Boşanma Kaygısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Yıl 2025, Cilt: 54 Sayı: 3, 1144 - 1165, 31.12.2025

Ali Ammar Kurt , Bülent Gündüz

Öz

Bu çalışmanın kapsamında, literatürde daha önce fazla yer almayan boşanma kaygısı kavramı açıklanmış ve söz konusu yapının ortaya konulmasına yardımcı olan Boşanma Kaygısı Ölçeği’nin geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Boşanma kaygısı kavramı, bireylerin evlilik ilişkilerinin sona ermesi durumunda ortaya çıkacak değişiklikler ve belirsizlikler karşısında hissettikleri kaygı olarak tanımlanabilir. Araştırma kapsamında iki farklı çalışma grubuna ulaşılmıştır. Birinci çalışma grubu 430 kişiden oluşmuş ve elde edilen verilerle yapı geçerliği çalışmaları yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, üç faktörden oluşan ve varyansın %70’ini açıklayan bir yapının ortaya çıktığını göstermiştir. Ortaya çıkan yapının geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını yürütmek amacıyla, 390 kişiden oluşan ikinci çalışma grubundan veri toplanmıştır. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda elde edilen bulgular, yapıya ilişkin modelin iyi ve mükemmel uyum gösterdiğini ortaya koymaktadır (χ²/sd = 3.25; GFI = 0.88; AGFI = 0.84; NNFI = 0.96; NFI = 0.96; CFI = 0.97; RMSEA = 0.07). DFA bulgularına ek olarak, ölçeğe ilişkin yakınsak ve ıraksak geçerlik hesaplamaları da yapılmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin hem yakınsak hem de ıraksak geçerlik koşullarını karşıladığını göstermektedir. Elde edilen tüm bulgular, geliştirilen ölçeğin istatistiksel olarak geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Boşanma , Boşanma Kaygısı , Evlilik , Ölçek Geliştirme

Developing the Divorce Anxiety Scale: Validity and Reliability Study

Öz

Within the scope of this study, the concept of divorce anxiety, which has not been mentioned much in the literature before, was explained and the Divorce Anxiety Scale developed to help reveal this construct, was subjected to validity and reliability analyses. The concept of divorce anxiety can be defined as the anxiety that individuals feel about the changes and uncertainties that may occur at the end of their marital relationship. Two different study groups were reached within the scope of the research. The first study group consisted of 430 individuals and structural validity studies were conducted with the data obtained. The findings revealed a three-factor structure that accounted for 70% of the explained variance. For the validity and reliability studies of the emerging structure, data were collected from the second study group consisting of 390 individuals. The findings of the confirmatory factor analysis (CFA) revealed that the model related to the construct showed good and excellent fit (qs/df=3.25; GFI=0.88; AGFI=0.84; NNFI=0.96; NFI=0.96; CFI=0.97; RMSEA=0.07). In addition to the CFA findings, convergent and divergent validity calculations related to the scale were also conducted. The findings demonstrated that the scale meets both convergent and divergent validity conditions, confirming that it is a statistically valid and reliable measurement tool.

Anahtar Kelimeler

Divorce , Divorce Anxiety , Marriage , Scale Development

Kaynakça

• Amato, P. R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of Marriage and Family, 62(4), 1269–1287. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.01269.x
• Amato, P. R. (2010). Research on divorce: Continuing trends and new developments. Journal of Marriage and Family, 72(3), 650–666. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00723.x
• Amato, P. R., & DeBoer, D. D. (2001). The transmission of marital instability across generations: Relationship skills or commitment to marriage? Journal of Marriage and Family, 63(4), 1038–1051. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2001.01038.x
• American Psychological Association. (2023). Divorce. In APA dictionary of psychology (2nd ed.). Retrieved from https://dictionary.apa.org/divorce
• Aydın, O., ve Baran, G. (2010). Toplumsal değişme sürecinde evlenme ve boşanma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(2), 117-126.
• Birditt, K. S., Brown, E., Orbuch, T. L., & McIlvane, J. M. (2010). Marital conflict behaviors and implications for divorce over 16 years. Journal of Marriage and Family, 72(5), 1188–1204. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00758.x
• Bohannon P (1970) The six stations of divorce. In Paul Bohannon (Ed.) Divorce and After (pp.33-62). Garden City, Doubleday and Company, Inc.
• Brown, T. A. (2006). Confirmatory Factor Analysis for Applied Research. Guilford Publications. Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı. Pegem Akademi.
• Clarke-Stewart, A., & Brentano, C. (2008). Divorce: Causes and consequences. Yale University Press.
• Cui, M., Fincham, F. D., & Pasley, B. K. (2008). Young Adult Romantic Relationships: The Role of Parents’ Marital Problems and Relationship Efficacy. Personality and Social Psychology Bulletin, 34(9), 1226-1235. https://doi.org/10.1177/0146167208319693
• Çokluk, Ö. S., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, S. (2014). Sosyal Bilimler için Çok Değişkenli Istatistik: Spss ve Lisrel Uygulamaları. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Faraji, H., & Özen, Z. D. (2022). Yetişkin ayrılık anksiyetesinin, ayrılık anksiyetesi ile beliren yetişkinlikte bireyleşme düzeyi arasındaki aracı rolü. Mavi Atlas, 10(1), 47-69.
• Hetherington, E. M., Cox, M., & Cox, R. (1985). Long-term effects of divorce and remarriage on the adjustment of children. Journal of the American Academy of Child Psychiatry, 24(5), 518-530.
• Hu. L. & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indices in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-55.
• Kalmijn, M., & van Groenou, M. B. (2005). Differential effects of divorce on social integration. Journal Of Social and Personal Relationships, 22(4), 455-476.
• Kalmijn, M., & Monden, C. W. S. (2006). Are the negative effects of divorce on well-being dependent on marital quality? Journal of Marriage and Family, 68(5), 1197–1213. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2006.00323.x
• Kelloway, K. E. (1989). Using Lisrel for Structural Equation Modeling: A Researcher’s Guide. Sage
• Lorenz, F. O., Wickrama, K. A. S., Conger, R. D., & Elder Jr, G. H. (2006). The short-term and decade-long effects of divorce on women's midlife health. Journal of Health and Social Behavior, 47(2), 111-125.
• Lundberg, S., & Pollak, R. A. (2015). The evolving role of marriage: 1950-2010. The Future of Children, 25(2), 29-50.
• Manicavasaga, V., Silove, D., & Curtis, J. (1997). Separation anxiety in adulthood: a phenomenological investigation. Comprehensive Psychiatry, 38(5), 274-282.
• Schreiber, J. B., Stage, F. K., King, J., Nora, A., & Barlow, E. A. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: a review. The Journal of Educational Research, 99(6), 323–337. https://doi.org/10.3200/JOER.99.6.323-338
• Sharma, B. (2011). Mental and emotional impact of divorce on women. Journal of The Indian Academy of Applied Psychology, 37(1), 125-131.
• Sucu, İ. (2007). Boşanmış kadınların boşanma nedenleri ve boşanma sonrası toplumsal kabulleri (Sakarya ili örneği). [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri. Türk Psikoloji Yazıları, 3(6), 49-74.
• Symoens, S., Colman, E., & Bracke, P. (2014). Divorce, conflict and mental health: How the quality of intimate relationships is linked to post-divorce well-being. Journal of Applied Social Psychology, 44(3), 220–233. https://doi.org/10.1111/jasp.12215
• Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
• Tasew, A. S., Getahun, K. K., & Prete, G. (2021). Marital conflict among couples: The case of durbete town, Amhara region, Ethiopia. Cogent Psychology, 8(1), 1-17. https://doi.org/10.1080/23311908.2021.1903127
• Tezbaşaran A. (2004). Likert Tipi Ölçeklere Madde Seçmede Geleneksel Madde Analizi Tekniklerinin Karşılaştırılması. Türk Psikoloji Dergisi, 19(54): 77 – 90.
• Uçan, Ö., Yazar, H., ve Sayıl, İ. (2006). Bir boşanma olgusunun dört kurama bağlanarak değerlendirilmesi. Kriz Dergisi, 14(2), 23-29. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000249
• Uyar, S. (1999). Boşanmış bireylerin evlilik süreci ve bugüne ilişkin psikolojik sorunları üzerine bir araştırma. [Tıpta Uzmanlık tezi]. GATA.
• Wiseman, R. S. (1975). Crisis theory and the process of divorce. Social Casework, 56(4), 205-212.