ÖRGÜT İÇİ YARATICILIK VE İNOVASYON SÜREÇLERİNİN STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ ÇERÇEVESİNDE ARAŞTIRILMASI: TELEKOMÜNİKASYON SEKTÖRÜNDE BİR ÇALIŞMA

Öz

Bu çalışmanın amacı, telekomünikasyon sektöründeki işletmelerin stratejik insan kaynakları yönetimi uygulamalarının yaratıcılıkla ilgili örgüt içi faktörler ve inovasyon süreçleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, inovasyon ve yaratıcı yaklaşımların insan kaynakları yönetimi uygulamalarıyla kurduğu etkileşimi analiz etmek ve bu etkileşimin işletmelerin rekabet gücüne etkisini ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmada nicel veri toplama yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Veriler, İstanbul'da bulunan telekomünikasyon şirketlerinde çalışan 172 katılımcıdan anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 27.0 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, stratejik insan kaynakları yönetiminin alt boyutları eğitim ve gelişim, ödül sistemleri, kariyer, kadrolama, performans değerlendirme ve çalışanların katılımı olarak değerlendirmeye alınmıştır. Analiz sonuçları, stratejik insan kaynakları yönetimin alt boyutlarından eğitim ve gelişim, kadrolama ve kariyer uygulamaları ile çalışan katılımının, yaratıcılıkla ilgili örgüt içi faktörler ve örgütsel inovasyon üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, ödül sistemleri ve performans değerlendirme uygulamalarının bu faktörler üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilememiştir. Ayrıca, yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlerin anlamlı bir etkisinin olmadığı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi
• Örgüt İçi Yaratıcılık
• İnovasyon
• Telekomünikasyon Sektörü

INVESTIGATING ORGANIZATIONAL CREATIVITY AND INNOVATION PROCESSES WITHIN THE FRAMEWORK OF STRATEGIC HUMAN RESOURCE MANAGEMENT: A STUDY IN TELECOMMUNICATIONS SECTOR

Öz

The purpose of this study is to examine the effect of strategic human resource management (SHRM) practices in telecommunications companies on creativity-related internal organizational factors and innovation processes. The research aims to analyze the interaction between innovation and creative approaches and human resource management practices and to reveal the effect of this interaction on the competitiveness of companies. The survey technique, one of the quantitative data collection methods, was used in the research. Data were collected from 172 employees working in telecommunication companies located in Istanbul through a questionnaire.The data obtained from the research was analyzed using the SPSS 27.0 program. The research results were evaluated in terms of the sub-dimensions of strategic human resource management: training and development, reward systems, career management, staffing, career practices, and employee participation. The analysis results showed that the sub-dimensions of strategic human resource management, namely training and development, staffing and career practices, and employee participation, have a statistically significant and positive effect on creativity-related internal organizational factors and organizational innovation. In contrast, no significant effect of reward systems and performance appraisal practices on these factors was detected. Furthermore, it was found that demographic variables such as age, gender, and education level did not have a significant effect.

Anahtar Kelimeler

• Strategic Human Resources Management
• Intra Organizational Creativity
• Innovation
• Telecommunication Sector

Kaynakça

1. Amabile, T.M. (1996). Creativity in context. Boulder, CO: Westview Press.
2. Alpar, R. (2013). Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel yöntemler. Detay Yayıncılık.
3. Balaban, Ö., & Palaz, P. (2018). İnsan kaynakları yöneticileri perspektifinden stratejik insan kaynakları yönetimi. Sakarya İktisat Dergisi, 7(4), 77-96.
4. Boxall, P., & Purcell, J. (2000). Strategic human resource management: Where have we come from and where should we be going? International Journal of Management Reviews, 2(2), 183-203. https://doi.org/10.1111/1468-2370.00037
5. Boswell, W.R., & Boudreau, J. W. (2000). Employee satisfaction with performance appraisals and appraisers: The role of perceived appraisal use. Human Resource Development Quarterly, 11(3), 283-299. https://doi.org/10.1002/1532-1096(200023)11:3<283::AID-HRDQ6>3.0.CO;2-3
6. Bos-Nehles, A., Renkema, M., & Janssen, M. (2017). HRM and innovative work behaviour: A systematic literature review. Personnel Review, 46(7), 1228–1253. https://doi.org/10.1108/PR-09-2016-0257
7. Ceylan, A., & Savi, F. Z. (2003). Örgütsel yaratıcılığı etkileyen faktörler üzerine bir araştırma. İ.Ü Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 29, 151-175.
8. Collings, D. G., & Mellahi, K. (2009). Strategic talent management: A review and research agenda. Human Resource Management Review, 19(4), 304-313. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2009.04.001

9. Çınar, E., & Yılmaz, S. (2023). Dönüşümcü liderlik tarzı ile örgütsel inovasyon arasındaki ilişki: Kavramsal inceleme. Turkish Management Review, 2 (1), 40-53. https://doi.org/10.5281/zenodo.8199077
10. Çokhızlı, E. (2000). Örgütsel yaratıcılık ve yenilik (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
11. Colakoglu, S., Chung, Y., & Ceylan, C. (2022). Collaboration-based HR systems and innovative work behaviors: The role of information exchange and HR system strength. European Management Journal, 40(4), 518–531. https://doi.org/10.1016/j.emj.2021.07.011
12. Çubukcu, A. (2015, 17 Haziran). İnovasyon sürecinde doğru kararlar nasıl verilir? https://www.acubukcu.com/inovasyon-surecinde-dogru-kararlar-nasil-verilir/
13. Çalışkan, H. (2019). Sağlık kurumlarında stratejik insan kaynakları yönetiminin örgütsel inovasyona etkisi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 22 (2), 341-358.
14. Demircioglu, M. A. (2020). The effects of organizational and demographic context for innovation in public organizations. Public Management Review, 22(6), 888–917. https://doi.org/10.1080/14719037.2019.1668467
15. Demirtaş, Ö. (2013). Stratejik insan kaynakları yönetimi ve örgütsel inovasyon. Marmara Üniversitesi İ.İ.B. Dergisi, 35 (2), 261-290. Doi No: 10.14780/iibdergi.201324467
16. Doğan, H. (2023). OECD ülkelerinin inovasyon performanslarının crıtıc temelli ocra yöntemiyle değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28 (1), 35-54.
17. Döngül, E. S. (2024). Örgütsel inovasyon üzerine yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. İktisadi İdari Ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 9 (23), 117-132. https://doi.org/10.25204/iktisad.1359997
18. Dursun, Ö. O. (2017). İnovasyon üzerine kavramsal bir inceleme. International Journal of Management and Administration, 1(1), 12-17. https://doi.org/10.29064/ijma.328112
19. Eisenbeiss, S. A., Van Knippenberg, D., & Boerner, S. (2008). Transformational leadership and team innovation: Integrating team climate principles. Journal of Applied Psychology, 93, 1438-1446.
20. Eisenberger, R., & Shanock, L. (2003). Rewards, intrinsic motivation, and creativity: A case study of conceptual and methodological isolation. Creativity Research Journal, 15(2–3), 121-130. https://doi.org/10.1080/10400419.2003.9651404
21. Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.G. and Buchner, A. (2007) G*Power 3: A Flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39, 175-191. http://dx.doi.org/10.3758/BF03193146
22. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. Journal of Marketing Research, 18, 382-388. http://dx.doi.org/10.2307/3150980
23. Gaut, B. (2010). The philosophy of creativity. Philosophy Compass, 5 (12), 1034-1046. https://doi.org/10.1111/j.1747-9991.2010.00351.x
24. Girgin, A.B., & Ulcay, Y. (2023). Türk tekstil ve hazır giyim sektörü inovasyon sisteminin güncel durumu. Journal of Innovative Engineering and Natural Science, 4(1), 38-58. https://doi.org/10.61112/jiens.1356199
25. Gerçek, M., & Gerçek, R. G. (2022). İnsan kaynakları yönetimi çalışmalarının bibliyometrik analizi (2017-2022). Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(4), 816–832. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1063903
26. Güleş, H.K., & Bülbül, H. (2004). Toplam kalite yönetiminin işletmelerde yenilik çalışmalarına katkıları. Gazi Üniv. İİBF Dergisi, 6 (1), 115-129.
27. Guha, S., Hassan Rabby, S. M. A., Chowdhury, S. R., & Julee, S. A. (2025). Enhancing employee innovation capabilities through high-involvement HRM: Mediating role of knowledge sharing and transformational leadership. Future Business Journal, 11(1), 59. https://doi.org/10.1186/s43093-025-00482-1
28. Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). Sage. https://doi.org/10.1007/978-3-030-80519-7
29. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
30. Huselid, M.A. (1995). The impact of human resource management practices on turnover, productivity, and corporate financial performance, Academy of Management Journal, 38, 635-672.
31. Ismael, N. B., Othman, B. J., Gardi, B., Hamza, P. A., Sorguli, S., Aziz, H. M., Ahmed, S. A., Sabir, B. Y., Ali, B. J., Anwar, G. (2021). The role of training and development on organizational effectiveness. International Journal of Engineering, Business and Management, 5(3), 15-24. https://dx.doi.org/10.22161/ijebm.5.3.3
32. İspir, İ., & Yeşil, S. (2020). İnsan kaynakları yönetimi uygulamalarının çalışanların iş tatminine, yenilikçiliğine ve performansına etkisi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15(58), 190-209. https://doi.org/10.19168/jyasar.634749
33. İlhan, M., Çetin, B. (2014). LISREL ve AMOS programları kullanılarak gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli (YEM) analizlerine ilişkin sonuçların karşılaştırılması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi. https://doi.org/10.21031/epod.31126
34. Jackson, S.E., & Schuler, R.,S., Jiang, K. (2014). An aspirational framework for strategic human resource management. The Academy of Management Annals, 8(1), 1-56. DOI:10.1080/19416520.2014.872335
35. Jarrar, A. S. (2022). Strategic human resource practices and employee’s engagement: Evidence from jordanian commercial banks. European Journal of Business & Management Research, 7(1), 66-72. https://doi.org/10.24018/ejbmr.2022.7.1.1163
36. Jotabá, M. N., Fernandes, C. I., Gunkel, M., & Kraus, S. (2022). Innovation and human resource management: A systematic literature review. European Journal of Innovation Management, 25(6), 1–18. https://doi.org/10.1108/EJIM-07-2021-0330
37. Kale, E. (2010). Konaklama işletmelerinde örgüt içi faktörlerin yenilik ve yaratıcılık performansına etkileri. Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı, Doktora Tezi.
38. Karkın, A. M. (2008). Yaratıcılık kavramı ve müzik eğitiminde yaratıcılığın rolü ve önemi. Sanat ve Yorum, 1-4.
39. Keskin, S. (2018). Girişimcilik ve inovasyon arasındaki ilişki. Gazi üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (13), 186-192.
40. Keles Telseren, H., & Ovacı, C. (2023). Implementatıon of corporate innovation system model: Case study. Implementatıon Of Corporate Innovation System Model: Case Study (s. 178-182). İstanbul: Pressacademia. https://doi.org/10.17261/Pressacademia.2023.1774
41. Knight, K. E. (1967). A descriptive model of the intra-firm innovation process. The Journal of Business, 40 (4), 478-496.
42. Koçel, T. (2014). İşletme Yöneticiliği. Beta Basım Yayım Dağıtım
43. Koster, F. (2019). Innovative HRM. A review of the literature. Journal of Technology Management & Innovation, 14(2), 97-106. http://dx.doi.org/10.4067/S0718-27242019000200097
44. Kuvaas, B. (2006). Performance appraisal satisfaction and employee outcomes: Mediating and moderating roles of work motivation. The international Journal of Human Resource Management, 17,504-522. https://doi.org/10.1080/09585190500521581
45. Li, Y., Zhang, L., & Yan, X. (2022). How does strategic human resource management impact on employee voice behavior and innovation behavior with mediating effect of psychological mechanism. Frontiers in Psychology, 13:920774 https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.920774
46. Li, T. (2025). How high-performance human resource practices foster employee creativity: Evidence from R&D technicians. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 1-14. https://doi.org/10.1057/s41599-025-05174-3
47. Marşap, A. (2009). Yaratıcı Liderlik. Gazi Kitabevi.
48. Mumford, M. D. (2000). Managing creative people: Strategies and tactics for innovation. Human Resource Management Review, 10(3), 313–351. https://doi.org/10.1016/S1053-4822(99)00043-1
49. Okakın, N., & Ayvacıoğlu, M. (2014). Kurumlarda yaratıcılık üzerine bir çalışma. Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 11 (41), 283-300. https://doi.org/10.14783/od.v11i41.5000011418
50. Ovacı, C., & Saatçi Yıldırım, E. (2020). Bireysel inovasyon yetkinlikleri ölçümlenmesi: Ölçek uyarlama çalışması. Mehmet Akif Ersoy İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 143-171. https://doi.org/10.30798/makuiibf.602669
51. Özçelik, H.,& Doğan, A. (2021). İnsan kaynakları yöneticilerinin bakış açısıyla stratejik insan kaynakları yönetimi: Nitel bir araştırma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (77), 289-312. https://doi.org/10.17755/esosder.813386
52. Özşahin, F., & Öztürk, Z. (2024). Özel ve kamu hastanelerinde stratejik insan kaynakları yönetimi ve çalışan performansı ilişkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13 (1), 341-350. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1323939
53. Perry-Smith, J. E., & Shalley, C. E. (2003). The social side of creativity: A static and dynamic social network perspective. Academy of Management Review, 28(1), 89–106. https://doi.org/10.2307/30040691
54. Puccio, G., & Cabra, J., (2010). Organizational creativity: A system approach. In J. C. Kaufman, & R. J. Sternberg (Eds.), The Cambridge Handbook of Creativity (p. 145). New York: Cambridge University Press.
55. Sabuncuoğlu, Z. (2012). İnsan Kaynakları Yönetimi. Beta Basım Yayım Dağıtım
56. Samen, S. (2008). İşletmelerde yaratıcılığın önemi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (2), 363-378.
57. Song, D., Zhang, P., Shi, R., & Yin, Y. (2024). Impact of strategic human resource management on open innovation: A chain mediation analysis of intellectual capital and supply chain integration. Chinese Management Studies, 18(4), 1085–1106. https://doi.org/10.1108/CMS-01-2023-0023
58. Soysal, A.,& Kılınç, E. (2016). İşletmelerde stratejik insan kaynakları yönetim sürecinde performans değerlendirme ve kariyer yönetimi uygulamaları. Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16 (31), 325-347. https://doi.org/10.30976/susead.302170
59. Şengül, C. M. (2015). Örgütlerde yaratıcılık ve inovasyonun artırılmasına yönelik yaklaşımlar. Sosyal ve Beşeri Bilimleri Dergisi, 7 (2), 26-37.
60. Sözbilir, F., & Yeşil, S. (2015). Kurumsal yaratıcılık: Yaratıcılığı etkileyen faktörler açısından Türkiye’de bir kamu kurumunda alan araştırması. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33 (4), 87-111. https://doi.org/10.17065/huiibf.70944
61. Tekin, Y. (2023). Sosyal inovasyon ve Türkiye turizm sektörü uygulamaları. Turizm ve İşletme Bilimleri Dergisi, 3 (1), 37-49.
62. Ulrich, D., & Dulebohn, J.H. (2015), “Are we there yet? What’s next for HR?”, Human Resource Management Review Elsevier, 25 (2), 188-204. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2015.01.004
63. Yavuz, E. & Bodur, M. (2023). Örgütlerin stratejik insan kaynakları yönetiminde hizmetkar liderlik ile örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişkiyi incelemeye yönelik bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 39, 92-106. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1167603
64. Yüksel, Ö. (2007). İnsan kaynakları yönetimi. Gazi Kitabevi
65. Wright, P.M., & Snell, S.A. (1991). Toward an integrative view of strategic human resource management. Human Resource Management Review, 1(3), 203-225. https://doi.org/10.1016/1053-4822(91)90015-5
66. Wael, M. (2015). Strategic human resources management and career planning. Business Excellence and Management, 5(2), 17-27.
67. Wright, P., & Nishii, L. (2006). Strategic HRM and organizational behavior: Integrating multiple levels of analyses (Working Paper No. 06-05). Ithaca, NY: CAHRS, Cornell University.
68. Zhou, J. G. (2003). Awakening employee creativity: The role of leader emotional intelligence. The Leadership Quarterly, 14, 545-568. https://doi.org/10.1016/S1048-9843(03)00051-1