Üniversite Öğrencilerinin Bilişsel Kapanma İhtiyaçları ile Değer Öncelikleri Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin bilişsel kapanma ihtiyacı ile değer öncelikleri arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel araştırma deseni benimsenmiştir. Örneklemi 148 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama araçları, Bilişsel Kapanma İhtiyacı ve Değer Tercihleri Ölçekleridir. Verilerin analizinde Pearson korelasyon katsayısı, kanonik korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır. Sonuçlara göre öğrencilerin en fazla önem verdiği değerler; sosyal güvenlik, dürüstlük, yardım etme, eşitlik ve adalet olmuştur. Ana değerler bağlamında önem sırası; öz-aşkınlık, değişime açıklık, muhafazakarlık ve kendini geliştirme şeklindedir. Öğrencilerin bilişsel kapanma ihtiyaçları yüksek düzeydedir. En yüksek ortalama, belirsizlik istememe, en düşük ortalama öngörebilirlik boyutlarına aittir. Bilişsel kapanma ihtiyacı ile başarı, saygınlık ve sosyal güvenlik değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Kanonik korelasyon analizi sonucu elde edilen dört kanonik çiftten yalnız bir çift arasındaki ilişki analize devam etmeye yeterli. Bu kanonik çift için dört bağımlı (öz-aşkınlık, kendini geliştirme, değişime açıklık, muhafazakarlık) ve dört bağımsız değişkenin (düzen arama, öngörebilme, hızlı karar verme, belirsizlik istememe) tamamı anlamlı yüklere sahiptir. Regresyon analizi sonuçlarına göre öz-aşkınlık değerini düzen arama ve belirsizlik istememe; kendini geliştirme değerini öngörebilirlik ve hızlı karar verme; değişime açıklık değerini belirsizlik istememe ve hızlı karar verme ve muhafazakarlık değerini düzen arama ve öngörebilirlik değişkenleri anlamlı düzeyde yordamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kanonik Korelasyon
• Üniversite Öğrencileri Bilişsel Kapanma İhtiyacı
• Regresyon
• Değerler.

The Relationship between the Need for Cognitive Closure and Value Priorities of University Students

Öz

The purpose of this study is to reveal the relationship between the need for cognitive closure and value priorities of university students. Quantitative research method and associational research design were adopted in the research. The sample consisted of 148 university students. Data collection tools are Need for Cognitive Closure Scale and Portrait Values Questionnaire (PVQ-RR). Pearson correlation coefficient, canonical correlation analysis and multiple regression analysis were used in the analysis of the data. According to the results, the values that students give the most importance to are security-societal, dependability, care, and concern. The order of importance of higher order values is self-transcendence, openness to change, conservation and self-enhancement. Need for cognitive closure level of the students is high. The highest mean belongs to ambiguity, and the lowest mean belongs to predictability dimensions. Statistically significant relationships were found between the need for cognitive closure and achievement, face, and security societal. Only one pair out of four canonical pairs obtained from canonical correlation analysis has sufficient relationship to continue the analysis. For this canonical pair, all of the four dependent variables (self-transcendence, self-enhancement, openness to change, conservation) and four independent variables (order, predictability, decisiveness, ambiguity) have significant loading. According to the regression analysis results, order and ambiguity predict self-transcendence; predictability and decisiveness predict self enhancement; ambiguity and decisiveness predict openness to change, and order and predictability predict conservation significantly.

Anahtar Kelimeler

• Canonical Correlation
• University Students
• Need for Cognitive Closure
• Regression
• Values.

Kaynakça

1. Ağırkan, M. (2017). Üniversite öğrencilerinin değer yönelimleri ile psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişki. (Unpublished master thesis). Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzincan.
2. Allen, R. F. (1975). But the earth abideth forever: Values in environmental education ‘‘ETC.’’ J. Meyer, B. Burnham & J. Cholvat (Eds.), In values education: Theory, practice, problems, prospects (pp. 1-24). Ontario, Canada: Wilfrid Laurier University.
3. Atak, H., Syed, M., Çok, F., & Tonga, Z. (2016). Yeni bir nöropsikolojik kavram olarak tamamlanma ihtiyacı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 8(3), 290-302. Doi:10.18863/pgy.238190
4. Calogero, R. M., Bardi, A., & Sutton, R. M. (2009). A need basis for values: Associations between the need for cognitive closure and value priorities. Personality and Individual Differences, 46(46), 154–159. Doi: 10.1016/j.paid.2008.09.019
5. Campbell, J. B., Jayawickreme, E., & Hanson, E. J. (2015). Measures of values and moral personality. G. J. Boyle, D. H. Saklofske, & G. Matthews (Eds.), In Measures of personality and social psychological constructs (pp. 505–529). New York: Elsevier.
6. Cieciuch, J., Davidov, E., & Algesheimer, R. (2015). The stability and change of value structure and priorities in childhood: A longitudinal study. Social Development, 25(3), 503-527. Doi: 10.1111/sode.12147
7. Ceylan, Ö., & Yıldız, G. (2019). Bilim ve Sanat Merkezleri’nde görev yapan yönetici ve öğretmenlerin değer tercihlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 147-174. Doi: 10.34234/ded.469188
8. Çalışkur, A., & Aslan, A. E. (2013). Rokeach değerler envanteri güvenirlik ve geçerlik çalışması. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(29), 81-105. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/853627

9. Çalışkur, A., Demirhan, A., & Bozkurt, S. (2012). Değerlerin belirli meslek alanları ve demografik değişkenlere göre incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 219-236. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/194431
10. Gliner, J. A., Morgan, G. A., & Leech N. L. (2009). Research methods in applied settings: An integrated approach. New York: Routledge.
11. Gürkan, H., Çamlıyer, H., & Saracaloğlu, A. S. (2000). Beden eğitimi öğretmen adaylarının değerler sistemi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 35-52. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/283833
12. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis: A global perspective. New Jersey: Pearson Prentice Hall.
13. Herdem, K. (2016). Yedinci sınıf fen bilimleri dersi konularıyla bütünleştirilmiş değerler eğitimi etkinliklerinin öğrencilerin değer gelişimine etkisi. (Unpublished master thesis). Adıyaman Üniversitesi Fen bilimleri Enstitüsü, Adıyaman.
14. Kapkın, B., Çalışkan, Z., & Sağlam, M. (2018). Türkiye’de 1999-2017 yılları arasında değerler eğitimi alanında yapılmış lisansüstü çalışmaların incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 16(35), 185-209. Retrieved from: https://ded.dem.org.tr/gorsel/pdf/ded-35-makale-7.pdf
15. Kıran, Ö. (2016). Üniversite öğrencilerinin değer yönelimleri: OMÜ örneği. Journal of International Social Research, 9(43), 1266-1274. Retrieved from: https://www.sosyalarastirmalar.com
16. Kıran, Ö., & Gül, S. (2016). Lise öğrencilerinin değer yönelimlerinin Schwartz değerler ölçeği açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(47), 488-495. Retrieved from: https://www.sosyalarastirmalar.com
17. Körükçü, Ö., Kapıkıran, M., & Aral, M. (2016). Schwartz’ın modeline göre 3-6 yaş resimli çocuk kitaplarında değerlerin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(2), 133-151. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/227252
18. Köybaşı, F. (2016). Öğretmen adaylarının bireysel değer yönelimleri ile akademik motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(6), 34-44. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/423102
19. Kruglanski, A. W. & Webster, D. M. (1996). Motivated closing of the mind: Seizing and freezing. Psychological Review, 103(2), 263-283. Retrieved from: https://www2.psych.ubc.ca/~schaller/Psyc590Readings/Kruglanski1996.pdf
20. Maslow, A. (2001). İnsan olmanın psikolojisi. (Trans. O. Gündüz). İstanbul: Kuraldışı.
21. Meadows, A., Higgs, S., Burke, S. E., Dovidio, J. F., Van Ryn, M., & Phelan, S. M. (2017). Social dominance orientation, dispositional empathy, and need for cognitive closure moderate the ımpact of empathy-skills training, but not patient contact, on medical students' negative attitudes toward higher-weight patients. Frontiers: Psychology. 8(504), 1-15. Doi: 10.3389/fpsyg.2017.00504
22. Öz, H. B. (2019). Schwartz bireysel değer yönelimleri ile psikolojik iyi oluş düzeyi ilişkisinin araştırılması: Samandağ örneklemi. (Unpublished master thesis). Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
23. Özcan, Z., & Erol, H. (2017). Üniversite öğrencilerinin değer yönelimleri ve dindarlık-değer ilişkisi (Karabük örneği). Journal of History Culture and Art Research, 6(4), 913-947. Doi: 10.7596/taksad.v6i4.1091
24. Öztürk, M., & Ünal, V. (2019). Temel insani değerler ile yaşam doyumu arasındaki ilişki: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(1), 61-74. Doi: 10.32600/huefd.433294
25. Panno, A., Carrus, G., Brizi, A., Maricchiolo, F., Giacomantonio, M., & Mannetti, L. (2018). Need for cognitive closure and political ideology: Predicting pro-environmental preferences and behavior. Social Psychology, 49(2), 103-112. Doi: 10.1027/1864-9335/a000333
26. Pehlivan, A., Aydın, İ. S., & İnnalı, H. Ö. (2017). KKTC’de okutulan Türkçe ders kitaplarının değerler eğitimi üzerinden incelenmesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 3(3), 164-180. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/pub/jlere/issue/32803/296510
27. Roets, A., & Van Hiel, A. (2007). Separating ability from need: Clarifying the dimensional structure of the need for closure scale. Personality and Social Psychology Bulletin, 33(2), 266-80. Doi: 10.1177/0146167206294744
28. Rokeach, M. (1973). The nature of human values. New York: The Free.
29. Rosman, T., Mayer, A. K., Peter, J., & Krampen, G. (2016). Need for cognitive closure may impede the effectiveness of epistemic belief instruction. Learning and Individual Differences, 49(5), 406-413. Doi: 10.1016/j.lindif.2016.05.017
30. Sarıcı-Bulut, S. (2012). Gazi Eğitim Fakültesi öğrencilerinin değer yönelimleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 1(3), 216-238. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/136777
31. Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. L. Berkowitz & M. P. Zanna (Eds.), In Advances in experimental social psychology (pp. 1-65). San Diego, CA: Academic Press.
32. Schwartz, S.H. (2017). The refined theory of basic values. S. Roccas ve L. Sagiv (Eds.), In Values and behavior: Taking a cross-cultural perspective (pp. 51-74). Switzerland: Springer.
33. Schwartz, S. H., & Butenko, T. (2014). Values and behavior: Validating the refined value theory in Russia. European Journal of Social Psychology, 44, 719-813. Doi: 10.1002/ejsp.2053
34. Schwartz, S. H., & Cieciuch, J. (2016). Values. F. T. L. Leong D. Bartram, F. M. Cheung, K. F. Geisinger & D. Iliescu (Eds.). In The ITC International handbook of testing and assessment (pp. 106-119). New York: Oxford University.
35. Schwartz, S. H., Cieciuch, J., Vecchione, M., Davidov, E., Fischer, R., Beierlein, C., Ramos, A., Verkasalo, M., Lönnqvist, J. E., Demirutku, K., Dirilen-Gumus, Ö., & Konty, M. (2012). Refining the theory of basic individual values. Journal of Personality and Social Psychology, 103(4), 663-688. Doi: 10.1037/a0029393
36. Schwartz, S. H., Cieciuch, J., Vecchione, M., Torres, C., Dirilen-Gumus, O., & Butenko, T. (2017). Value tradeoffs propel and inhibit behavior: Validating 19 refined values in four countries. European Journal of Social Psychology, 47(3), 241-258. Doi: 10.1002/ejsp.2228
37. Spranger, E. (1928). Types of men. The psychology and ethics of personality. New York: Hafner.
38. Şeker, B. D. ve Akman, E. (2016). The associations between need for cognitive closure and basic values. Journal of Social Sciences, 9(1), 2-21. Retrieved from: https://www.researchgate.net
39. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics. Boston: Pearson.
40. Tamir, M., Schwartz, S. H., Cieciuch, J., Riediger, M., Torres, C., Scollon, C., Dzokoto, V., Zhou, X., & Vishkin, A. (2016). Desired emotions across cultures: A value-based account. Journal of Personality and Social Psychology, 111(1), 67–82. Doi: 10.1037/pspp0000072
41. Uçar, M. E. (2017). Biliş ihtiyacı benlik saygısı tamamlama ihtiyacı ve kimlik stilleri arasındaki ilişkiler. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 640-656. Retrieved from: https://www.researchgate.net
42. Uçar, M. E., Morsünbül, Ü., & Atak, H. (2016). Beliren yetişkinlik döneminde epistemolojik inançlar ve tamamlanma ihtiyacı kimlik stillerini yordamakta mıdır? Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(47), 571-579. Retrieved from: https://www.sosyalarastirmalar.com
43. Vecchione, M., Schwartz, S., Alessandri, G., Döring, A., Castellani, V., & Caprara, M. G. (2016). Stability and change of basic personal values in early adulthood: An 8-year longitudinal study. Journal of Research in Personality, 63(4), 111-122. Doi: 10.1016/j.jrp.2016.06.002
44. Venkataiah, N. (2007). Value education an overview. N. Venkataiah (Ed.), In Value education (pp. 1-20). New Delhi: APH.
45. Webster, D. M., & Kruglanski, A. W. (1994). Individual differences in need for cognitive closure. Journal of Personality and Social Psychology, 67(6), 1049-1062. Doi:10.1037/0022-3514.67.6.1049
46. Yıldız, M., Dilmaç, B., & Deniz, M. E. (2013). Öğretmen adaylarının sahip oldukları değerler ile benlik saygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İlköğretim Online, 12(3), 740-748. Doi: 10.17860/efd.02113
47. Yılmaz, H. (2018). The Turkish adaptation of 15-item version of the need for cognitive closure scale and relationship between thinking and decision-making styles. Universal Journal of Educational Research 6(8), 1710-1722. Doi: 10.13189/ujer.2018.060812
48. Yiğittir, S. (2012). İlköğretim 5.sınıf öğrencilerinin değer yönelimlerinin Rokeach ve Schwartz değer sınıflandırmasına göre değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 1-15. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/786957