in Intelligent Systems and Computing, vol 1211. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-50896-8_10
• Chou, I-C. (2009). Exploring International ESL Students’ on-Screen Reading Behaviours with Two Academic Reading Purposes. Unpublished Doctoral Dissertation, The Ohio State University, USA.
• Cote,T., Milliner, B. (2020). A survey of EFL teachers’ digital literacy: A report from a japanese university. Teaching English with Technology, 18(4), 71-89.
• Çelikkaya, T. & Köşker, C. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık beceri düzeylerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 402-419.
• Çıvğın, H. ( 2020). Eğitim fakültesi öğrencilerinin dijital okuma yeterliliklerinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Dean, J., Pascoe, M. & le Roux, J., (2021), Pilot evaluation of a partner-supported online reading intervention for Grade 3–6 children, Child Language Teaching and Therapy, 37(3), 337–354. doi:10.1177/0265659021989400
• Demirci, C., Özler, A., & Karaduman, E. (2021) Teachers' attitude and self-efficacy perceptions towards screen reading. Osmangazi Journal of Educational Research, 8(1), 150-167.
• Dinlemez, Ş. (2021). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri ile dijital vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
• Divya, P. & Haneefa, K. M. (2020). Students’ attitude towards digital reading: A study in Universities in Kerala, India. Library Philosophy and Practice (e-journal). 1-15. Retrieved from: https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=8267&context=libphilprac
• Doğan, C., & Birişçi, S. (2022). Covid-19 süreciyle birlikte öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Ege Eğitim Teknolojileri Dergisi, 6(1), 53-76.
• Durmuş, B., Yurtkoru, E.S. & Çinko, M. (2011). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi. İstanbul: Beta Yayıncılık.
• Elkıran, Y. M. (2021). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Canlı Ders Etkileşim Düzeyi ile Ekran Okuma Özyeterlikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25 (3), 1212- 1231.
• Erbir, M. (2021). Hemşirelik Mesleğinde Dijital Okuryazarlık: Kayseri İli Örneği. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 7 (2) , 336-352.
• Eshet-Alkalai, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of educational multimedia and hypermedia,, 93-106.
• Farinosi, M., Lim, C. & Roll, J. (2016). Book or screen, pen or keyboard? A cross-cultural sociological analysis of writing and reading habits basing on Germany, Italy and the UK. Telematics and Informatics, 33(2), 410-421. http://dx.doi.org/10.1016/j.tele.2015.09.006
• Gasaymeh, A. M. M., Al-Tawel, A. M., Al-Moghrabi, K. G., & Al-Ghonmein, A. M. (2017). University students’ perceptions of the use of digital technologies in their formal learning: a developing country perspective. International Journal of Learning and Development, 7(3), 149-164.
• Glenn, S. (2011). A kick in the attitude [Doğru tutumların gücü]. (Çev. T. Çekinirer). İstanbul: Artıran Yayınevi. (2007).
• Godaert, E., Aesaert, K., Voogt, J. & Braak, J. (2022). Assessment of students’ digital competences in primary school: a systematic review. Education and Information Technologies, 27, 9953–10011. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11020-9
• Goswami, A. & Dutta, S. (2016) Gender Differences in Technology Usage—A Literature Review. Open Journal of Business and Management, 4, 51-59. doi: 10.4236/ojbm.2016.41006.
• Hague, C. & Payton, S. (2010). Digital literacy across the curriculum. A futurelab handbook. Erişim adresi: http://www.curriculum.edu.au/leader/default.asp?id=33211&issueID=12380
• İslamoğlu, A.H. (2009). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. (1. Basım). İstanbul: Beta Yayıncılık.
• Jang, B. G., Ryoo, J. H. & Smith, K. C. (2021). Latent profles of attitudes toward print and digital reading among adolescents. Reading and Writing. 34:1115–1139 https://doi.org/10.1007/s11145-020-10104-7
• Kaban, A. L. (2021). Gamified E-reading experiences and their impact on reading comprehension and attitude in EFL classes. International Journal of Mobile and Blended Learning, 13 (3), 71-92. DOI: https://orcid.org/0000-0003-3813-2888
• Kajamaa, A. & Kumpulainen, K. (2020). Students’ multimodal knowledge practices in a makerspace learning environment. International Journal of Computer-Supported Collaborative Learning, 15(4), 411–444.
• Kara, S.(2021). Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri ile web ortamında bilgi arama ve yorumlama stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
• Karasar, N. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar İlkeler Ve Teknikler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kaya Özgül, B. (2023). Sınıf öğretmeni adaylarının dijital okuma ve yazmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 1162-1214.
• Kaya-Özgül, B., Aktaş, N., & Çetinkaya-Özdemir, E. (2023). Sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 12(1):204-221
• Kılıç, M.Y. (2022). Öğretmen adaylarının bilgisayar öz yeterlik algılarının ve e-öğrenmeye yönelik tutum düzeylerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(1), 239-271.
• Kosdak, E. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri. [Yüksek Lisans Tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi.
• Lafcı-Tor, D., Demir Başaran, S. & Arık, E. (2022). Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 2027-2064. DOI: 10.29299/kefad.1047590
• Lankshear, C. & Knobel, M. (2015). “Digital literacy and digital literacies: policy, pedagogy and research considerations for education”, Nordic Journal of Digital Literacy, 2006–2016, p. 8–20.
• Lim, E. M. (2023). The efects of pre service early childhood teachers’ digital literacy and self efcacy on their perception of AI education for young children. Education and Information Technologies, 28:12969–12995. https://doi.org/10.1007/s10639-023-11724-6
• Linke, R., Kothe, T. & Alt, F. (2017). TaBooGa: A hybrid learning app to support children's reading motivation. ACM Digital Library, June, 278-285. https://doi.org/10.1145/3078072.3079712.
• List, A. (2019). Defining Digital Literacy Development: An Examination Of PreService Teachers' Beliefs. Computers & Education, 138, 146-158.
• Loh, C.E. & Sun, B. (2019). I'd still prefer to read the hard copy: adolescents’ print and digital reading habits. Journal of Adolescent & Adult Literacy. 62(6):663-672 https://8132462625711418be6483c2d0db774bf632dd5b.vetisonline.com/stable/48554925
• McKenna, M. C., Conradi, K., Lawrence, C., Jang, B. G. & Meyer, J. P. (2012). Reading attitudes of middle school students: Results of a U.S. survey. Reading Research Quarterly, 47 (3), 283-306. DOI: https://www.jstor.org/stable/43497521
• Metin, T.N. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile öğrenme stilleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi.
• Mirasol, R. G. & Kim, E. (2020). Foreign Language Learners’ Reading Attitudes in Print and Digital Settings. Korea TESOL Journal, 15(2).203-225.
• Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & Education, 59(1), 1065–1078. Erişim adresi: https://www.joycerain.com/uploads/2/3/2/0/23207256/can_we_teach_digital_natives_digital_lit.pdf
• Öçal, F. (2017). İlkokul Öğretmenleri Ve Velilerin Kendileri İle Velilerin Çocuklarına İlişkin Dijital Okuryazarlık Yeterlilik Algıları. [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Öztürk, Y. & Budak, Y. (2019). Öğretmen adaylarının kendilerine yönelik dijital okuryazarlık değerlendirmelerinin incelenmesi. Kesit Akademi Dergisi, 5(21). 156-172.
• Peled, Y. (2021). Pre-service teacher’s self-perception of digital literacy: The case of Israel. Education and Information Technologies, 26, 2879–2896.
• Polizzi, G. (2020). Digital literacy and the national curriculum for england: learning from how the experts engage with and evaluate online content. Computers & Education, https://doi.org/10.1016/j.compedu.2020.103859
• Rambouseka, V. Štípeka, J. & Vaňkováa, P. (2016). Contents of digital literacy from the perspective of teachers and pupils. Procedia - Social and Behavioral Sciences .354 – 362. doi: 10.1016/j.sbspro.2016.02.101
• Rizal, R., Rusdiana, D., Setiawan, W., Siahaan, P., & Ridwan, I. M. (2020). Gender differences in digital literacy among prospective physics teachers. Journal of Physics: Conference Series, 1806. doi:10.1088/1742-6596/1806/1/012004
• Rodniam, N. (2020). Digital LiteracyAssessment of Undergraduate Students From Physical Education Program of Thailand National Sports University. 132-138.
• Sage, K., Augustine, H., Shand, H., Bakner, K.& Rayne, S.(2019). Reading from print, computer, and tablet: Equivalent learning in the digital age. Education and Information Technologies, 24:2477–2502 https://doi.org/10.1007/s10639-019-09887-2
• Saripudin, S., Budiyanto, I. B., Listiana, R., & Ana, A. (2021). Digital literacy skills of vocational school steachers. Journal of Engineering Science and Technology, 16(1), 666-680.
• Şahenk Erkan, S. S., Balaban Dağal, A. & Tezcan, Ö. (2015). Öğretmen adaylarının yazılı ve dijital okuma alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 122- 134.
• Şahin, E. K. & Sarıçam, H. (2022). Okumaya yönelik tutum, dijital okuryazarlık ve okul bağlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(4), 1743-1765.
• Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlilik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Tekbıyık, A. (2015). İlişkisel araştırma yöntemi, Metin, M. (Editör). Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara. Pegem Akademi, ss.99-114.
• Thamson, S., & Bartoli, L.D. (2012). Preparing Australian Students for the Digital World: Results from the PISA 2009 Digital Reading Literacy Assessment. First published 2012 by ACER Press, an imprint of Australian Council for Educational Research Ltd Victoria, 3124, Australia.
• Tondeur, J., Aesaert, K., Prestridge, S., & Consuegra, E. (2018). A multilevel analysis of what matters in the training of pre-service teacher's ICT competencies. Computers & Education, 122, 32-42. doi:https://doi.org/10.1016/j.
• Ulu, H. & Zelzele, E. B. (2018). Öğretmen adaylarının ekran okuma öz yeterlik algılarının incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(4), 2608-2628.
• Wang, X. (2021). Understanding multiple reading attitude profiles of Chinese adolescents and how they relate to reading outcomes. Journal of Research in Reading. 44(3). pp 490–507. DOI:10.1111/1467-9817.12352
• Yıldız, V.A. & Aydın, N.(2023). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Dijital Okumaya Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. 3 rd International Conference on Educational Technology and Online Learning – ICETOL 2023 Full Paper Proceedings.374-378.
• Yılmaz, Ö. (2021). Öğretmen Adaylarının Uzaktan Eğitim Sürecinde Dijital Okuryazarlık Beceri Düzeylerine İlişkin Görüşlerinin Çeşitli Değişkenlere Göre Değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi. 17-27.
• You Jin Jeong & Gahgene Gweon (2021) Advantages of Print Reading over Screen Reading: A Comparison of Visual Patterns, Reading Performance, and Reading Attitudes across Paper, Computers, and Tablets, International Journal of Human–Computer Interaction, 37:17, 1674-1684, DOI: 10.1080/10447318.2021.1908668
• Yurdakal, İ. H., & Susar Kırmızı, F. (2021). Öğretmen Adayları İçin Dijital Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği (DOTÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Buca Faculty of Education Journal, (51). 137-159.
• Zebroff, D. & Kaufman, D. (2017). Texting, reading, and other daily habits associated with adolescents’ literacy levels. Education and Information Technologies, 22:2197–2216. DOI 10.1007/s10639-016-9544-3
• Zurnacı Parlak, B. (2019). Hedefe Dayalı Senaryolarla Dijital Okuryazarlık Becerilerinin Kazandırılması. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.