ÇATIŞAN DÜNYA GÖRÜŞLERİ: PROTESTAN EVANJELİK HIRİSTİYANLIĞIN AYRIŞMASI
Öz
“Dünya Görüşü” kavramı hızla değişen sosyal dinamiklerin anlaşılabilmesi için özellikle 1950-1960’dan sonra dini ve felsefi açıdan akademik alanda yoğun şekilde araştırma konusu haline gelmiştir. Dini veya seküler inanç esaslarına sahip birçok dünya görüşü mevcuttur. Bunların kendilerine göre anlamları, ilkeleri, doğası ve karakterleri bulunmaktadır. Modernizm akımının ortaya çıkmasıyla beraber bilimsel ve kamusal alandan dışlanan ve bireysel alana sıkışan Protestan Hıristiyanlık inancı, bu dönemde, felsefe alanında kullanılan “dünya görüşü” kavramını kendi inanç esasları kapsamında dönüştürmüş ve modern-seküler kültüre karşı inanç savaşında kullanmıştır. Protestan Evanjelik dünya görüşü, yaşamın bütününde Tanrı’nın egemenliğine odaklanan “ilahi” bir karaktere sahiptir. Salt doktriner olmaktan ziyade, dini, ahlaki ve siyasi açıdan bireysel ve kamusal yaşam alanlarının tüm dinamiklerini kapsayan bir yapıdadır. Kalvinist bakış açısıyla ilk öncül varsayımı ontolojik olan Protestan Evanjelik dünya görüşü, “tüm sorunlara karşı koyabilecek bir hakikat ve yaşam sistemi” olarak bireylere sunulmaktadır. Dolayısıyla, gelişen yenidünya düzeninde ortaya çıkabilecek tüm toplumsal sorunların da çözüm adresi olarak gösterilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Dinler Tarihi, Felsefe, Dünya Görüşü, Evanjelik, Modernizm, Sekülerizm.
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK (Bu araştırma, 2219/2 Yurtdışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı kapsamında TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir.)
Proje Numarası
2219/2
Teşekkür
Groningen Üniversiteside araştırma ve çalışmalarıma imkân sağlayan TÜBİTAK’a teşekkürlerimi sunarım
Kaynakça
- Antoun, Richard T. Understanding Fundamentalism: Christian, Islamic and Jewish Movements. Walnut Creek, Lanham, New York, Oxford: AltaMira Press, 2001.
- Bartholomew, Craig G. Contours of the Kuyperian Tradition. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 2017.
- Bratt, James D. Abraham Kuyper: Modern Calvinist, Christian Democrat. Grand Rapids, Michigan, Cambridge, UK: William B. Eerdsmans Publishing Company, 2013.
- Clark, Maudemarie. Nietzsche on Truth and Philosophy. Cambridge, New York, Port Chester, Melbourne, Sydney: Cambridge University Press, 1990.
- Dooyeweerd, Herman. A New Critique of Theoretical Thought: The Necessary Presuppositions of Philosophy. çev. William S. Young-David H. Freeman. USA: The Presbyterian and Reformed Publishing Company, 1969.
- Dooyeweerd, Herman. Roots of Western Culture: Pagan, Secular and Christian Oprions. Toronto: Wedge Publishing Foundation, 1979.
- Elshtain, Jean Bethke. Sovereignty: God, State and Self. New York: Basic Books, 2008.
- Geertz, Clifford. Yerel Bilgi, çev. Kudret Emiroğlu, Ankara: Dost Kitabevi, 2007.
- Hankins, Barry. American Evangelicals: A Contemporary History of a Mainstream Religious Movement, United States of America: y Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2009.
- Hamilton, Michael S. “American Evangelicalism: Character, Function, and Trajectories of Change.” The Future of Evangelicalism in America, ed. Candy Gunther Brown-Mark Silk. New York: Columbia University Press, 2016.