STEAM Temelli Müzik Etkinlikleri ile Özel Yetenekli Öğrencilerin Yaratıcılık Potansiyelinin Artırılması

Öz

Yaratıcılık, özel yetenekli bireylerin potansiyellerini gerçekleştirmelerinde temel bir rol oynamaktadır. Disiplinler arası yaklaşımlar, özellikle STEAM tabanlı uygulamalar, bu potansiyelin açığa çıkarılmasında etkili bir araç olarak görülmektedir. Mevcut çalışmada da STEAM temelli müzik etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcılık potansiyeline etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın yöntemi olarak “tek gruplu ön test-son test deneysel desen” kullanılmıştır. 2022-2023 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilen bu çalışma, Bursa Halil İnalcık Bilim ve Sanat Merkezi'nde öğrenim gören 20 beşinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmada STEAM temelli beş müzik etkinliği tasarlanmış ve deneysel uygulama 12 hafta devam etmiştir. Bu süreçte etkinliklerin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcı potansiyelleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla ‘Potansiyel Yaratıcılığın Değerlendirilmesi Testi’ (EPoC) uygulanmıştır. Veriler, ön test ve son test puanları arasındaki değişimlerin anlamlılığını belirlemek için parametrik bir istatistiksel yöntem olan eşleştirilmiş örneklemler t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin son test yaratıcılık puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğunu göstermiştir. Bu doğrultuda, müzik eğitiminde disiplinler arası çalışmaların özel yetenekli öğrencilerin yaratıcılık potansiyelleri üzerinde olumlu etkiler yaratabileceği düşünülmektedir. Ayrıca ilgili çalışmanın özel yeteneklilerin eğitiminde disiplinler arası yaklaşımların rolü üzerine gelişen literatüre katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Buna paralel olarak, mevcut çalışma STEAM temelli metodolojilerin müzik eğitiminde yaratıcılığı teşvik etmedeki değerini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• 5E Öğrenme Modeli
• Müzik Eğitimi
• Özel Yetenekli Öğrenciler
• STEAM Yaklaşımı
• Yaratıcılık

Proje Numarası

SDK-2023-1308

Enhancing the Creative Potential of Gifted Students through STEAM-Based Music Activities

Öz

Yaratıcılık, özel yetenekli bireylerin potansiyellerini gerçekleştirmelerinde temel bir rol oynamaktadır. Disiplinler arası yaklaşımlar, özellikle STEAM tabanlı uygulamalar, bu potansiyelin açığa çıkarılmasında etkili bir araç olarak görülmektedir. Mevcut çalışmada da STEAM temelli müzik etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcılık potansiyeline etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın yöntemi olarak “tek gruplu ön test-son test deneysel desen” kullanılmıştır. 2022-2023 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilen bu çalışma, Bursa Halil İnalcık Bilim ve Sanat Merkezi'nde öğrenim gören 20 beşinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmada STEAM temelli beş müzik etkinliği tasarlanmış ve deneysel uygulama 12 hafta devam etmiştir. Bu süreçte etkinliklerin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcı potansiyelleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla ‘Potansiyel Yaratıcılığın Değerlendirilmesi Testi’ (EPoC) uygulanmıştır. Veriler, ön test ve son test puanları arasındaki değişimlerin anlamlılığını belirlemek için parametrik bir istatistiksel yöntem olan eşleştirilmiş örneklemler t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin son test yaratıcılık puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğunu göstermiştir. Bu doğrultuda, müzik eğitiminde disiplinler arası çalışmaların özel yetenekli öğrencilerin yaratıcılık potansiyelleri üzerinde olumlu etkiler yaratabileceği düşünülmektedir. Ayrıca ilgili çalışmanın özel yeteneklilerin eğitiminde disiplinler arası yaklaşımların rolü üzerine gelişen literatüre katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Buna paralel olarak, mevcut çalışma STEAM temelli metodolojilerin müzik eğitiminde yaratıcılığı teşvik etmedeki değerini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• 5E Instructional Model
• Creativity
• Gifted Students
• Music Education
• STEAM Approach

Destekleyen Kurum

Bursa Uludağ Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi

Proje Numarası

SDK-2023-1308

Etik Beyan

Bu çalışmada, Yükseköğretim Kurumlarında Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ndeki tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümünde yer alan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler”den hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Ayrıca, araştırmanın yürütülmesi için gerekli izinler Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’ndan alınmıştır (2022-04).

Teşekkür

Bu çalışma, Zeynep Özer’in “STEAM Temelli Müzik Etkinliklerinin Özel Yetenekli Öğrencilerin Üstbilişsel Farkındalıkları ve Yaratıcılık Potansiyellerine Etkisi” başlıklı doktora tezine dayanmaktadır. Ayrıca, bu araştırma Bursa Uludağ Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Destek Birimi tarafından SDK-2023-1308 proje kodu ile desteklenmiştir. Bursa Uludağ Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Destek Birimi’ne değerli destekleri için içten teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Açışlı Çelik, S. (2022). STEM etkinliklerinin ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine, eleştirel düşünmelerine ve STEM’e yönelik tutumlarına etkisinin araştırılması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 56, 287–313. https://doi.org/10.9779.pauefd.1054678
2. Adeosun, A. O., & Shanu, M.B. (2022). Language and literature for creativity in a science, technology, engineering, arts and mathematics (STEAM)-driven learning. In M. B. Ubangha, A. O. Adeosun & M. A. Oladejo (Eds.). Learning: The all-inclusive concept (pp. 117–147). University of Lagos Press.
3. Aguilera, D., & Ortiz-Revilla, J. (2021). STEM vs. STEAM education and student creativity: A systematic literature review. Education Science, 11(7), 2-13. https://doi.org/10.3390/educsci11070331
4. Air Drums. (2024, July 19). Meta air drums. https://www.meta.com/experiences/5736565136465567/
5. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, spss uygulamalı. Sakarya Yayıncılık.
6. Anisimova, T. I., Sabirova, F. M., & Shatunova, O. V. (2020). Formation of design and research competencies in future teachers in the framework of STEAM education. International Journal of Emerging Technologies in Learning, 15(2), 204-217. https://doi.org/10.3991/ijet.v15i02.11537
7. Arnab, S., Clarke, S., & Morini, L. (2019). Co-creativity through play and game design thinking. Electronic Journal of e-Learning, 17(3), 184–198.
8. Aydoğdu, Ş. (2024). Computational thinking integration by design-based learning perspective implementation example of AI. In M. Saritepeci, & H. Yildiz Durak (Eds.), Integrating computational thinking through design-based learning (pp. 63–81). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-96-0853-9_5

9. Ayvacı, H. Ş., & Ayaydın, A. (2018). Bilim, teknoloji, mühendislik, sanat ve matematik (STEAM). S. Çepni (Ed.), Kuramdan uygulamaya stem+a+e eğitimi içinde (ss. 115–133). Pegem Akademi.
10. Baker, D. (2013). Art integration and cognitive development. Journal for Learning Through the Arts, 9(1), 1–15.
11. Barbuscia, A., & Mills, M. C. (2017). Cognitive development in children up to age 11 years born after ART—a longitudinal cohort study. Human Reproduction, 32(7), 1482–1488. https://doi.org/10.1093/humrep/dex102
12. Barış, N. (2019). BİLSEM’de görev yapan fen bilimleri ve matematik öğretmenlerinin stem eğitim uygulamalarının araştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
13. Barış, N., & Ecevit, N. (2019). Özel yetenekli öğrencilerin eğitiminde STEM uygulamaları. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 13(1), 217–233. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.529898
14. Bertrand, M., & Namukasa, I. K. (2020). Steam education: Student learning and transferable skills. Journal of Research in Innovative Teaching and Learning, 13(1), 43–56. https://doi.org/10.1108/JRIT-01-2020-0003
15. Bircan, M. A., & Köksal, Ç. (2020). Özel yetenekli öğrencilerin stem tutumlarının ve STEM kariyer ilgilerinin incelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 5(1), 16–32.
16. Blatt-Gross, C. (2015). Casting the conceptual net: Cognitive possibilities for embracing the social and emotional richness of art education. A Journal of Issues and Research, 51(4), 353–367. https://doi.org/10.1080/00393541.2010.11518813
17. Bulut, M. (2019). Bilim ve sanat merkezlerinde STEM uygulaması ve öğretmenlerin stem uygulaması hakkındaki görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
18. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
19. Cadena-Blanco, F., Arias-Rueda, M. J., & Arias-Rueda, J. (2022). Geometry and entrepreneurship with Tinkercad from the STEAM education approach. Encuentro Educacional, 29(2), 454–468.
20. Cai, X. (2019). Game design thinking training for STEAM educational purposes and emotional intelligence development [Unpublished master of thesis]. Doghua University.
21. Can, A. (2019). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Akademi.
22. Ceylan, C., Ermiş, G., & Yıldız, G. (2018). Özel yetenekli öğrencilerin bilim, teknoloji, mühendislik, matematik (STEM) eğitimine yönelik tutumları. G. Akkaya, & P. Ertekin (Ed.), International Congress on Gifted and Talented Education Congress Proceedings içinde (ss. 64-75). İnönü Üniversitesi.
23. Chen, C. W. J., & Lo, K. (2019). From teacher-designer to student-researcher: A study of attitude change regarding creativity in steam education by using makey makey as a platform for human-centred design instrument. Journal for STEM Education Research, 2, 75–91. https://doi.org/10.1007/s41979-018-0010-6
24. Cheng, L., Wang, M., Chen, Y., Niu, W., Hong, M., & Zhu, Y. (2022). Design my music instrument: A project-based science, technology, engineering, arts, and mathematics program on the development of creativity. Frontiers in Psychology, 12, 1–11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.763948
25. Chun, H. (2021). A study on the design education method using 3D pen in an era of manufacturing change. Nanotechnology for Environmental Engineering, 7, 461–465. https://doi.org/10.1007/s41204-021-00174-5
26. Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (4th ed.). Pearson.
27. Çelik Şahin, Ç, Güçlü Yılmaz, F., & Naillioğlu, M. (2020). Bilim ve sanat merkezi yönetici ve öğretmenlerinin bilişim ve dijitalleşme konularına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Journal of Continuous Vocational Education and Training, 3(1), 22–37.
28. Çetin, S., & Şeker, R. (2022). The effect of 5E model stem education on the science academic achıevement of secondary school 6th grade students. Journal of STEAM education, 5(1), 55–67.
29. Çoban, H. M., Akgün, A., & Tokur, F. (2019). Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin stem uygulamaları hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. M. Kılıç, & M. Eraslan (Ed.), 6. Uluslararası Multidisipliner Çalışmaları Kongresi içinde (ss. 397–405). Gaziantep.
30. Dereli, F. (2019). Okul öncesi dönemdeki üstün yetenekli çocukların aday gösterilmelerine yönelik geliştirilen eğitim programının etkililiği) [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
31. Dorn, C. M. (1999). Mind in art: Cognitive foundations in art education. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781410602183
32. Eker, M. (2019). Bilim sanat merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik eğitimi algıları [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
33. ElSayary, A. (2021). Teaching and assessing creativity in STEAM education. Proceedings of the 12th International Conference on Society and Information Technologies.
34. Gardner, H. (1990). Art education and human development. Getty Publications.
35. Gavrilas, L., & Kotsis, K. T. (2025). The evolution of STEM education and the transition to STEAM/STREAM. Aquademia, 9(1), ep25002. https://doi.org/10.29333/aquademia/16313
36. Ge, X., Ifenthaler, D., & Spector, J. (Ed.). (2015). Moving Forward with STEAM Education Research. Emerging Technologies for STEAM Education. Educational Communications and Technology: Issues and Innovations. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-02573-5_20
37. Gregorio, J., Rosen, D. S., Morton, B. G., Batula, A. M., Caro, M., Scott, J., Kim, Y. E., & Lindstrom, K. M. (2015). Introduction to STEAM through music technology (Evaluation). American Society for Engineering Education.
38. Grytting, C. (2000). The benefits of art education. Arts and Activities, 127(3), 66.
39. Guyotte, K. W., Sochacka, N. W., Costantino, T. E., Kellam, N. N., & Walther, J. (2015). Collaborative creativity in STEAM: Narratives of art education students’ experiences in transdisciplinary spaces. International Journal of Education and the Art, 16(15), 1–39.
40. Gürer, M., Ekdi, Y. N., Yılmaz, G., Gedik, G., & Sever, G. (2024). Instructor perspectives on the course content of music technology in music education programs. Cumhuriyet International Journal of Education, 13(2), 412–425. https://dx.doi.org/10.30703/cije.1323758
41. Güven, G., Kozcu Çakır, N., & Sulun, Y. (2022). Arduino-assisted robotics coding applications integrated into the 5E learning model in science teaching. Journal of Research on Technology in Education, 54(1), 108–126. https://doi.org/10.1080/15391523.2020.1812136
42. Heaton, R. (2021). Cognition in art education. British Educational Research Journal, 47(5), 1323–1339. https://doi.org/10.1002/berj.3728
43. Hebebci, M. T., & Usta, E. (2022). Entegre STEM eğitim uygulamalarının problem çözme becerileri, bilimsel yaratıcılık ve eleştirel düşünme eğilimleri üzerindeki etkileri. Katılımcı Eğitim Araştırması, 9(6), 358–379. https://doi.org/10.17275/per.22.143.9.6
44. Hein, E., & Srinivaran, S. (2019). The groove pizza. In S. Holland, T. Mudd, K. Wilkie-McKenna, A. McPherson & M. M. Wanderley (Eds.), New directions in music and human-computer interaction (pp. 71-94). Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-319-92069-6_5
45. Henriksen, D. (2013). Full STEAM ahead: Creativity in excellent STEM teaching practices. STEAM+Journal, 1(2). https://doi.org/10.5642/steam.20140102.15
46. Innocenti, E. D., Geronazzo, M., Vescovi, D., Nordahl, R., Serafin, S., Ludovico, L. A., & Avanzini, F. (2019). Mobile virtual reality for musical genre learning in primary education. Computer and Education, 139, 102–117. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2019.04.010
47. Jarvis, J. M., & Henderson, L. (2014). Defining a coordinated approach to gifted education. Australasian Journal of Gifted Eduation, 23(1), 5–14. https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.666511198511679
48. Kalkan, Ç., & Eroğlu, S. (2017). Destek eğitim odalarında üstün/özel yetenekli öğrenciler için stem materyallerine dayalı örnek etkinliklerin tasarlanması. Journal of Gifted Education and Creativity, 4(2), 36–46.
49. Kanmaz, A. (2022). A study on interdisciplinary teaching practices: Primary and secondary education curricula. African Educational Research Journal, 10(2), 200–210. https://doi.org/10.30918/AERJ.102.22.032
50. Karnes, F. A., & Bean, S. M. (2021). (Eds.). Methods and materials for teaching the gifted. Routledge.
51. Kim, C., & Auh, Y. (2024). The effect of STEAM integration on middle school music education. International Journal on Integrated Education, 7(2), 17–28.
52. Koyunlu Ünlü, Z., & Dökme, İ. (2022). A systematic review of 5E model in science education: Proposing a skill-based STEM instructional model within the 21st century skills. International Journal of Science Education, 44(13), 2110–2130. https://doi.org/10.1080/09500693.2022.2114031
53. Kwang-Soon, L. (2021). A study of STEAM model development and assessment method for deep learning: Through the voice of mimesis and brontë. Journal of English Teaching through Movies and Media, 22(4), 39–58. https://doi.org/10.16875/stem.2021.22.4.39
54. Lage-Gómez, C., Perales, F. J., & Aróstegui, J. L. (2023). Interdisciplinary integration, creativity and motivation in three STEAM projects: An activity theory perspective. Media, Culture & Society, 45(6), 1107–1125. https://doi.org/10.1177/02614294231167744
55. Leavy, A., Dick, L., Meletiou-Mavrotheris, M., Paparistodemou, E., & Stylianou, E. (2023). The prevalence and use of emerging technologies in STEAM education: A systematic review of the literature. Journal of Computer Assisted Learning, 39(4), 1061–1081. https://doi.org/10.1111/jcal.12806
56. Leung, A. (2019). Exploring STEM pedagogy in the mathematics classroom: A tool-based experiment lesson on estimation. International Journal of Science and Mathematics Education, 17, 1339–1358. https://doi.org/10.1007/s10763-018-9924-9
57. Liegeot, J. (2020). The importance of interdisciplinary education [Unpublished master’s thesis]. West Chester University. West Chester University.
58. Liu, C.-Y., Wu, C.-J., Chien, Y.-H., Tzeng, S.-Y., & Kuo, H.-C. (2023). Examining the quality of art in STEAM learning activities. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 17(3), 382–393. https://doi.org/10.1037/aca0000404
59. Liu, E. Z. F., & Chen, P. K. (2013). The effect of game-based learning on students’ learning performance in science learning – a case of “conveyance go”. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 103, 1044–1051. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.10.430
60. Lo, C. O., & Feng, L.-C. (2020). Teaching higher order thinking skills to gifted students: A meta-analysis. Gifted Education International, 36(2), 196–217. https://doi.org/10.1177/0261429420917854
61. Lockhart, K., Meyer, M. S., & Crutchfield, K. (2021). A content analysis of selected state plans for gifted and talented education. Journal of Advanced Academics, 33(1), 3–42. https://doi.org/10.1177/1932202X211026240
62. Logsdon, L. F. (2013). Questioning the role of 21st-century skills in art education advocacy discourse. Music Educators Journal, 100(1), 51–56. https://doi.org/10.1177/0027432113499936
63. Lubart, T., Besançok, M., & Barbot, B. (2013). Yaratıcılık potansiyelinin ölçülmesi (EPoC), el kitabı. Hogrefe.
64. Lubart, T., Kharkhurin, A. V., Corazza, G. E., Besançon, M., Yagolkovskiy, S. R., & Sak, U. (2022). Creative potential in science: Conceptual and measurement issues. Frontiers in Psychology, 13, 1–7. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.750224
65. Maestro. (2024, July 15). Maestro virtual reality application. https://maestro-game.com/
66. Marsden, E., & Torgerson, C. J. (2012). Single group, pre- and post-test research designs: Some methodological concerns. Oxford Review of Education, 38(5), 583–616. http://dx.doi.org/10.1080/03054985.2012.731208
67. Mejias, S., Thompson, N., Sedas, R. M., Rosin, M., Soep, E., Peppler, K., Roche, J., Wong, J., Hurley, M., Philip, B., & Bevan, B. (2021). The trouble with STEAM and why we use it anyway. Science Education, 105(2), 209–231. https://doi.org/10.1002/sce.21605
68. Miendlarzewska, E. A., & Trost, W. J. (2014). How musical training affects cognitive development: Rhythm, reward and other modulating variables. Frontiers in Neuroscience, 7, 1-18. https://doi.org/10.3389/fnins.2013.00279
69. Milli Eğitim Bakanlığı. (2025, 11 Ekim). Bilim ve sanat merkezleri yönergesi. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/06214921_BIYLIYM_VE_SANAT_MERKEZLERIY_YOYNERGESIY.pdf
70. Mohammed, I. A., Bello, A., & Ayuba, B. (2025). Effect of large language models artificial intelligence chatgpt chatbot on achievement of computer education students. Education and Information Technologies, 30, 30:11863–11888. https://doi.org/10.1007/s10639-024-13293-8
71. Mohapatra, B. N., Mohapatra, R. K., Jagdhane, V., Ajay, C. A., Sherkar, S. S., & Phadtare, V. S. (2020). Smart performance of virtual simulation experiments through arduino tinkercad circuits. Perspectives in Communication, Embedded-Systems and Signal-Processing (PiCES) –An International Journal, 4(7), 157–160. https://doi.org/10.5281/zenodo.4249073
72. Morari, M. (2023). Integration of the arts in STEAM learning projects. Review of Artistic Education, 16, 262–277.
73. Musicca. (2023, July 15). About mussicca. https://www.musicca.com/about
74. Nacaroğlu, O., & Kızkapan, O. (2021). Özel yetenekli öğrencilerin stem tutumları ve 21. yüzyıl becerilerine sahip olma düzeyleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(2), 425–442.
75. Oi-Lam, N (2021) How ‘tall’ is the triangle? Constructionist learning of shape and space with 3D Pens. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 52(9), 1426–1432. https://doi.org/10.1080/0020739X.2020.1844910
76. Özer, Z. (2023). Photographic documentation of activity processes [Photographs]. Personal collection. Papadakis, S., & Kalogiannakis, M. (Eds). (2022). Creative learning with technologies in young students’ STEAM Education. Springer.
77. Pascarella, E. T., Wang, J. S., Trolian, T. L., & Blaich, C. (2013). How the instructional and learning environments of liberal arts colleges enhance cognitive development. Higher Education, 66, 569–583. https://doi.org/10.1007/s10734-013-9622-z
78. Patton, M. Q. (1980). In Qualitative evaluation methods. Sage Publication.
79. Perales, F. J., & Aróstegui, J. L. (2021). The STEAM approach: Implementation and educational, social and economic consequences. Arts Education Policy Review, 125(2), 1–9. https://doi.org/10.1080/10632913.2021.1974997
80. Phinla, W., Phinla, W., & Mahapoonyanont, N. (2025). The effects of problem-based and community-based social studies teaching to promote 21st-century skills in small school students. Library Progress International, 45(1), 156–165.
81. Piske, F. H. R., Stoltz, T., Guérios, E., de Camargo, D., de Freitas, S. P., & Dias, C. L. (2017). Complexity in promoting a teaching to develop creativity of gifted students: Contributions from Morin and Jung. Creative Education, 8(6), 925–934. https://doi.org/10.4236/ce.2017.86067
82. Poyraz, G. T. (2018). STEM eğitimi uygulamasında Kayseri ili örneğinin incelenmesi ve uzaktan STEM eğitiminin uygulanabilirliği [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
83. Rahman, RAN, Sucahyo, I., Anggaryani, M., & Citra, NF (2025). Literatür çalışması: Öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmek için STEAM tabanlı fizik öğrenme uygulamalarının analizi. Fizik Öğretimi ve Öğrenimi Çalışmaları, 1 (1), 41–49.
84. Ross, A., & Willson, V. L. (2017). Basic and advanced statistical tests. Brill.
85. Sattarova, M. (2025). STEAM approach and gıfted students: An example from the finnish experience. International Journal of Artificial Intelligence, 1(5), 664–670.
86. Scratch. (2025, June 26). Scratch Programme. https://scratch.cresst.org/projects/editor/?tutorial=getStarted
87. Semenikhina, O., Yurchenko, A., Ostroha, M., & Shamonia, V. (2024). STEAM education and music: A comparative analysis of practices. Education. Innovation. Practice, 12(9), 78–82. https://doi.org/10.31110/2616-650X-vol12i9-012
88. Sirajudin, N., Suratno, J., & Pamuti, P. (2021, July 14–15). Developing creativity through STEM education. In Proceedings of the International Conference on Mathematics and Science Education (ICMScE 2020) (Vol. 1806, Article 012211). IOP Publishing.
89. Sousa, D. A., & Pilecki, T. (2013). From STEM to STEAM: Using brain-compatible strategies to integrate the arts. Corwin Press.
90. Suárez Millán, M. del C., & Betancourt Arango, J. P. (2025). Bibliometric analysis on the STEM/STEAM approach in the training of natural sciences teachers in Colombia. Discover Education, 4(266), 2–20. https://doi.org/10.1007/s44217-025-00735-9
91. Şahin, E. (2021). Bilim ve sanat merkezi öğretmelerinin STEM eğitim yaklaşımı hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Turkish Journal of Educational Studies, 8(2), 129–160. https://dergipark.org.tr/en/pub/turkjes/issue/62296/872880
92. Şahin, E., & Kabasakal, V. (2018). STEM eğitim yaklaşımında dinamik matematik programlarının (geogebra) kullanımına yönelik öğrenci görüşlerinin incelenmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(18), 55–62. https://doi.org/10.18506/anemon.463877
93. Şimşek, H., & Yıldırım, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınevi.
94. Terada, J. (2009). The effect of art education on affective and cognitive development [Unpublished master thesis]. Evergreen State College.
95. Thompson, L. (2024). Integrating disciplines: Strategies for effective interdisciplinary teaching. Multiverse Journals, 1(2), 13–23.
96. Tinkercad. (2024, July 19). Autodesk tinkercad. https://www.tinkercad.com/
97. Turhal, E. (2020). From art and music education to STEAM. Research Highlights in Education and Science. https://jgmac1106.me/uploads/2025/donmezstemassessment.pdf#page=175
98. Vargel, İ., Karaoğlu, H. B., Özdemir, M. A., & Aslan, Ö. (2024). Eğitimde yaratıcı düşünce geliştirme yöntemleri. International QMX Journal, 3(2), 1008–1017. https://doi.org/10.5281/zenodo.10792254
99. Wilson, H. E. (2018). Integrating the arts and STEM for gifted learners. Roeper Review, 40(2), 108–120. https://doi.org/10.1080/02783193.2018.1434712
100. Wongta, J., Grosseau, C., Yachulawetkunakorn, C., Watthana, C., & Wongwatkit, C. (2020). Effects of a collaborative STEM-based orientation approach on senior high-school students' creativity and operacy. International Journal of Mobile Learning and Organisation, 15(1), 71–106. https://doi.org/10.1504/IJMLO.2021.111599
101. Xu, C., Wu, C. F., Xu, D. D., Lu, W. Q., & Wang, K. Y. (2022). Challenges to student interdisciplinary learning effectiveness: An empirical case study. Journal of Intelligence, 10(4), 2-32. https://doi.org/10.3390/jintelligence10040088
102. Yakman, G., & Lee, H. (2012). Exploring the exemplary STEAM education in the U.S. as a practical educational framework for Korea. Journal of The Korean Association For Science Education, 32(6), 1072–1086.
103. Yang, Y., Liu, J., & Xu, C. (2023). Young gifted students’ STEM learning experiences: A bioecological systems view. Journal of Gifted Education and Creativity, 10(1), 11–13.