Perspectives of Students and Academic Staff on Quality and Accreditation in Teacher Education Programs

Yıl 2025, Cilt: 54 Sayı: 3, 927 - 964, 31.12.2025

Ceren Kurdoğlu Kibar , Canay Demirhan İşcan

https://doi.org/10.14812/cuefd.1517468

Öz

This study aimed to describe the quality perceptions of students and academic staff in teacher education programs and their views on accreditation. In line with this aim, in 2021, teacher education programs -both accredited and non-accredited- within the departments of basic education at two state universities in Ankara were identified. The research was designed using convergent parallel mixed methods design. Data were collected from students and academic staff in the primary school teaching and preschool teaching programs at the selected universities. The Quality Perception Scale in Higher Education was used to determine the quality perceptions of students and academic staff members, and the Interview Form on Quality and Accreditation was used to determine the participants' views on quality and accreditation in higher education. The results showed no significant difference in the quality perceptions of students and faculty members between the accredited and non-accredited programs at the participating public universities. Academic staff members in accredited programs most commonly expressed their expectations of accreditation as decreasing student numbers and enhanced cooperation among academics. Academic staff members in non-accredited programs, on the other hand, most commonly expressed their expectations from an accredited program as valuing student needs and demands, increasing social, artistic and sport activities, and ensuring cooperation among stakeholders. Academic staff members from both accredited and non-accredited programs most commonly explained the concept of accreditation as standardization. Students in accredited programs defined the concept of accreditation mostly as international validity, while students in non-accredited programs defined the concept mostly as meeting standards. It is recommended that detailed informative training sessions on accreditation should be held at regular intervals for the stakeholders in teacher education undergraduate programs, especially for students to obtain accurate information about the accreditation process and for the accreditation process to be embraced by all stakeholders. Additionally, it is suggested that incentives be offered to accredited programs and those planning to begin the accreditation process, to encourage broader participation and commitment.

Anahtar Kelimeler

Quality in higher education , Accreditation , Teacher education programs , Student view , Academic staff view

Öğretmen Eğitimi Programlarında Öğrenci ve Öğretim Elemanlarının Kaliteye ve Akreditasyona Bakışı

Öz

Bu araştırmada, öğretmen eğitimi programlarında öğrenci ve öğretim elemanlarının kalite algılarını ve akreditasyona ilişkin görüşlerini betimlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, 2021 yılında Ankara ilinde iki devlet üniversitesinde akredite olmuş ve akredite olmamış temel eğitim bölümü programları belirlenmiştir. Araştırma karma yöntemde, yakınsak paralel desene göre planlanmıştır. Belirlenen üniversitelerin sınıf öğretmenliği ve okul öncesi öğretmenliği programlarında bulunan öğrenciler ve öğretim elemanlarından veriler toplanmıştır. Öğrenci ve öğretim elemanlarının kalite algılarını belirlemek amacıyla Yükseköğretimde Kalite Algısı Ölçeği; katılımcıların yükseköğretimde kalite ve akreditasyona ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla Kalite ve Akreditasyona İlişkin Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, araştırmaya dâhil olan devlet üniversitesinin akredite olmuş programlarındaki ve diğer devlet üniversitesinin akredite olmamış programlarındaki öğrencilerin ve öğretim elemanlarının yükseköğretimde kalite algılarında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Akredite olmuş programlardaki öğretim elemanları, akreditasyondan beklentilerini en fazla öğrenci sayısının azalması ve öğretim elemanlarının iş birliği içinde olması görüşleriyle ifade etmişlerdir. Akredite olmamış programlardaki öğretim elemanları ise akredite programdan beklentilerini en fazla öğrenci istek ve ihtiyaçlarının dikkate alınması, sosyal, sanatsal ve sportif faaliyetlerin artırılması ve paydaşlar arasında iş birliğinin sağlanması görüşleriyle ifade etmişlerdir. Akredite olmuş programlarda ve akredite olmamış programlardaki öğretim elemanları akreditasyon kavramını en fazla standartlaşma olarak açıklamışlardır. Akredite olmuş programlarda öğrenim gören öğrenciler akreditasyon kavramını en fazla uluslararası geçerlilik olarak tanımlarken akredite olmamış programlardaki öğrenciler akreditasyon kavramını en fazla standartları karşılama olarak tanımlamışlardır. Öğretmen yetiştirme lisans programlarındaki paydaşlara yönelik, özellikle öğrencilerin akreditasyon sürecine ilişkin doğru bilgi edinmeleri, akreditasyon sürecinin tüm paydaşlar tarafından benimsenmesi amacıyla çeşitli aralıklarla akreditasyona dair detaylı bilgilendirme eğitimlerinin yapılması önerilmektedir. Akredite olmuş programlara, akredite olmuş ya da bu sürece başlamayı planlayan programları teşvik etmek için, çeşitli avantajlar sağlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yükseköğretimde kalite , Akreditasyon , Öğretmen eğitimi programları , Öğrenci görüşü , Öğretim elemanı görüşü

Kaynakça

• Acevedo-De-los-Ríos, A., & Rondinel-Oviedo, D. R. (2022). Impact, added value and relevance of an accreditation process on quality assurance in architectural higher education. Quality in Higher Education, 28(2), 186–204. https://doi.org/10.1080/13538322.2021.1977482
• Adıgüzel, A. (2022). Bazı ülkelerin öğretmen eğitimi akreditasyon uygulamalarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi: Bir meta sentez çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 51(233), 127–150. https://doi.org/10.37669/milliegitim.769395
• Adıgüzel, A., & Sağlam, M. (2009). Öğretmen eğitiminde program standartları ve akreditasyon. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(3), 83–104.
• Aktan, C. C., & Gencel, U. (2010). Yükseköğretimde akreditasyon. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 137–155.
• Aküzüm, C., & Saraçoğlu, M. (2018). Akreditasyon sürecine hazır olma durumu: Eğitim fakültesi üzerine bir uygulama. International Social Sciences Studies Journal, 4(26), 5772–5784. : http://dx.doi.org/10.26449/sssj.1041
• Alenezi, S., Al-Eadhy, A., Barasain, R., AlWakeel, T. S., AlEidan, A., & Abohumid, H. N. (2023). Impact of external accreditation on students’ performance: Insights from a full accreditation cycle. Heliyon, 9(5).
• Allen, M. L., & Bush, M. (1987). Library education and youth services: a survey of faculty, course offerings, and related activities in accredited library schools. Library Trends.
• Alpaydın, Y., & Topal, M. (2022). Eğitim fakültelerindeki akreditasyon deneyimleri üzerine nitel bir araştırma. İnsan ve Toplum, 12(2), 232–265. https://doi.org/10.12658/M0657
• Aslan, B. (2008). Öğretmen eğitiminde akreditasyon ve Türkiye için bir model önerisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Ataman, O., & Adıgüzel, A. (2019). Yükseköğretimde kalite algısı: Düzce üniversitesi örneği. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(15), 39–56.
• Aydınalp, D. (2011). Almanya, Danimarka, Birleşik Krallık, Avustralya, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’de yükseköğretim programlarında kalite güvencesi ve akreditasyon süreci [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Bakioğlu, A., & Baltacı R. (2010). Akreditasyon eğitimde kalite. Nobel Yayıncılık.
• Bakioğlu, A., & Baltacı, R. (2000). Üniversitede akreditasyon ve düşünceler. Öneri Dergisi, 3(13), 39–47. https://doi.org/10.14783/maruoneri.732273
• Bakioğlu, A., & Ülker N. (2015). Üniversitede akreditasyon. Nobel Yayıncılık.
• Buyuran, N. (2019). Öğretmen eğitiminde standartlaşma ve eğitim fakültelerinin akreditasyon sürecine hazır olma durumu [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi.
• Chua, C. (2004). Perception of quality in higher education. In Proceedings of the Australian Universities Quality Forum (pp. 1-7). AUQA Occasional Publication. https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=8234b2ba8443b3e1c5fed93cdfabf7713f515a7e
• Council for the Accreditation of Educator Preparation. (2013). CAEP Accreditation Standards. http://caepnet.org/~/media/Files/caep/standards/caep-2013-accreditation-standards.pdf
• Council for the Accreditation of Educator Preparation. (2020). Council for the accreditation of educator preparation. http://caepnet.org/
• Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting and evaluating quantitative and quantitative research. Pearson Publishing.
• Dale, M. (2002). Virjinya eğitim kurumlarındaki öğretmenlerin Virjinya devlet okullarının akreditasyon amaçlı standartlarına ilişkin görüşleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. George Washington University.
• Dede, O. (2024). Yükseköğretimde kalite güvencesi ve eğitim fakülteleri lisans programlarının akreditasyonunda gelişmeler ve deneyimler [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Dill, D., & Beerkens, M. (2013). Designing the framework conditions for assuring academic standards: Lessons learned about professional market and government regulation of academic quality. Higher Education, 65(3), 341–357. https://doi.org/10.1007/s10734-012-9548-x
• Dodds, A. (2005). British and French evaluation of international higher education issues: An identical political reality. European Journal of Education, 40(2), 155–172. https://doi.org/10.1111/j.1465-3435.2004.00217.x
• Duman, S. N. (2020). What do the teacher educators think about accreditation: A mixed method research. International Journal of Eurasian Education and Culture, 5(10), 1670–1703.
• Erkuş, L. (2009). Eğitim fakültelerinin akreditasyon sürecine hazır olma durumuna ilişkin öğretim elemanlarının görüşlerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kırıkkale Üniversitesi.
• Fidan M., Bıyıklı F., & Özkara, B. (2022). Akademisyenler için akreditasyon ne anlama geliyor? Yükseköğretimde kalite üzerine nitel bir araştırma. Sosyal Mucit Academic Review, 3(2), 213–236. https://doi.org/10.54733/smar.1166028
• Francis, M. (2002). Okul akreditasyonu için eyalet standartlarına ilişkin müfettiş görüşleri (Virginia) [Yayınlanmamış doktora tezi]. George Washington University.
• Günel, E., Türe, H., & Deveci, H. (2020). Akredite edilen sosyal bilgiler öğretmenliği programı öğretmen adaylarına göre akreditasyon: Anadolu Üniversitesi örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(3), 83–104. https://doi.org/10.17679/inuefd.728360
• Herdman, E. A. (2010). Akreditasyon Süreci. (D. Sepit, Çev.). Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 7(2), 3–5. İri, R., & Bayraktar, M. (2023). Öğretim elemanlarının üniversitelerin uyguladıkları akreditasyon faaliyetlerine yönelik algıları: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(50), 557–577. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1171420
• Kaya, M., & Selvitopu, A. (2017). Öğretmen eğitimi kalite güvence uygulamalarında karşılaşılan sorunlar. Harran Maarif Dergisi, 2(1), 14–25. https://doi.org/10.22596/2017.0201.14.25
• Mar, T. (2022). Akreditasyon sürecinde görev yapan Eğitim Fakültesi öğretim elemanlarının görüşleri: Bir vakıf üniversitesi örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
• Marshall, C., & Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research. Sage.
• Meraler, S. (2011). Eğitim fakültesi öğrencilerinin yükseköğretimde kaliteye ilişkin görüşlerinin belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Harran Üniversitesi.
• Meraler, S., & Adıgüzel, A. (2012). Eğitim fakültesi öğrencilerinin yükseköğretimde kaliteye ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9, 123–144. https://doi.org/10.14520/adyusbd.203
• Morest, V. S. (2009). Accountability, accreditation, and continuous improvement: Building a culture of evidence. New Directions for Institutional Research, 143, 17–27. https://doi.org/10.1002/ir.302
• Öğretmenlik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği. (2019). Sistem ve EPDAD. https://epdad.org.tr/icerik/sistem-ve-epdad
• Öğretmenlik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği. (2021). EPDAD öğretmen eğitimi standartları kılavuzu. https://epdad.org.tr/data/genel/pdf/EPDAD_Standartlar_Surum_1.1_Kilavuz.pdf Öğretmenlik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği. (2023). Akredite edilen programlar. https://epdad.org.tr/icerik/akredite-edilen-programlar
• Pallant, J. (2017). SPSS kullanma kılavuzu: IBM SPSS ile adım adım veri analizi (S. Balcı, & B. Ahi, Çev.). Anı Yayıncılık.
• Paulson, S., & Marchant, G. (2012). Voices in education: Accountability in teacher education and the National Council on Teacher Quality. The Teacher Educator, 47(1), 1–8. https://doi.org/10.1080/08878730.2012.633483
• Semerci, Ç. (2017). Sınıf öğretmeni adaylarının programlarının akreditasyonuna ilişkin görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1–5.
• Semerci, Ç., Semerci, N., Ünal, F., Yılmaz, E., Kaygın, H., Ulus, İ. Ç., Çetin, K., & Yılmaz, Ö. (2021). Akademisyenlerin akreditasyon algılarının incelenmesi. Asya Öğretim Dergisi, 9(1), 1–14. https://doi.org/10.47215/aji.823723
• Sibgatullina, A. (2015). Contemporary technologies to improve the quality of education when training teachers. International Education Studies, 8(3), 167–174. http://dx.doi.org/10.5539/ies.v8n3p167
• Stockdale, M., Raghavan, M., & Anderson, S. L. (2023). Accreditation: What it is and why it is important? In K. Fogelberg (Ed.), Educational principles and practice in veterinary medicine (pp. 513–544). Wiley Blackwell.
• Uçar, E. M., & Levent, F. (2017). Yükseköğretimde uluslararası akreditasyon deneyimi: Bir vakıf üniversitesi yabancı diller hazırlık okulu örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(52), 846–857. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2017.1941
• Uludağ, G., Mehmet, B., & Çatal, S. (2021). Türk yükseköğretiminde kalite güvencesi sistemi ve öğrenci katılımının önemi. Trakya Üniversitesi Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 1(1), 91–111.
• Vlăsceanu, L., Grünberg, L., & Pârlea, D. (2004). Quality assurance and accreditation: A glossary of basic terms and definitions. Unesco-Cepes.
• Yelken-Yanpar, T. (2017). Yükseköğretimde kalite güvencesi ve öğretmen eğitimine yansımaları. ITEAC 2017 Tam Metinler Kitabı. Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi.
• Yıldırım A., & Şimşek H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, H. (2002). Toplam kalite yönetimin temel kavramları. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(5). https://doi.org/10.14783/maruoneri.683485
• Yuan, P., & Chen, Y. (2024). The impact of learning experiences on meeting teacher accreditation standards: A mixed-methods study. Pacific International Journal, 7(5), 119–129. https://doi.org/10.55014/pij.v7i5.694
• Yükseköğretim Kalite Kurulu. (2023). Program akreditasyonu nedir? https://yokak.gov.tr/akreditasyon-kuruluslari/akreditasyon-kuruluslari-nedir
• Yükseköğretim Kalite Kurulu. (2024). Kurum iç değerlendirme raporu (KİDR) hazırlama kılavuzu (Sürüm 3.2 2024). https://yokak.gov.tr/Common/Docs/KidrKlavuz1.4/KIDR_Haz%C4%B1rlama_K%C4%B1lavuzu_3.2.pdf
• Yükseköğretim Kurumu. (2007). Türkiye’nin yükseköğretim stratejisi. https://www.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/Turkiyenin-yuksekogretim-stratejisi.pdf