İmamoğlu, Dilekkaya ve Mercimek (Adana) Arasında Kalan Topraklardaki Ağır Metal İçeriklerinin Zenginleşme Faktörüne Göre Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırmada tarımsal faaliyetlerin yoğun olarak yapıldığı İmamoğlu (Adana) ilçesi ile Mercimek ve Dikilitaş mahalleleri arasında bulunan topraklardaki ağır metal miktarlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma alanını temsil edecek 29 noktadan 39 adet toprak örneği alınmıştır. Atomik absorbsiyon spektrometre yöntemi ile Hg, Pb, Cd, Cr, Zn, Cu, Ni, Co, As, Mn ve Fe element analizleri yapılmıştır. Dünya sağlık Örgütünün (WHO) toprak standartlarına göre sonuçlar karşılaştırılmıştır. Nikel (Ni) ve Kadmiyum (Cd) elementine ait değerler yüksek çıkmıştır. ArcGis programı ile bu elementlerin bölgedeki mekânsal dağılım haritaları hazırlanmıştır. Antropojen kaynaklı ağır metal miktarlarının etkisini değerlendirebilmek için zenginleşme faktörü (Ef) hesaplamaları yapılmıştır. Bu sonuçlara göre Ni, Co ve Pb elementi için orta zenginleşme gösterirken Cd elementi için çok yüksek zenginleşme göstermektedir. Topraklardaki bu zenginleşmede kullanılan tarımsal ilaçlar ve fosfatlı gübrelerin etkisinin yanısıra Ni elementlerindeki artışta jeolojik birimlerden kaynaklı olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Zenginleşme faktörü (Ef)
• Ağır metal
• Toprak kirliliği
• CBS
• İmamoğlu

Evaluation of Heavy Metal Contents in Soils Between İmamoğlu, Dilekkaya and Mercimek (Adana) According to Enrichment Factor

Öz

In this research, it was aimed to determine the amount of heavy metals in the soil between İmamoğlu (Adana) district, where agricultural activities are intense, and Mercimek and Dikilitaş neighborhoods. 39 soil samples were taken from 29 points to represent the study area. Hg, Pb, Cd, Cr, Zn, Cu, Ni, Co, As, Mn and Fe elemental analyzes were carried out using the atomic absorption spectrometry method. The results were compared according to the soil standards of the World Health Organization (WHO). The values of Nickel (Ni) and Cadmium (Cd) elements were high. Spatial distribution maps of these elements in the region were prepared with the ArcGis program. Enrichment factor (Ef) calculations were made to evaluate the effect of anthropogenic heavy metal amounts. According to these results, while it shows medium enrichment for Ni, Co and Pb elements, it shows very high enrichment for Cd element. In addition to the effects of pesticides and phosphate fertilizers used in this enrichment in the soil, it is thought that the increase in Ni elements may be due to geological units.

Anahtar Kelimeler

• Enrichment factor (Ef)
• Heavy metal
• Soil pollution
• GIS
• İmamoğlu

Kaynakça

1. 1. Akyıldız, M., Savaş, M., Karataş, B., 2023. Kozan, Dikilitaş ve Alapınar (Adana) Arasında Bulunan Topraklardaki Ağır Metal İçeriklerinin Jeobirikim İndeksine Göre İncelenmesi. Geosound, 2023, 58(1) 1-19
2. 2. Chiroma, T.M., Ebewele, R.O., Hymore F.K., 2014. Comparative Assessment of Heavy Metal Levels in Soil, Vegetables and Urban Grey Waste Water used for Irrigation in Yola and Kano. International Refereed Journal of Engineering and Science (IRJES), 3(2), 1-9.
3. 3. Türkoğlu, B., 2006. Toprak Kirlenmesi ve Kirlenmiş Toprakların Islahı. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Entstitüsü, Toprak Anabilim Dalı, Adana, 134.
4. 4. Adriano, D.C., 2001. Soils: Their Implications to Human Health. Science of the Total Environment, 291, 1-32.
5. 5. Galuszka, A., Migaszewski, Z.M. ve Zalasiewicz, J., 2014. Assessing the Anthropocene with Geochemical Methods. Geological Society, London, Special Publications, 395(1), 221-238.
6. 6. Buat-Menard, P., Chesselet, R., 1979. Variable Influence of Atmospheric Fluxon the Trace Metal Chemistry of Oceanic Suspended Matter. Earth and Planetary Science Letters, 42, 398-411.
7. 7. Alloway, B.J., 2013. Heavy Metals in Soils: Trace Metals and Metalloids in Soils and their Bioavailability. Third Edition. Environmental Pollution 22, Springer Science+Business Media Dordrecht. Reading, UK. 613.
8. 8. Akyıldız, M., Karataş, B., 2018. Adana Şehir Merkezindeki Topraklarda Ağır Metal Kirliliğinin Araştırılması, Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33(2), 199-214.

9. 9. Chen, Y.C., Chen, M.H., 2001. Heavy Metal Concentrations in Nine Species of Fishes Caught in Coastal Waters of Ann-Ping. Journal of Food and Drug Analysis, 9 (2), 107-114.
10. 10. Kabata-Pendias, A., Mukherjee, A.B., 2007. Trace Elements From Soil to Human. Springer-Verlag Berlin Heidelberg. 550.
11. 11. Campbell, P.G.C., Stokes, P.M., Galloway, J.N., 1983. Effects of Atmospheric Deposition on the Geochemical Cycling and Biological Availability of Metals. In: Proceedings of the International Conference on Heavy Metals in the Environment, 6–9 September 1983, Heidelberg, 760-763.
12. 12. Adriano, D.C., 2001. Trace Elements in Terrestrial Environments (2nd ed.). New York: Springer.