Araştırma Makalesi

“DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM”: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA

Cilt: 34 Sayı: Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ 20 Temmuz 2025
PDF İndir
TR EN

“DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM”: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA

Öz

Bir kişinin sesinin yapay zekâ teknolojileriyle kopyalanması, işlenmesi ve sentetik sese dönüştürülmesi süreci olarak tanımlanan ses klonlama, hastalık nedeniyle sesini kaybetmek üzere olan kişilere ya da engelli bireylere kendi sesini kullanma imkânı sunmakta, hayatını kaybeden sanatçıların seslerinin yeniden duyulmasını sağlamakta, pazarlamadan eğlence dünyasına kadar pek çok alanda çeşitli kullanım pratikleri ile gündeme gelmektedir. Bununla birlikte sesin kişinin rızası olmadan kopyalanması ve taklit edilmesi, sanatçıların telif haklarının ihlaline, sesli derin sahtecilik örneklerinin çoğalmasına, dolandırıcılık vakalarının artmasına, seçimler gibi kritik dönemlerde kamuoyunun tercihlerini yönlendirebilecek manipülatif içerik üretiminin yaygınlaşmasına neden olmaktadır. Günümüzde kullanımı yaygın hale gelen ses klonlama teknolojisinin ele alındığı bu çalışmada, ilk olarak yapay zekâ öncesinde bireye özgü olan ve kişiliğin temel bir özelliği olarak konumlandırılan sesin biyometrik veriden sentetik sese dönüşüm süreci ele alınmıştır. Bu çalışmada, nitel doküman analizi tekniğiyle 2018-2025 döneminde yayımlanmış makale, ulusal-uluslararası mevzuat metni ve sektör raporları betimleyici bir yaklaşımla incelenmiştir. “Kişilik hakları”, “telif hakları” ve “manevi haklar”a ilişkin ihlaller ile “sahte ve manipülatif içerik üretimi” kategorileri altında yapılan değerlendirmede ses klonlama ile etik ve hukuki düzenlemelerin teknolojinin gerisinde kaldığı görülmüştür. Ahlaki olmayan ses manipülasyonlarına açık olan bu teknolojiye karşı kapsamlı bir yasal düzenlemenin ve üzerinde uzlaşılmış etik ilkelerin bulunmamasının önemli bir boşluk olduğu değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. About VocaliD. (2025). We are Vocalid, your voice AI company. https://vocalid.ai/about-us/
  2. Akhtar, Z., Pendyala, T. L., ve Athmakuri, V. S. (2024). Video and audio deepfake datasets and open ıssues in deepfake technology: being ahead of the curve. Forensic Sciences, 4(3), 289-377. https://doi.org/10.3390/forensicsci4030021
  3. Almutairi, Z., ve Elgibreen, H. (2022). A review of modern audio deepfake detection methods: Challenges and future directions. Algorithms, 15(155). https://doi.org/10.3390/a15050155
  4. Alpyıldız, E. (2024). Yapay zekâ, posthuman folklor ve müzik teknolojisine bir bakış: Atatürk’ün sesinden türküler dinlediniz. Folklor Akademi Dergisi, 7(1), 388–402. https://doi.org/10.55666/folklor.1423890
  5. Amate, S., ve Sarnaik, A. (2024). Detecting voice and video clones through deep learning and artificial intelligence: A study on the effectiveness of techniques against deep fakes International Journal of Advances in Engineering and Management (IJAEM), 6(6), 568–574.
  6. Amazaga, N. ve Hajek, j. (2022). Availability of voice deepfake technology and its ımpact for good and evil. Proceedings of the 23rd Annual Conference on Information Technology Education, USA, 23-28. https://doi.org/10.1145/3537674.3554742
  7. Amjad Hassan Khan, M. K., ve Aithal, P. S. (2022). Voice biometric systems for user identification and authentication: A literature review. International Journal of Applied Engineering and Management Letters (IJAEML), 6(1), 198–209. https://doi.org/10.5281/zenodo.6471040
  8. Altuncu, E., Franqueria, V. N. L. ve Li, S. (2022). Deepfake: definitions, performance metrics and standards, datasets and benchmarks, and a meta-review. https://arxiv.org/pdf/2208.10913

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

28 Nisan 2025

Kabul Tarihi

10 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 34 Sayı: Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ

Kaynak Göster

APA
Ünal, R. (2025). “DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM”: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ), 322-340. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1686135
AMA
1.Ünal R. “DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM”: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ):322-340. doi:10.35379/cusosbil.1686135
Chicago
Ünal, Recep. 2025. “‘DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM’: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ): 322-40. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1686135.
EndNote
Ünal R (01 Temmuz 2025) “DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM”: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ 322–340.
IEEE
[1]R. Ünal, “‘DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM’: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 34, sy Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ, ss. 322–340, Tem. 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1686135.
ISNAD
Ünal, Recep. “‘DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM’: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ (01 Temmuz 2025): 322-340. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1686135.
JAMA
1.Ünal R. “DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM”: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:322–340.
MLA
Ünal, Recep. “‘DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM’: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 34, sy Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ, Temmuz 2025, ss. 322-40, doi:10.35379/cusosbil.1686135.
Vancouver
1.Recep Ünal. “DUYULAN BENİM SESİM AMA KONUŞAN BEN DEĞİLİM”: ETİK VE HUKUKİ TARTIŞMALAR BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA SES KLONLAMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Temmuz 2025;34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ):322-40. doi:10.35379/cusosbil.1686135