YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRENEN ÖĞRENCİLERİN KONUŞMA MOTİVASYONUNUN DÜŞMESİNİN NEDENLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİ

Öz

Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde konuşma becerisinin kazandırılması ve geliştirilmesi dil öğretiminin önemli bir boyutunu oluşturur. Yenilenen Avrupa Ortak Başvuru Metninde eylem odaklı yaklaşım benimsenmiş ve üretici dil becerileri olan konuşma ve yazma becerilerinin geliştirilmesi ön plana alınmıştır. Eylem odaklı yaklaşımda dört temel beceri, görevler etrafında, projelere ve öğrenme senaryolarına dayalı olarak sosyal ortamda eyleme dönüştürülmelidir. Dil ve iletişim, ortak eylemin bir aracı olarak görülür. Öğretmenler moderatör görevindeyken öğrenciler sosyal aktörler olarak görülür ve öğrencilerin kendi kendine öğrenmeyi içselleştirmesine ve bireysel öğrenme tekniklerini geliştirmesine özen gösterilir. Yaklaşımda hedef dilde karşılıklı etkileşim yoluyla iletişim kurmak esastır. İletişim hem araç hem de amaçtır. Dili kullanarak öğrenme önemlidir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde eylem odaklı yaklaşım, görev temelli yaklaşım kullanılmaya başlanmış, dilin konuşma boyutuna daha çok ağırlık verilerek geliştirilmesinin önemine vurgu yapılmıştır. Bu anlamda konuşma motivasyonu dil öğrenimini çok yönlü olarak etkilemekte ve geliştirmektedir. Motivasyon kişiyi eyleme götüren, eylemi uygulamaya devam etmeyi sağlayan içsel bir durumdur. Motivasyon, davranışı, bilişi ve öğrenmeyi etkiler. Motivasyon, öğrenme ve başarıyı etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Konuşma motivasyonu yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dil gelişimini ve dili öğrenmeye devam etmesini etkileyen önemli bir etmendir. Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğreniminde konuşma becerisi ve motivasyonuna odaklanmakta ve öğrencilerin dil becerilerini geliştirme sürecinde karşılaştıkları zorlukları ve bu zorlukların konuşma motivasyonları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Öğrencilerin konuşma motivasyonunu düşüren etmenlerin belirlenmesi ve buna uygun olarak öğretim ortamının çeşitlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmayla yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin konuşma motivasyonunu etkileyen, düşüren nedenler belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezinde (TÖMER) 2023-2024 eğitim-öğretim yılında B1 düzeyinde Türkçe öğrenimi gören 30 öğrenciye yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmış ve sonuçlar içerik analiziyle ortaya konmuştur. Türkçenin yapısal, biçim bilimsel, söz dizimsel, ses bilimsel özelliklerinin ve topluluk önünde konuşma kaygısının öğrencilerin konuşma motivasyonunu etkilediği sonucuna varılmıştır. Öğrenciler, Türkçenin yapı özelliklerinin zorluk yarattığını, söz dizimindeki farklılıkların, eklerin fazlalığının, ek yığılmalarının ve sesletim güçlüklerinin kendilerini yavaşlattığını veya konuşmaktan çekinmelerine yol açtığını ifade etmişlerdir. Çalışmanın bulguları, öğrencilerin dil öğrenme sürecine adaptasyonunu artırmak ve konuşma motivasyonlarını güçlendirmek için eğitimcilerin uygun yöntem ve teknikleri uygulamaları gerektiğini vurgulamaktadır. Bu çerçevede, öğrencilerin konuşma ve iletişim becerilerini geliştirecek etkinlikler ve teşvik edici öğrenme ortamları yaratmak önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretimi
• Konuşma Becerisi
• Konuşma Motivasyonu

OPINIONS OF STUDENTS LEARNING TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE REGARDING THE REASONS FOR THE DECREASE IN SPEAKING MOTIVATION

Öz

Developing and fostering speaking skills in the teaching of Turkish as a foreign language constitutes a significant aspect of language education. The revised Common European Framework of Reference for Languages has adopted an action-oriented approach, placing a priority on the development of productive language skills, particularly speaking and writing. In the action-oriented approach, the four fundamental skills should be activated in social contexts through tasks, projects, and learning scenarios. Language and communication are seen as tools for collaborative action. While teachers act as moderators, students are regarded as social actors, with an emphasis on internalizing self-directed learning and fostering individual learning techniques. In this approach, communication through mutual interaction in the target language is essential. Communication is both the tool and the goal, making learning through active use of the language vital. In the context of teaching Turkish as a foreign language, the action-oriented and task-based approaches have begun to be used, with an emphasis on the importance of developing the spoken dimension of the language. In this regard, speaking motivation influences and enhances language learning in multiple ways. Motivation is an intrinsic state that drives a person to act and sustains engagement. It affects behavior, cognition, and learning and is one of the most significant factors influencing both learning and achievement. Speaking motivation is a critical factor that impacts the language development of students learning Turkish as a foreign language and their continuation in language learning. This study focuses on the speaking skills and motivation of students learning Turkish as a foreign language and examining the challenges they encounter in their language skill development and the effects of these challenges on their motivation to speak. Identifying the factors that reduce students' speaking motivation and diversifying the teaching environment accordingly is of great importance. This study aims to determine the factors that impact and reduce the speaking motivation of students learning Turkish as a foreign language. A semi-structured interview form was administered to 30 B1-level students at the Turkish and Foreign Language Application and Research Center (TÖMER) at Ankara University during the 2023–2024 academic year, and the results were analyzed through content analysis. The findings indicate that the structural, morphological, syntactic, and phonological characteristics of Turkish, as well as anxiety about public speaking, affect students' speaking motivation. Students reported that the structural features of Turkish pose challenges, with differences in syntax, the abundance of suffixes, affix clustering, and pronunciation difficulties either slowing them down or causing hesitation in speaking. The findings emphasize the need for educators to implement appropriate methods and techniques to enhance students’ adaptation to the language learning process and strengthen their speaking motivation. In this context, creating activities and encouraging learning environments that develop students' speaking and communication skills is essential.

Anahtar Kelimeler

• Teaching Turkish as a Foreign Language
• Speaking Skill
• Motivation to Speak

Kaynakça

1. Biçer N., Çoban İ., Bakır S. (2014). Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin karşılaştığı sorunlar: Atatürk Üniversitesi örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7 (29), 125-135.
2. Boylu, E. (2014). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen temel seviyedeki İranlı öğrencilerin yazma problemleri. Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks, 6 (2), 335-349.
3. Büyükikiz, K., Hasırcı, S. (2013). Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin konuşma becerisine yönelik görüşleri. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12 (4), 897-912.
4. CEFR (2020). Common European framework of reference for languages: learning, teaching, assessment. Companion volume. Strasbourg: Council of Europe Publishing.
5. Chambers, G. (1994). A snapshot in motivation at 10+, 13+ and 16+. Language Journal, 9, 14-18.
6. Dobbin, S., Gatowski, S. (1999). A judge’s deskbook on the basiz philosophies and methods of science. Nevada: State Justice Institute.
7. Gardner, R. C. & Lambert, W. E. (1972). Attitudes and motivation in second language learning. Rowley, MA: Newbury House Publishers.
8. Gardner, R. C. (2001). Language learning motivation: The student, the teacher and the researchers. Texas Papers in Foreign Language Education, 6 (1), 1-18.

9. Göçen, G. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde konuşma. E. Aktaş, V. Hâlitoğlu (Ed.), Etkinlik temelli yabancı dil olarak Türkçe öğretimi içinde (s.121-155). Ankara: Nobel Yayıncılık.
10. Karatay, H. (2004). İlköğretim ikinci kademede Türkçe ders kitaplarının ortak kelime kazandırma yönünden değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
11. Karçiç, A., Çetin, M. (2025). Yabancı dil Türkçe öğreniminde konuşma becerisinin gelişimini engelleyen kaygılar üzerine (Bosna Hersek Örneğinde). Turkish Studies, 10 (11), 971-986.
12. Keser, S. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde konuşma becerisinin geliştirilmesinde karşılaşılan güçlükler. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Ankara.
13. Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology. Thousand Oaks, CA: Sage.
14. Lumsden, L. S. (1994). Student motivation to learn. ERIC Digest, 92, 1-7.
15. Miles, M. B., Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded source book. Thousand Oaks, CA: Sage.
16. Ormrod, J. E. (2022). Öğrenme psikolojisi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
17. Stemler, S. (2001). An overview of content analysis. Practical assessment, research &evaluation. A Peer-reviewed Electronic Journal, 7 (17), 1-6.
18. Stipek, D. (1988). Motivation to learn: From theory to practice. Englewood Clitfs, New Jersey: Prentice Hâll.
19. Varışoğlu, M. C. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe konuşma öğretimi. A. Şahin (Ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kuramlar, yaklaşımlar, etkinlikler içinde (s. 473 497). Ankara: Pegem Akademi.
20. Yıldırım, A., Şimşek, H. (1999). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
21. Yıldız, F.U., Kahhâleh, H. (2022). Yurt dışında Türkçe öğrenen yabancıların konuşma becerisinde karşılaştıkları zorlukların analizi. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 5 (2), 79-91.