EHL-İ HADİSİN RÂVİNİN RİVÂYETİNE AYKIRI AMEL ETMESİ KONUSUNA BAKIŞI (EBÛ DÂVÛD ÖRNEĞİ)
Öz
Başta sahâbe hadislerin güvenilir bir şekilde aktarılıp muhafaza edilmesine gayret göstermişlerdir. Sahâbenin gösterdiği gayret ve hassasiyet onların öğrencileri olan tâbiûn âlimlerinde de görülmüş ve bu çabanın neticesinde birtakım kaideler ortaya çıkmıştır. Bu kaidelerden bir kısmı hadisçiler ve fakihler tarafından ortak olarak kullanılırken diğer bir kısmı ise bu iki anlayıştan sadece birisi tarafından uygulanmıştır. Üzerinde tartışılan kaidelerden biri de râvinin rivâyetine aykırı amel etmesinden dolayı rivâyetinin zayıf sayılıp sayılamayacağı konusudur. Bu kaide özellikle Hanefî usûlcüler tarafından tatbik edilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte bazı hadisçiler de bu kriteri uygulamışlardır. Bu çalışmada ehl-i hadis kimliği ile bilinen Ebû Dâvûd es-Sicistânî’nin (öl. 275/889) mezkûr kaideyi tatbikine dair örnekler es-Sünen’den tespit edilip aktarılarak onun da gerekli gördüğünde bu kaideyi uyguladığı ortaya konmaya çalışılacaktır. Bununla ulaşmak istediğimiz hedef hadisçilerin metin tenkidine katkılarını ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî. el-Müsned. nşr. Şuʿayb el-Arnaût. 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1421/2001.
- Apaydın, Yunus. “Hanefi Hukukçuların Hadis Karşısındaki Tavırlarının Bir Göstergesi Olarak Manevi Inkıta”. Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/8 (1992), 159-193.
- Aʿzamî, Muhammed Mustafa. Menhecü’n-nakd ʿinde’l-muhaddisîn. Suud: Mektebetü’l-Kevser, 1410/1990.
- Buhârî, Abdülazîz b. Ahmed b. Muhammed. Keşfü’l-esrâr şerhu usûli’l-Bezdevî. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, ts.
- Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm. el-Câmiʿu’l-müsnedü’s-sahîhu’l-muhtasar min umûri Resûlillâh sallallāhü ʿaleyhi ve sellem ve sünenihî ve eyyâmih. nşr. Muhammed Züheyr b. Nâsır en-Nâsır. 9 Cilt. Cidde: Dâru Tavki’n-Necât, 1421/2001.
- Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. el-Fusûl fi’l-usûl, 4 Cilt. Kuveyt: Vizâretü’l-Evkâfi’l-Kuveytiyye, 1414/1994. Cürcânî, Seyyid Şerîf. Kitâbu’t-Ta‘rîfât. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 1403/1983.
- Cüveynî, İmâmü’l- Haremeyn Ebü’l-Meʿâlî Rüknüddîn Abdülmelik b. Abdillâh. el-Burhân fî usûli’l-fıkh, thk. Salah Muhammed b. Uveyde. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1418/1997.
- Debûsî, Ebû Zeyd Abdullâh b. Muhammed b. Ömer b. Îsâ. Takvîmü’l-edille. thk. Halil Muhyiddin. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1421/2001.
- Dinçoğlu, Mehmet. Ebû Dâvûd’un Sünen’i. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.
- Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eşʿas b. İshâk es-Sicistânî. Risâletü Ebî Dâvûd ilâ ehli Mekke. thk. Muhammed Sabbâğ. Beyrut: Dâru’l-ʿArabiyye, 1405/1985.