The Relationship Between Religiosity, Loneliness and Peace Among Middle-Aged Adults: The Adana Case

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 2, 109 - 126, 31.12.2025

Fadime Şık , Hasan Kayıklık

https://doi.org/10.30627/cuilah.1756831

Öz

One of the topics in the psychology of religion is the impact of an individual's faith on their emotions, thoughts, and behaviors. Religiosity, which can also be described as an individual's living out their beliefs, influences and shapes their emotions, thoughts, and behaviors, forming a perspective on life. The impact of religiosity is felt at different levels depending on an individual's age and developmental stage. In this context, it is seen that human life consists of many developmental stages. One of these is adulthood. The longest stage, adulthood, is divided into three phases: early, middle, and late adulthood. The aim of this study is to examine the impact of an individual's beliefs during middle adulthood on loneliness, a contemporary challenge, and peace, which represents balance in life. The study included 203 individuals aged 40-59 living in the central districts of Adana. Data were collected using the Religious Life, UCLA Loneliness, and Peace scales, and analyzed using Spearman Rho analysis. The findings showed that religiosity was positively and significantly associated with loneliness and peace.

Anahtar Kelimeler

Middle-aged Adult , Religiosity , Loneliness , Peace

ORTA YETİŞKİNLERDE DİNDARLIĞIN YALNIZLIK VE HUZURLA İLİŞKİSİ: ADANA ÖRNEĞİ

Öz

Din psikolojisinin konularından biri bireyin inancının duygu, düşünce ve davranışlarına olan etkisidir. Bireyin sahip olduğu inancı yaşaması olarak da adlandırabileceğimiz dindarlık, onun yaşamında duygularına, düşüncelerine ve davranışlarına tesir ederek onları biçimlendirip yeniden şekillendirmekte, yaşama dair bir bakış açısı oluşturmaktadır. Dindarlığın etkisi, bireyin yaşına ve gelişimsel evresine göre farklı düzeylerde hissedilmektedir. Bu bağlamda insan yaşamının birçok gelişimsel evreden oluştuğu görülür. Bunlardan biri de yetişkinlik dönemidir. En uzun evre olan yetişkinlik; ilk, orta ve son yetişkinlik şeklinde üçe ayrılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, orta yetişkinlik döneminde bireyin inancının günümüzde bir yaşam zorluğu olan yalnızlık ve yaşamda dengeyi ifade eden huzur üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmaya Adana merkez ilçelerinde yaşayan 40-59 yaş aralığındaki 203 kişi katılmıştır. Veriler Dinsel Yaşam, UCLA Yalnızlık ve Huzur ölçekleriyle toplanmış; Spearman Rho analiziyle incelenmiştir. Bulgular, dindarlığın yalnızlık ve huzurla pozitif, anlamlı ilişkili olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Orta yetişkinlik , Dindarlık , Yalnızlık , Huzur

Kaynakça

• Acaboğa, A. (2007, Ocak). Din-mutluluk ilişkisi. Yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş.
• Ağakay, M. (1969). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
• Akbaş, A. (2015). Kur'an'da insanın mutluluğu. Doktora tezi, Dicle Üniversitesi, Diyarbakır.
• Akın, A. (2015). Öznel İyi Olma. A. Akın, & Ü. Akın (Ed.), Psikolojide güncel kavramları pozitif psikolojisi içinde (ss.1-14). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.Türk Dil Kurumu sözlükleri https://sozluk.gov.tr/ 2022
• Atak, H., Tatlı, C., Çokamay, G., Büyükpabuşcu, H., & Çok, F. (2016). Yetişkinliğe Geçiş: Türkiye’de Demografik Ölçütler Bağlamında Kuramsal Bir Gözden Geçirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 8(3), 204-227.
• Aydemir, R. E. (2008). Dindarlık ve mutluluk ilişkisi ( İlk Yetişkinlik Dönemi). Yüksek lisans tezi, Ondokuzmayıs Üniversitesi, Samsun.
• Bacanlı, H. (2016). Nasıl huzurlu olunur? Benlik açısından huzur modeli (s. 1-10). istanbul,Türkiye: Uluslararası Manevi Rehberlik Kongresinde sunulan bildiri.
• Barretoa, M., Victor, C., Hammond, C., Eccles, A., Richins, M., & Qualter, P. (2020, 06 16). Loneliness around the world: Age, gender, and cultural differences in loneliness. ScienceDirect.com : https://gorus21.com/arastirma-dosyasi-dunyada-yalnizlik-yalnizlik-yas-cinsiyet-ve-kulturel-farkliliklar
• Bilgin, A. (2014, Aralık). Din, dindar, dindarlık: Özeleştirel bir değerlendirme. Muş Alparslan Üni̇versi̇tesi̇ Sosyal Bi̇li̇mler Dergisi, 2(2), 75-84.
• Buluş, M. (1997). Üniversite öğrencilerinde yalnızlık. PAÜ. Eğitim Fak.Derg. 1997. Sayı:3, 82-90.
• Bühler, C. (1935). The curve of life as studied in biographies. Journal Of AppliedPsychology, 19 (4), 405-409. doi.org/10.1037/h0054778 http://psycnet.apa.org/record/1936- 01033-001adresinden erişildi
• Demir, A. (1989). U.C.L.A. Yalnızlık ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. Psikoloji Dergisi, 7(23), 14-18.
• Demirci, İ. (2017). Huzurlu ve mutlu yaşamın değerler ve karakter güçleri bağlamında karma bir araştırmayla incelenmesi. Doktora tezi. Marmara Üniversitesi İstanbul.
• Demirci, İ., & Ekşi, H. (2017, Haziran). Huzur ölçeğinin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 15(33), 39-60.
• Doğan, T., & Sapmaz, F. (2012). Kişilerarası ilişki tarzları ve öznel iyi oluş. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(3), 585-601.
• Dykstra, P. (2009). Older Adult Loneliness: Myths and Realities. European Journal of Ageing, 91-100.
• Duy, B. (2003). Bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı grupla psikolojik danışmanın yalnızlık ve fonksiyonel olmayan tutumlar üzerine etkisi. Doktara tezi, Ankara Üniversites,i Ankara.
• Elmas, N. (2020). Orta yaş sendromu https://www.egitimlik.com/post/orta-yas-sendromu 16.05.2024 erişildi Ernst, J., & Cacioppo, J. (1999). Lonely hearts: Psychological perspectives on loneliness. Applied and Preventive Psychology,8 (1), 1-22.
• Erol, Z. (2018). Yalnızlık psikolojisi duygusal ihmal ve kronik yalnızlık. İstanbul: Timaş Yayınları.
• Eryılmaz, (2019). Bir yaşam dönemi olarak yetişkinlik: Tanımı, ölçütleri ve kuramları. Hasan Bacanlı & Şerife Işık (Ed), Yetişkinlik ve Yaşlılık Gelişimi ve Psikolojisi içinde (ss. 32-64). 5. Baskı, Ankara: Pegem Akademi.
• etimolojiturkce. (2012-2020). etimolojiturkce-huzur . etimlojiturkce web sitesi: https://www.etimolojiturkce.com/kelime/huzur adresinden alındı
• Çok, F. (1993). Gelişim psikolojisi, kuramlar, yöntemler ve yaşamın ilk yılları. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 26(2), 641-670.
• Geçtan, E. (2019a). İnsan Olmak. İstanbul: Metis.
• Gierveld, J., Tilburg, T., & Dykstra, P. (2016). Loneliness aND SOCİAL Isolation. The Camrbridge Handbook of Personal Relationship, 1-30.
• Günay, M. (2015, Kasım 14-15-16). Yalnızlık ve birliktelik arasında insan ilişkileri. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 98-105.
• Gürcan, D. (2015). Benlik Farklılıklarına Rogers’ın Danışan Odaklı Terapisi ile Yaklaşım: Vaka Çalışması Benlik Farklılıkları. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 2(1), 13-26.
• Gürkan, S. (2009). Sekîne: İslam Ansiklopedisi. (T. İ. Merkezi, Prodüktör) 05 08, 2022 tarihinde TDV İslam Ansiklopedisi Web sitesi: https://islamansiklopedisi.org.tr/sekine#1 adresinden alındı.
• Gürsu, O. (2015). Ergenlik dönemi dindarlığı ile ruh sağlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 34(34), 49-75.
• Karslı, N. (2018). Mutluluk ve dindarlık. Kayseri: KimlikYayınları.
• Kartopu, S. (2006). Dini yaşayışta hayatı sorgulama. Yüksek lisans tezi. Çukurova Üniversitesi, Adana.
• Kayıklık, H. (2003). Orta yaş ve yaşlılıkta dinsel eğilimler. Adana : Baki Kitabevi.
• Kayıklık, H. (2006). Bireysel dindarlığın boyutları ve inanç-davranış etkileşimi. İslâmî Araştırmalar, 491-499.
• Kayıklık, H. (2011). Din psikolojisi. Adana: Karahan Kitabevi.Yapıcı, A., & Koçak A. (2017). Türkiye’de ruh sağlığı maneviyet ve dindarlık: Meta-analitik bir değerlendirme. Hayati Hökelekli. (Ed), Din Değerler ve Sağlık içinde (ss. 65-115). İstanbul: Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları.
• Kayıklık, H., & Kalgı, M. (2017). Dinsel yaşayış ölçeği: Geçerlik güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17 (1), 1-19, 17(1), 1-19. https://doi.org/10.30627/cuilah.325986.
• Kesir, İ.-F. (1993). Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm, (çev. Bekir Karlığa) (I-XVI). İstanbul.
• Kılınç, H., & Sevim, S. (2005). Ergenlerde yalnızlık ve bilşsel çarpıtmalar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 38(2), 67-89.
• Kızılgeçit, M. (2011). Yalnızlık, umutsuzluk ve dindarlık. Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
• Kızılgeçit, M. (2021). Yalnızlık, umutsuzuk ve dindarlık. İstanbul: Çamlıca Yayınları.
• Killeen, C. (1998). Loneliness: An epidemic in modern society. Journel of Advenced Nursing, 762-770.
• Kurnaz, M. (2015). İlk yetişkinlerde dini yönelim-mutluluk ilişkisi. Yüksek lisans tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.
• Küçün, N., Alptekin, H., Çetin , C., & Eroğlu, S. (2021). Benlik uyuşmazlığı teorisinin tüketicilerin online satın alma davranışına yansımaları. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 14(3), 579-604.
• Levinson, D.J. (1986). A conception of adultdevelopment. AmericanPsychologist, 41, 3-13
• May, R. (2019). Kendini Arayan İnsan. İstanbul: Okuyanus Yay.
• Nicolaisen, M., & Thorsen, K. (2014). Who are lonely? loneliness in different age groups (18-81 Years Old), Using Two Measures of Loneliness. The International Journal of Aging and Human Development , 229-57.
• Onur, B. (2021). Gelişim psikolojisi. Ankara: İmge Kitabevi.
• Özakpınar, Y. (1999). İnsan inanan bir varlık. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
• Özçelik, M (2015). Yunus Emre. İstanbul: Ordu Büyük Şehir Belediyesi Kültür Yayınları. S. 186
• Özdoğan, Ö. (2008). İnsan manevi-psikolojik yaklaşım. AÜİFD, XLIX(II), 77-102.
• Peker, H. (2012). Kur'an'a Göre Dindarlığın Boyutları. Ç.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12(2), 41-50.
• Peplau, L. A., & Perlman, D. (1979). Blueprınt for a socıal psychologıcal theory of loneliness. I. M. Cook, & G. Wilson (Ed.), Love and Attraction içinde (ss. 101-110). Oxford: Pergamon.
• Perlman, D., & Peplau, L. (1984). Loneliness research: A survey of empirical findings. L. Peplau, & S. Goldston (Ed.), Preventing The Harmful Consequences Of Severe And Persistent Loneliness içinde (ss. 13). U.S.: DDH Publication No. (ADM) 84-1312.
• Perlman, D., & Peplau, L. A. (1998). Loneliness. Encyclopedia of Mental Healt, 571-581.
• Peplau, L. A., Russell, D., & Heim, M. (1979). The Experience of Loneliness. D. B. I. H. Frieze, New Approaches To Social Problems içinde (s. 54). San Francisco: Jossey-Bass.
• Râzi, F. (1981). Mefâtîhu'l-gayb. Beyrut: Dâru'l- Fikr.
• Rokach, A. (2019, January). Loneliness—the concept and experience. The Psychological Journey To and From Loneliness, 45-83. The Psychological Journey To and From Loneliness. adresinden alındı
• Russell, D., Cutrona, C., Rose, J., & Yurko, K. (1984). Social and emotional loneliness: An examination of weiss's typology of loneliness. Journal of Personality and Social Psychology, 1313-1321.
• Ryff, C., & Singer, B. (2008, February ). Know thyself and become what you are: a eudaimonic approach to psychological well-being. Journal of Happiness Studies , 9(1), 13-39. doi:10.1007/s10902-006-9019-0
• Seçim, Ö. Y., Alpar, Ö., & Algür, S. (2014). Üniversite öğrencilerinde yalnızlık: Akdeniz üniversitesinde yapılan ampirik bir araştırma. Elektonik Sosyal Bilimler Dergisi, 200-215.
• Sevindik, D. (2015). Orta yaş dönemi bireylerde dindarlık-mutluluk ilişkisi: Denizli örneği. Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.
• Shpancer, N. (2020, Ocak 19). Yalnızlık mı hissediyorsun? O zaman yalnız değilsin. www.psychologytoday.com: https://www.psychologytoday.com/us.
• Şancı, C. (2015). Yalnızlık doktorası. İstanbul: Remzikitabevi.
• Taberî, İ. C. (1307/1207). Camiu'l-beyan'an te'vili ayi'l-Kur'an. Beyrut.
• Taş, K. (2006). Dindarlığın Kriterleri Üzerine Tipolojik bir Araştırma. Ü. Günay & C. Çelik, Dindarlığın Sosyo-Psikolojisi içinde (ss. 175-206). Adana: Karahan Kitabevi.
• TDK. (2020, 11 13). sozluk Web sitesi: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
• TDK Sözlükleri. (2021, 02 22). Türk Dil Kurumu Sözlükleri web sitesi: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı.
• TDK Sözlükleri. (2022, 02 22). Türk Dil Kurumu Sözlükleri web sitesi: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı.
• Uysal, V. (2016). Gençlerde empati eğilimi, anne- baba tutumları ve dindarlık. DEUİFD Din Piskolojisi Özel Sayısı, 7-40.
• Winnicott, D. W. (1958). The capacity to be alone. Biritish Psycho-Analytical Society, 29-35.
• Weiss, R. (1984). Loneliness: What we know about ıt and what we mıght do about ıt. L. A. Peplau, & S. E. Goldston (Ed.), Preventing the Harmful Consequences of Severe and Persistent Loneliness içinde (ss. 3-12). Maryland: DHHS Publication.
• Witter, R., Stock, W., Okun, M., & Haring, M. (1985). Religion and subjective well-being in adulthood: A quantitative synthesis. Review of Religious Research, 26(4), 332-342. doi:10.2307/3511048
• Yahyaoğlu, R. (2011). Yalnızlık psikolojisi. İstanbul: Nesil.
• Yalom, I. (2020). Din ve psikiyatri Çev: Zeliha Babayiğit. İstanbul: Pegasus Yayınları.
• Yaşar, M. (2007). Yalnızlık. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 237-260.
• Yaparel, R. (1984, Haziran). Sosyal ilişkilerdeki başarı ve başarısızlık nedenlerinin algılanması ile yalnızlık arasındaki bağlantı. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
• Yapıcı, A. (2006b). Algısal açıdan müslüman kimliği ve dindarlık. Ünver Günay & C. Çelik. (Ed), Dindarlığın Soyo-Psikolojisi içinde (ss. 207-258). Adana: Karahan Kitabevi.
• Yapıcı, A. (2011). Gençlerde dindarlığın farklı görüntüleri ile yalnızlık arasındaki ilişkiler: Çukurova üniversitesi örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 9(22), 181-208 Yavuzer, H. (2020). Mutlu yaşlanmak. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Yapıcı, A. & Koçak, A. (2017). Türkiye'de Ruh Sağlığı, Maneviyat ve Dindarlık: Meta Analitik Bir Değerlendirme. Hayati Hökelekli (Ed), Din, Değerler ve Sağlık (s.65-116). İstanbul: DEM Yayınları.
• Yazır, E. H. (t.y.). Hak dini Kur'an dili (sad. Heyet) (I-X). İstanbul.
• Yıldız, M. (2001). Dindarlığın tanımı ve boyutları üzerine psikolojik bir çalışma. Tabula Rasa(1), 19-42.
• Younger , J. (1995). The alienation of the sufferer. Advances in Nursing Science, 17(4), 53-72.