GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

Zeki Atıl Bulut; Feyza Tekinbaş Özkaya; Ali Naci Karabulut; Gülşah Atağan

doi:10.35379/cusosbil.645035

GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

Öz

Dünya nüfusundaki artışa bağlı olarak tüketimin de her geçen gün artması, doğal kaynakların giderek daha verimli kullanılmasını gerektirmektedir. Böylece önceleri daha çok üretimle ilgili bir kavram olan sürdürülebilirlik, bugün tüketici davranışlarının da önemli bir belirleyicisi haline gelmeye başlamıştır. Yapıları itibariyle doğal kaynak kullanımının oldukça fazla olduğu gıdalar ise tüketimde sürdürülebilirliğin muhtemelen en önemli olduğu ürün gruplarıdır. Tüketicilerin gıdalara yönelik tercih ve davranışlarını sürdürülebilirlik yönünden incelemeyi ve tüketicileri bu davranışları bakımından sınıflandırmayı amaçlayan bu çalışmada, üç farklı tüketici tipi tanımlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre tüketiciler altı sürdürülebilir gıda tüketimi davranışı temel alınarak; kayıtsızlar, sürdürülebilirlik niyetlileri ve sürdürülebilirlik öncüleri olarak bölümlendirilmiş ve her bir tüketici grubunun davranışsal ve demografik özellikleri tanımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

sürdürülebilir tüketim,gıda tüketimi,gıda israfı,tüketici tipolojisi

Destekleyen Kurum

Türkiye Ulusal Ajansı

Proje Numarası

2018-1-TR01-KA204-058739

Teşekkür

Bu çalışma, Türkiye Ulusal Ajansı tarafından Erasmus+ Programı Yetişkin Eğitimi Stratejik Ortaklıklar faaliyeti kapsamında desteklenen 2018-1-TR01-KA204-058739 numaralı “Assessing and Changing Adults’ Behaviour on Sustainable Consumption of Food (SUSCOF)” başlıklı projenin birinci çıktısı olan ihtiyaç analizi raporu temel alınarak hazırlanmıştır. Yazarlar Türkiye Ulusal Ajansı'na desteği için teşekkür etmektedir.

Kaynakça

Banterle, A. & Ricci, E.C. (2013). Does the sustainability of food products influence consumer choice? The case study of Italy. Proceedings of the 6th. International European Forum on System Dynamics and Innovation in Food Networks, Innsbruck-Igls, Avusturya.
Barcellos, M.D., Krystallis, A., Melo Saab, M.S., Kügler, J.O., & Grunert, K. (2011). Investigating the gap between citizens’ sustainability attitudes and food purchasing behaviour: Empirical evidence from Brazilian pork consuemrs. International Journal of Consumer Studies, 35: 391-402.
Barilla Center for Food and Nutrition (BCFN). (2019). A global study on nutrition, agriculture and food waste. http://foodsustainability.eiu.com/ (15.05.2019)
Barilla Center for Food and Nutrition (BCFN). (2016). Double Pyramid 2016 Eat better Eat less Food for all. https://www.barillacfn.com/m/publications/ doublepyramid2016-more-sustainable-future-depends-on-us.pdf
Bell, D. R., Corsten, D., &Knox, G. (2011). From point of purchase to path to purchase: How preshopping factors drive unplanned buying. Journal of Marketing, 75(1): 31–45.
BM (2019). The sustaianable development goals report 2019, New York, https://unstats.un.org/sdgs/report/2019/The-Sustainable-Development-Goals-Report-2019. pdf (20.08.2019)
BM The sustainable development agenda. https://www.un.org/ sustainabledevelopment/development-agenda/ (20.08.2019)Borgström, S., Zachrisson, A., & Eckerberg, K. (2016). Funding ecological restoration policy in practice-patterns of short-termism and regional biases. Land Use Policy, 52:439-453.
Bravi, L., Murmura, F., Savelli, E., & Vigano, E. (2019). Motivations and actions to prevent food waste among young Italian consumers. Sustainability, 11(4): 1110.

Brook Lyndhurst. (2007). Food behaviour consumer research-findings from the quantitative survey (Briefing Paper UK: WRAP).
Bulut, Z.A., Kökalan Çımrın, F., & Doğan, O. (2017). Gender, generation and sustainable consumption: Exploring the behaviour of consumers from Izmir, Turkey. International Journal of Consumer Studies, 41:597-604.
Coşkun, A. & Yetkin Özbük, R.M. (2019). Environmental segmentation: Young millennials’ profile in an emerging economy. Young Consumers, Vol. ahead-of-print No. ahead-of-print
Dolnicar, S. (2002), A review of unquestioned standards in using cluster analysis for data-driven market segmentation, CD Conference Proceedings of the Australian and New Zealand Marketing Academy Conference (ANZMAC 2002), Deakin University, Melbourne, 2-4 December.
Dölekoğlu, C.Ö., Gün, S., & Giray, F.H. (2014). Yoksulluk ve gıda israfı sarmalı, 11. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi, Cilt 1: 172-181.
EEA (2015). Per capita EU-27 consumption of meat, fish and dairy (by weight), https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/daviz/per-capita-eu-27consump tion -1#tab-chart_1
Evans, D. (2012). Beyond the throwaway society: Ordinary domestic practice and a sociological approach to household food waste. Sociology, 46(1): 41-56.
Exodus. (2007). We don't waste food. A household survey. Final Report. UK: WRAP. Project code: EVAPP9.
FAO (2011). Global Food Losses and Food Waste: Extent, Causes and Prevention. Rome: FAO
FAO (2015). Food Wastage Footprint & Climate Change. Rome: FAO
Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS. London: SAGE.
Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). London: SAGE Publishing.
Gorissen, K., & Weijters, B. (2016) The negative footprint illusion: Perceptual bias in sustainable food consumption. Journal of Environmental Psychology, 45: 50-65
Graham-Rowe, E., Jessop, D.C., & Sparks, P., (2015). Predicting household food waste reduction using an extended theory of planned behaviour. Resources, Conservation and Recycling, 101: 194-202.
Gravetter, F., & Wallnau, L. (2014). Essentials of statistics for the behavioral sciences (8th ed.). Belmont, CA: Wadsworth.
Han, Y., & Hansen, H. (2012). Determinants of sustainable food consumption: a meta-analysis using a traditional and a structural equation modeling approach. International Journal of Psychological Studies, 4(1): 22-45.
Hebrok, M., & Boks, C. (2017). Household food waste: Drivers and potential intervention points for design-An extensive review. Journal of Cleaner Production, 151: 380-392
Hegnsholt, E., Unnikrishnan, S., Pollmann-Larsen, M., Askelsdottir, B., & Gerard, M. (2018). Tackling the 1.6 Billion-Ton Food Loss and Waste Crisis. Boston Consulting Group. http://image-src.bcg.com/Images/BCG-Tackling-the-1.6-Billion-Ton-Food-Waste-Crisis-Aug-2018%20 %281%29_tcm38-200324.pdf (11.05.2019)
Hughner, R. S., McDonagh, P., Prothero, A., Shultz II, C. J., & Stanton, J. (2007). Who are organic food consumers? A compilation and review of why people purchase organic food. Journal of Consumer Behavior, 6: 94–110.
İSEDAK, Standing Committee for Economic and Commercial Cooperation of the Organization of Islamic Cooperation (COMCEC), (2017). Reducing Food Waste In the OIC Countries, Turkey. http://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/Reducing_Food_Waste_in_the_OIC_Countries%E2%80%8B.pdf, (01.11.2019)
Kamenidou, K., Mamalis, I. C., Pavlidis, S. A., & Bara, E. Z. S. (2019). Segmenting the generation Z cohort university students based on sustainable food consumption behavior: A preliminary study. Sustainability, 11(3): 837.
Kummu, M., de Moel, H., Porkka, M., Siebert, S., Varis, O., & Ward, P. J. (2012). Lost food, wasted resources: Global food supply chain losses and their impacts on freshwater, cropland, and fertiliser use. Science of the Total Environment, 438: 477-489.
Maciejewski, G., Mokrysz, S., & Wróblewski, Ł. (2019). Segmentation of coffee consumers using sustainable values: Cluster analysis on the polish coffee market. Sustainability, 11(3): 613.
Oppe, C., Thienen, H. V., & Mehlmann, M. (2019). Food action: A pilot program for more sustainable food habits. In (Eds.) C. Ludwig and S. Valdivia, Progress Towards The Resource Revolution. World Resources Forum, Villigen PSI and St. Gallen, Switzerland, 2019. https://www.wrforum.org/wp-content/uploads/2019/05/WRF_2019 _book_ FINAL.pdf
Papargyropoulou, E., Lozano, R., Steinberger, J.K., Wright, N., & Ujang, Z. (2014). The food waste hierarchy as a framework for the management of food surplus and food waste. Journal of Cleaner Production, 76: 106-115.
Parfitt, J., Barthel, M., & Macnaughton, S. (2010). Food waste within food supply chains: quantification and potential for change to 2050. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 365(1554): 3065-3081.
Pekcan, G., Koksal, E., Kucukerdonmez, O., & Ozel, H. (2006). Household Food Wastage in Turkey. Working Paper ESS/ESA No. 6th Ed., FAO, Rome.
Reisch, L., Eberle, U., and Lorek, S. (2013). Sustainable food consumption: an overview of contemporary issues and policies. Sustainability: Science, Practice and Policy, 9(2): 7-25.
Rogissart, L., Foucherot, C., & Bellassen, V. (2019). Estimating greenhouse gas emission from food consumption: Methods and results, Institute for Climate Economics, February, https://www.i4ce.org/wp-core/wp-content/uploads /2019/03/0318-I4CE2984-EmissionsGES-et-conso-alimentaire-Note-20p-VA_V2.pdf (11.05.2019)
Russell, S., Young, C.W., Unsworth, K.L. & Robinson, C. (2017). Bringing habits and emotions into food waste behaviour. Resources, Conservation & Recycling, 125: 107-114.
Salihoglu, G., Salihoglu, N.K., Ucaroglu, S., & Banar, M. (2018). Food loss and waste management in Turkey. Bioresource Technology, 248:88-99.
Siegrist, M., Visschers, V. H., & Hartmann, C. (2015). Factors influencing changes in sustainability perception of various food behaviors: results of a longitudinal study. Food Quality and Preference, 46: 33-39.
Stancu, V., Haugaard, P. & Lähteenmäki, L. (2016). Determinants of consumer food waste behavior: Two routes to food waste. Appetite, 96:7-17.
Steptoe, A., Pollard, T. M., & Wardle, J. (1995). Development of a measure of the motives underlying the selection of food. The Food Choice Questionnaire. Appetite, 25: 267–284.
Stefan, V., van Herpen, E., Tudoran, A. A., & Lähteenmäki, L. (2013). Avoiding food waste by Romanian consumers: the importance of planning and shopping routines. Food Quality and Preference, 28(1): 375-381.
Su, C. H. J., Tsai, C. H. K., Chen, M. H., & Lv, W. Q. (2019). US sustainable food market generation z consumer segments. Sustainability, 11(13): 3607.
Sultan, P., Pearson, D., Henryks, J., & Anisimova, T. (2013). Marketing communications for organic food products: development and validation of two models leading to purchase intent. https://core.ac.uk/ download/pdf/30343625.pdf (16.02.2019).
Türkiye İsraf Raporu, (2019). https://tcaret.gov.tr/data/5c51a78e13b8762dc06a 72c9/31-01-2019%20ISRAF%20RAPORU.pdf (05.11.2019)
Van Huy, L., Chi, M. T. T., Lobo, A., Nguyen, N., & Long, P. H. (2019). Effective segmentation of organic food consumers in Vietnam using food-related lifestyles. Sustainability, 11(5): 1237.
Verain, M.C.D., Sijtsema, S.J., & Antonides, G. (2016). Consumer segmentation based on food-category attribute importance: The relation with healthiness and sustainability perceptions. Food Quality and Preference, 48:99-106.
Yıldırım, H., Capone, R., Karanlık, Al. Bottalico, F., Debs, P. & Bilali, H.E. (2016). Food wastage in Turkey: An exploratory survey on household food waste. Journal of Food and Nutrition Research, 4(8): 483-489.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeki Atıl Bulut ^*
0000-0002-6787-3418
Türkiye

Feyza Tekinbaş Özkaya
0000-0002-3157-8062
Türkiye

Ali Naci Karabulut
0000-0001-9156-1732
Türkiye

Gülşah Atağan
0000-0003-4147-0562
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

11 Kasım 2019

Kabul Tarihi

26 Kasım 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 28 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.35379/cusosbil.645035

IZ

https://izlik.org/JA83KP98PR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bulut, Z. A., Tekinbaş Özkaya, F., Karabulut, A. N., & Atağan, G. (2019). GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(3), 73-90. https://doi.org/10.35379/cusosbil.645035

AMA

1.Bulut ZA, Tekinbaş Özkaya F, Karabulut AN, Atağan G. GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019;28(3):73-90. doi:10.35379/cusosbil.645035

Chicago

Bulut, Zeki Atıl, Feyza Tekinbaş Özkaya, Ali Naci Karabulut, ve Gülşah Atağan. 2019. “GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (3): 73-90. https://doi.org/10.35379/cusosbil.645035.

EndNote

Bulut ZA, Tekinbaş Özkaya F, Karabulut AN, Atağan G (01 Aralık 2019) GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 3 73–90.

IEEE

[1]Z. A. Bulut, F. Tekinbaş Özkaya, A. N. Karabulut, ve G. Atağan, “GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 3, ss. 73–90, Ara. 2019, doi: 10.35379/cusosbil.645035.

ISNAD

Bulut, Zeki Atıl - Tekinbaş Özkaya, Feyza - Karabulut, Ali Naci - Atağan, Gülşah. “GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/3 (01 Aralık 2019): 73-90. https://doi.org/10.35379/cusosbil.645035.

JAMA

1.Bulut ZA, Tekinbaş Özkaya F, Karabulut AN, Atağan G. GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019;28:73–90.

MLA

Bulut, Zeki Atıl, vd. “GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 3, Aralık 2019, ss. 73-90, doi:10.35379/cusosbil.645035.

Vancouver

1.Zeki Atıl Bulut, Feyza Tekinbaş Özkaya, Ali Naci Karabulut, Gülşah Atağan. GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2019;28(3):73-90. doi:10.35379/cusosbil.645035

GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

GIDA ÜRÜNLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİMİ BAĞLAMINDA TÜKETİCİ TİPOLOJİSİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Sustainable Consumption of Food: Framing the Concept through Turkish Expert Opinions

CİNSİYETİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİCİ DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ROLÜ: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

The role of orange flag application in preventing food waste in tourism enterprises

SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA PAZARLAMASINA SİSTEMATİK BİR YAKLAŞIM: SOSYAL PAZARLAMA VE TÜKETİCİ BİLİNCİ PERSPEKTİFİ

Consumer preferences for leftover packaging in food waste utilization