The Perception of Social Media Among Theology Faculty Students

Öz

Digitalization transforms established practices concerning the production, circulation, and representation of religious knowledge, and the experiences of theology faculty students at the center of this process hold particular significance. This study aims to examine the social media usage practices, digital privacy perceptions, and evaluations of online religious representations among students at Ordu University Faculty of Theology from a qualitative perspective. The research seeks to reveal how theology students position themselves within the axes of religious knowledge, authority, and privacy in social media environments, and what meaning-making strategies they develop in these domains. Adopting a phenomenologically-oriented qualitative research design, the study conducted semi-structured face-to-face interviews with 12 students from the third and fourth years. Data obtained from interviews were analyzed through thematic analysis, with findings organized around three main themes. The first theme addresses students' social media usage habits, platform preferences, and dilemmas generated by digital life. Findings indicate that students perceive social media both as an unavoidable communication space and as a problematic medium in terms of control, visibility, and algorithmic manipulation. The second theme examines the transformation of privacy in digital environments, revealing that students develop selective and restrictive strategies in response to exposure culture, popularity pressures, and identity management. The third theme highlights the issue of digital religious authority and representation; participants note that the limited social media presence of institutional religious structures and academic actors creates space for popular yet academically questionable figures. The study demonstrates that theology students are not passive consumers of the digital religious sphere but rather develop critical awareness regarding the opportunities and risks this domain presents. The research confirms the need for qualitative studies to understand how digitalization generates new tensions for theology students concerning privacy, authority, and religious representation.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Religion
• Theology Students
• Social Media
• Digital Religion
• Privacy Perception

İlahiyat Öğrencilerinin Sosyal Medya Algısı

Öz

Dijitalleşme, dini bilginin üretim, dolaşım ve temsiline ilişkin yerleşik pratikleri dönüştürürken, bu sürecin merkezinde yer alan ilahiyat fakültesi öğrencilerinin deneyimleri ayrı bir önem taşımaktadır. Bu çalışma, Ordu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde öğrenim gören öğrencilerin sosyal medya kullanım pratiklerini, dijital mahremiyet algılarını ve çevrim içi dini temsillere yönelik değerlendirmelerini nitel bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problemi, ilahiyat öğrencilerinin sosyal medya ortamında dini bilgi, otorite ve mahremiyet eksenlerinde nasıl konumlandıklarını ve bu alanlarda ne tür anlamlandırma stratejileri geliştirdiklerini ortaya koymaktır. Fenomenolojik yaklaşıma dayalı nitel araştırma deseninin benimsendiği çalışmada, 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören 12 öğrenciyle yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve bulgular üç ana tema etrafında yapılandırılmıştır. Birinci temada, öğrencilerin sosyal medya kullanım alışkanlıkları, platform tercihleri ve dijital yaşamın doğurduğu ikilemler ele alınmıştır. Bulgular, öğrencilerin sosyal medyayı hem kaçınılmaz bir iletişim alanı hem de kontrol, görünürlük ve algoritmik yönlendirme açısından sorunlu bir mecra olarak değerlendirdiklerini göstermektedir. İkinci temada, dijital ortamda mahremiyetin dönüşümü incelenmiş; öğrencilerin ifşa kültürü, popülerlik baskısı ve kimlik yönetimi karşısında seçici ve sınırlayıcı stratejiler geliştirdikleri tespit edilmiştir. Üçüncü temada ise dijital dini otorite ve temsil sorunu öne çıkmakta; katılımcılar, kurumsal dini yapıların ve akademik aktörlerin sosyal medyadaki sınırlı görünürlüğünün, popüler fakat ilmi yeterliliği tartışmalı figürler için bir alan açtığını dile getirmektedir. Sonuç olarak çalışma, ilahiyat öğrencilerinin dijital dini alanı pasif biçimde tüketen özneler olmadığını; aksine bu alanın sunduğu imkânlar ve riskler karşısında eleştirel bir farkındalık geliştirdiklerini ortaya koymaktadır. Araştırma, dijitalleşmenin ilahiyat öğrencileri açısından mahremiyet, otorite ve dini temsil bağlamında yeni gerilim alanları ürettiğini göstermekte ve bu dönüşümü anlamaya yönelik nitel çalışmalara duyulan ihtiyacı teyit etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Din Sosyolojisi
• İlahiyat Öğrencileri
• Sosyal Medya
• Dijital Din
• Mahremiyet Algısı

Kaynakça

1. Acılar, Ali - Mersin, Sevinç. “Üni̇versi̇te Öğrenci̇leri̇ni̇n Facebook Kullanımı ile Mahremi̇yet Kaygısı Arasındaki̇ İli̇şki̇”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 14/54 (2015), 103-114. [https://doi.org/10.17755/esosder.71918](https://doi.org/10.17755/esosder.71918)
2. Akgül, Mahmut. “Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Dönüşümü: Instagram Örneği”. Academic Journal of Information Technology 10/38 (2019), 75-114.
3. Akgül, Mahmut - Hekimoğlu Toprak, Hande. “Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Dönüşümü: Instagram Örneği”. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology 10/38 (2019), 75-114. [https://doi.org/10.5824/1309-1581.2019.3.004.x](https://doi.org/10.5824/1309-1581.2019.3.004.x)
4. Arıc, Handan Yalvaç vd. “The Effect of Religious Values on Self-Control: Social Media Use”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 29/1 (2025), 1-28.
5. Arıcan, Sümeyra - Arıcı, Handan. “Sosyal Medyanın Gençleri̇n Di̇n Algısına Etki̇leri̇”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (2021), 1062-1106. [https://doi.org/10.17859/pauifd.1020477](https://doi.org/10.17859/pauifd.1020477)
6. Braun, Virginia - Clarke, Victoria. “Psikolojide Tematik Analizin Kullanımı”. Journal of Qualitative Research in Education 7/2 (30 Nisan 2019), 873-898. [https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.17m](https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.17m)
7. Campbell, H. A. “Understanding the Relationship between Religion Online and Offline in a Networked Society”. Journal of the American Academy of Religion 80/1 (2012), 64-93. [https://doi.org/10.1093/jaarel/lfr074](https://doi.org/10.1093/jaarel/lfr074)
8. Campbell, Heidi A. Digital Religion: Understanding Religious Practice in New Media. ed. Ruth Tsuria. London and New York: Routledge, 2021.

9. Cevherli, Kübra - Şentepe, Ayşe. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıkları”. Gençliğin Gelişimi ve Problemleri Karşısında Din Görevlileri. ed. Abdullah İnce. 123-143. Ensar Neşriyat, 2016.
10. Creswell, John W. - Creswell, J. David. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. SAGE Publications, 2017.
11. Dalaylı, Feyza. “Evaluation of Generation Z and Influencer Interaction in the Scope of Religious and Cultural Values”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 27/3 (2023), 769-785.
12. Demir, Mustafa. Dini Bilgi Edinme Kaynağı Olarak Sosyal Medya (İlahiyat Fakültesi Öğrencileri Örneği). Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2019.
13. Dereli, Mustafa Derviş. “Dini Yönelim Düzeyi ile Sosyal Medyada Dini İçerikli Paylaşım Tutumu Arasındaki İlişki Üzerine Nicel Bir Araştırma: Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğrencileri Örneği”. Erciyes İletişim Dergisi 9/2 (2022), 1005-1029. [https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1119333](https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1119333)
14. Ergen, Yunus. “Religious Digital Creatives in Türkiye: A Research on the Axis of Algorithmic Authority”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi 46 (2024), 23-44. [https://doi.org/10.17829/turcom.1488194](https://doi.org/10.17829/turcom.1488194)
15. Gezginci, Gamze - Işıklı, Şevki. “Dindar Facebook Etkisi: Türk Kullanıcılar Üzerine Bir Analiz”. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi 1/1 (2018), 111-133.
16. Haberli, Mehmet. “Dijital Çağda Din ve Dindarlığın Dönüşümü”. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi 2/2 (2019), 307-315.
17. Haberli, Mehmet. “Sosyal Medyada Dini İnanç ve Ahlaki Değerlerin Dejenerasyonu Üzerine Bir Değerlendirme”. I. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Kongresi 23-25 Kasım 2018. ed. Mustafa Yiğitoğlu. 640-648. Karabük Üniversitesi Yayınları, 2018.
18. Hjarvard, Stig. “The Mediatisation of Religion: Theorising Religion, Media and Social Change”. Culture and Religion 12/2 (2011), 19-135.
19. Hjarvard, Stig. The Mediatization of Culture and Society. London: Routledge, 2013. [https://doi.org/10.4324/9780203155363](https://doi.org/10.4324/9780203155363)
20. İstanbul Planlama Ajansı. Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2024. İPA, 2024. [https://ipa.istanbul](https://ipa.istanbul)
21. Jamil, M vd. “Virtual Ummah and Religious Movement Contestation: Identity and Discourse”. Jakarta, Indonesia: EAI, 2020. [https://doi.org/10.4108/eai.1-10-2019.2291667](https://doi.org/10.4108/eai.1-10-2019.2291667)
22. Kalaman, Sefer. “Yeni̇ Medya ve Mahremi̇yeti̇n Dönüşümü Facebook Türki̇ye Örneği̇”. Uluslararasi Hakemli̇ İleti̇şi̇m ve Edebi̇yat Araştirmaları Dergi̇si̇ 14 (2017), 1-31. [https://doi.org/10.17361/UHIVE.2017.1.0011](https://doi.org/10.17361/UHIVE.2017.1.0011)
23. Koca, Hüseyin Kasım - Mücahi̇t, Mustafa. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Sosyal Medya Kullanımındaki Mahremiyet Algısı”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 57 (29 Haziran 2023), 7-32. [https://doi.org/10.21054/deuifd.1208161](https://doi.org/10.21054/deuifd.1208161)
24. Kütükoğlu, Elif. Sosyal Medyadaki̇ Mahremi̇yet Algısının Beli̇rlenmesi̇: X, Y ve Z Kuşakları Üzeri̇nde Bi̇r Araştırma. Kayseri: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Ensitüsü, Doktora Tezi, 2019.
25. Marei, Fouad Gehad. “God’s Influencers: How Social Media Users Shape Religion and Pious Self-Fashioning”. Journal of Religion, Media and Digital Culture 13/2 (2024), 143-172.
26. Okumuş, Ejder. “Gösteri̇şçi̇ Di̇ndarlık”. Din Bilimleri Akademik Araştırmaları Dergisi 6/3 (2006), 17-35.
27. Oyman, Nihat. “Sosyal Medya Dindarlığı”. KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 12 (2016), 125-167.
28. Öztürk, Fatma Dolunay-Tosun, Aybiçe. “Sosyal Medyada Yer Alan Dini İçerikler ve Din Eğitimi Üzerindeki Etkileri: Bir Alan Araştırması”. Tokat İlmiyat Dergisi 9/2 (2021), 607-630. [https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1009036](https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1009036)
29. Prensky, Marc. “Digital Natives, Digital Immigrants Part 2: Do They Really Think Differently?”On the horizon 9/6 (2001), 1-6. [https://doi.org/10.1108/10748120110424816](https://doi.org/10.1108/10748120110424816)
30. Sarıtunç, Berrin. Üni̇versi̇te Gençliğinin Din ve Değerler Egitimi Açısından Sosyal Medya Deneyimi (Bursa Uludağ Üniversitesi Örneği). Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
31. Sayan, Yunus Emre. “Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Sosyal Medya Kullanımı: Başkanlık ve Birimleri Üzerine Bir Araştırma”. Journal of Media and Religion Studies 4/2 (2021), 317-340. [https://doi.org/10.47951/mediad.1006864](https://doi.org/10.47951/mediad.1006864)
32. Şutanrıkulu, Gülreyhan. “Di̇ji̇tal Çağda Medya, Di̇n ve Di̇ndarlık: Derleme”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2024), 979-1017. [https://doi.org/10.46353/k7auifd.1518606](https://doi.org/10.46353/k7auifd.1518606)
33. Turan, Yahya. “Yalnızlıkla Başa Çıkma: Yalnızlık, Dini Başa Çıkma, Dindarlık, Hayat Memnuniyeti ve Sosyal Medya Kullanımı”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22/1 (2018), 395-434.
34. TÜİK. Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması, 2024. Türkiye İstatistik Kurumu, 27 Ağustos 2024. [https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492](https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492)
35. Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. “Bakanımız Göktaş’tan 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesine ilişkin açıklama”. 07 Ocak 2026. Erişim 07 Ocak 2026. [http://www.aile.gov.tr/haberler/bakanimiz-goktastan-15-yas-altina-yonelik-sosyal-medya-duzenlemesine-iliskin-aciklama/](http://www.aile.gov.tr/haberler/bakanimiz-goktastan-15-yas-altina-yonelik-sosyal-medya-duzenlemesine-iliskin-aciklama/)
36. Utma, Seçil. “Di̇ndarlığın Deği̇şen Yüzü: Di̇ni̇n Popülerleşmesi̇ ve Sosyal Medya Di̇ndarlığı”. Journal of International Social Research 12/64 (2019), 894-902. [https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3407](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.17719%2Fjisr.2019.3407)
37. Varol, Seher. Lise Öğrencilerinin Din Algısı Üzerinde Sosyal Medyann Rolü (Ordu/ Altınordu Örneği).Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
38. Varsak, Osman. Sosyal Medya Kullanımının Dini İnanç ve Davranışla İlişkisi (Bursa Lise Öğrencileri Örneği). Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi., 2023.
39. Weber, Max. Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology. ed. Roth - Claus Wittich. London: University of California Press, 1978.
40. Yavuz, Sefer. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Sosyal Medya Dini Paylaşım Tutumları”. Dini Araştırmalar 23/57 (2020), 37-64. [https://doi.org/10.15745/da.718131](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.15745%2Fda.718131)