Araştırma Makalesi

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU

Cilt: 34 Sayı: Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ 20 Temmuz 2025
PDF İndir
TR EN

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU

Öz

Küresel iklim krizinin hız kazanmasıyla birlikte sürdürülebilirlik kavramı, kalkınma yaklaşımında yerini edinmiştir. Sürdürülebilir kalkınma, etkin kaynak yönetimi, verimlilik, toplumsal ve çevresel değerleri öncüllerken, sorumlu üretimden cinsiyet eşitsizliğine kadar değişen geniş bir yelpazede birçok hedefin gerçekleşmesini amaçlar. Bu bağlamda Birleşmiş Milletler, uluslararası arenada kabul görmüş on yedi ana amaç belirlemiştir. Bu amaçlara ulaşmak üzere birçok politika aksiyonu benimsenmiş olmakla birlikte değişen dünya koşullarında ortaya çıkan yeni dinamikler, politika formasyonunu da hızla değiştirmektedir. Bu dinamiklerden en önemlisi ise hiç şüphesiz Dördüncü Sanayi Devrimi’nin ana bileşenlerinden biri olan ‘Yapay Zeka’dır. Yapay Zeka, bilgi toplama ve topladığı bilgiyi işleyerek insan gibi öğrenme ve problem çözme yeteneklerine sahip, makinelerin insansı görevleri gerçekleştirmelerine imkan tanıyan ve yeni girdi koşullarına uyum sağlamalarını mümkün kılan sistemdir. Ancak yapay zekanın sürdürülebilir kalkınma amaçları açısından kullanım alanları, yararları, zararlı olabileceği durumlar ve sosyoekonomik politika formasyonunu hangi yönlerde etkilediği konusundaki tartışmaların henüz sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu çalışmada, yapay zekanın sürdürülebilir kalkınma amaçları ile ilişkisi, yararlı kullanım alanları, potansiyel riskleri ve önemli meydan okuma alanları ele alınırken, sosyoekonomik politika formasyonundaki yerinin nasıl olması gerektiğine yönelik değerlendirmelerde de bulunulmaktadır. Tüm bu tartışmaların bütüncül bir bakış açısıyla literatürde ilk kez ele alınıyor olması noktasında, çalışmanın ilgili literatüre katkı yapması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbass, H. A. (2019). Social integration of artificial intelligence: Functions, automation allocation logic and human-autonomy trust. Cognitive Computation, 11(2), 159–171. https://doi.org/10.1007/s12559-018-9619-0
  2. Ahadi, N., Zanjanab, A. G., Sorooshian, S., Monametsi, G., Virutamesen, P., Wongpreedee, K., Deebhijarn, S. ve Taghipour, A. (2023). The outlook of ChatGPT, an AI-based tool adoption in Academia: Applications, challenges, and opportunities. TENCON 2023 - 2023 IEEE Region 10 Conference (TENCON). (Ss. 15-20).
  3. Al Badi, F. K., Alhosani, K. A., Jabeen, F., Stachowicz-Stanusch, A., Shehzad, N. ve Amann, W. (2022). Challenges of AI adoption in the UAE healthcare. Vision: The Journal of Business Perspective, 26(2), 193 – 207. https://doi.org/10.1177/0972262920988398
  4. Al-Emran, M. ve Griffy-Brown, C. (2023). The role of technology adoption in sustainable development: Overview, opportunities, challenges, and future research agendas. Technology in Society, 73 (102240), 1 – 6. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2023.102240
  5. Alpaydın, E. (2013). Yapay öğrenme. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  6. Amankwah-Amoah, J. ve Lu, Y. (2024). Harnessing AI for business development: A review of drivers and challenges in Africa. Production Planning & Control, 35(13), 1551 – 1560. https://doi.org/10.1080/09537287.2022.2069049
  7. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zeka ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71 – 88.
  8. Aylak, B. L., Oral, O. ve Yazıcı, K. (2021). Yapay zeka ve makine öğrenmesi tekniklerinin lojistik sektöründe kullanımı. El-Cezeri Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(1), 74 – 93. https://doi.org/10.31202/ecjse.776314

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

6 Nisan 2025

Kabul Tarihi

29 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 34 Sayı: Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ

Kaynak Göster

APA
Türkcan, B. (2025). SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ), 125-141. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1670599
AMA
1.Türkcan B. SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ):125-141. doi:10.35379/cusosbil.1670599
Chicago
Türkcan, Burcu. 2025. “SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ): 125-41. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1670599.
EndNote
Türkcan B (01 Temmuz 2025) SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ 125–141.
IEEE
[1]B. Türkcan, “SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 34, sy Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ, ss. 125–141, Tem. 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1670599.
ISNAD
Türkcan, Burcu. “SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ (01 Temmuz 2025): 125-141. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1670599.
JAMA
1.Türkcan B. SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:125–141.
MLA
Türkcan, Burcu. “SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 34, sy Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ, Temmuz 2025, ss. 125-41, doi:10.35379/cusosbil.1670599.
Vancouver
1.Burcu Türkcan. SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ: AMAÇLAR İÇİN ETKİN POLİTİKA FORMASYONU. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Temmuz 2025;34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ):125-41. doi:10.35379/cusosbil.1670599