-

Öz

Farīduddīn Attār who is one of the most important mystic personalities of Iranian literature, lived in the end of the 12th and the early of the 13th century. Attâr who has a significant status in the literary of mysticism of the Seljuk period wrote many books throughout his life. He said poems contain mysticism, love, wisdom, naath, amorousness with a pure and fluent style. In this study the information about life, literary style and ideas of Attâr was given and one of his ghazal from Diwan was translated into Turkish and the structure, rhyme, literary arts and the content of this ghazal were studied

Anahtar Kelimeler

• Attar, Farīd, Farīduddīn Attār-i Nishāburī, Diwān, Ghazal, Mysticism

Ferîdüddîn Attâr ve Bir Gazelinin İncelenmesi

Öz

İran edebiyat tarihinin önemli mutasavvıf şahsiyetlerinden biri olan Ferîdüddîn Attâr-i Nîşâbûrî, Hicri VI. yüzyılın sonları ve VII. yüzyılın başlarında yaşamıştır. Selçuklu dönemi tasavvuf edebiyatında önemli bir yeri olan Attâr hayatı boyunca çeşitli eserler kaleme almıştır. Sade ve akıcı bir üsluba sahip olan Attâr; tasavvuf, aşk, irfan, naat, âşıklık konularını içeren şiirler söylemiştir. Bu çalışmada Attâr’ın hayatı, edebi kişiliği, düşünceleri hakkında bilgi verilerek Dîvân’ından bir gazel Türkçeye çevrilip arûz, kafiye, edebî sanatlar ve içerik açısından incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Attar, Ferîd, Ferîdüddîn Attâr-i Nîşâbûrî, Dîvân, Gazel, Tasavvuf

Kaynakça

1. Attâr, Ferîdüddin Muhammed b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî. (1372 hş.).
2. Dîvân-i Kâmil-i Attâr-i Nîşâbûrî (tsh. İsmâîl Şâhrûdî). Tahran: Çâphâne-yi Ferheng. Attâr, Ferîdüddin Muhammed b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî. (1381 hş.).
3. Tezkiretü’l-evliyâ (Nichelson nüshasından tıbkı basım; Mukaddi- me: Kazvinî). Tahran: İntişârât-i Peymân. Attâr, Ferîdüddin Muhammed b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî. (1385 hş.).
4. Musîbetnâme (tsh. Muhammed Rıza Şefî-i Kedkenî). Tahran: İn- tişârât-i Sohen. Attâr, Ferîdüddin Muhammed b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî. (1386 hş.).
5. Dîvân-i Attâr (tsh. Bediuzzaman Furûzanfer). Tahran: Muessese-i İntişârât-i Negâh. Attâr, Ferîdüddin Muhammed b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî. (1386 hş.).
6. Muhtarnâme (tsh. Muhammed Rıza Şefî-i Kedkenî). Tahran: İn- tişârât-i Sohen. Attâr, Ferîdüddin Muhammed b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî. (1390 hş.)
7. Dîvân-i Attâr (tsh. Takî-yi Tefazzulî). Tahran: Şirket-i İntişârât-i İlm u Ferhengî. Attâr, Ferîdüddin Muhammed b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî. (1391 hş.).
8. Dîvân-i Attâr-i Nîşâbûrî (nşr. Ferheng u Kalem). Tahran: Ferheng u kalem. Attâr, Ferîdüddin Muhammed b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî. (2536 şş.).

9. Dîvân-i Şeyh Feridüddîn Attâr-i Nîşâbûrî (tsh. Gulamrıza Kay- serî). Tahran: İntişârât-i Câvidân. Attâr, Feridüddîn. (2007). Evliyâ Tezkireleri (Çev. Süleyman Ulu- dağ). İstanbul: Kabalcı.
10. Cebecioğlu, E. (2004). Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul:
11. Ağaç Kitabevi Yayınları. Celâleddîn-i Rumî, Mevlânâ. (1376 hş). Mesnevi-yi Manevi (tsh. Kıvamuddîn Hurremşâhî). Tahran: İntişârât-i Dûstan.
12. Değirmençay, V. (2005). Farsça Arûz ve Kafiye. Erzurum: Ata- türk Üniversitesi Ofset Tesisleri.
13. Değirmençay, V. (2014). Fünûn-i Belâgat ve Sınâât-ı Edebî. An- kara: Aktif Yayınevi.
14. Dilçin, C. (2005). Örneklerle Türk Şiir Bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
15. Enverî, H. (1383 hş.). Ferheng-i Kinâyât-i Sohen. Tahran: İn- tişârât-i Sohen.
16. Hürremşâhî, B. (1387 hş.). Hafıznâme. Tahran: Şirket-i İntişârât-i İlm u Ferhengî.
17. Kanar, M. (2000). Farsça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Deniz Kita- bevi.
18. Mermer, A., Bayram, Y., Alıcı, L., Eflatun, M., Keskin, N. K. (2013). Eski Türk Edebiyatına Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
19. Rehber, H.H. (1369 hş.). Gazeliyyât-i Sa‘di. Tahran: İntişârât-i Mehtab.
20. Safâ, Z. (1386 hş.). Târîh-i Edebiyyât der İran, I-VIII. Tahran: İntişârât-i Firdovs.
21. Semerkandî, D. (1338 hş.). Tezkiretü’ş-şuarâ (nşr. Muhammed-i Remezanî). Tahran.
22. Şahinoğlu, M. N. (1991). Attâr, Feridüddîn (c. IV, s. 95-98). İs- tanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
23. Şemîsâ, S. (1386 hş.). Ferheng-i İşârât. Tahran: Neşr-i Mitra.
24. Şîrâzî, Sa‘di. (1386 hş.). Külliyât-i Sa‘di (tsh. Nizameddîn Nûrî).
25. Tahran: İntişârât-i Kitâb-i Âbân. Türk Dil Kurumu. (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Ku- rumu Yayınları.
26. Uludağ, S. (1991). Aşk (c. IV, s. 11-17). İstanbul: Türkiye Diyanet
27. Vakfı İslam Ansiklopedisi. Uludağ, S. (2006). Nefis (c. XXXII, s. 526-529). İstanbul: Türki- ye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
28. Uzun, M. (1991). Aşk (c. IV, s. 17-21). İstanbul: Türkiye Diyanet
29. Vakfı İslam Ansiklopedisi.