Öğretmenlerin Mülakat Kavramına Yönelik Metaforik Algıları

Öz

Bu araştırma öğretmenlerin mülakat kavramına yönelik metaforik algılarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırma, öğretmen adaylarının atanmak için gerekli puanı aldıktan sonra tabi tutuldukları mülakat hakkında öğretmenlerin düşünceleri ve önerilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ülke vatandaşlarının hepsinin yolunun eğitimden geçtiği ve bu sebeple hepsinin hayatına öğretmen eli değdiği göz önünde tutulduğunda öğretmenlerin nasıl yetiştirildiği ve mesleğe nasıl seçildikleri çok önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sebeple Türkiye’de öğretmen atamalarında KPSS’den belli bir başarı elde eden adaylara uygulanan mülakat hakkında Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde görev yapan öğretmenlerin fikirleri önem arz etmektedir. Öğretmenlerin görüşleri göz önünde tutularak öğretmen atamalarında yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu Isparta ilinde görev yapan 82 öğretmen oluşturmuştur. Öğretmenler farklı okul düzeylerinde eğitim vermekte ve cinsiyet, yaş, kıdem, medeni durum açısından çeşitlilik göstermektedir. Bu çeşitlilik, mülakat kavramına yönelik algıların farklı cinsiyet, yaş, kıdem, medeni durum, öğretmen olarak atanmak için sınava girme sayısı gibi etkenlere göre nasıl değişebileceği konusunda önemli veriler sunmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemi kullanılarak olgubilim deseni ile yapılmıştır. Olgubilim deseni, insanların günlük yaşamda çeşitli koşullarda karşılaştıkları, ancak hakkında ayrıntılı bir bilgiye sahip olmadıkları olguları nasıl anlamlandırdıklarını ortaya koymayı amaçlar. Araştırmada, öğretmenlerin mülakat kavramına yönelik metaforik algılarını öğrenmek amacıyla yapılandırılmış bir form kullanılmıştır. Bu form, öğretmenlerin mülakatla ilgili algılarını ortaya koymak için kullandıkları metaforları belirlemeyi amaçlamaktadır. Veriler, içerik analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Bu analiz, öğretmenlerin mülakatı nasıl algıladıklarını ve bu algılarını neye göre yaptıklarını anlamak konusunda yol göstermiştir. Araştırmanın sonuçları mülakatın adil, şeffaf, güvenilir ve geçerli yöntemler benimsenerek yapılandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• atama
• metafor
• mülakat
• öğretmen
• sözlü sınav

Etik Beyan

“Öğretmenlerin Mülakat Kavramına Yönelik Metaforik Algıları” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamıştır ve veriler toplanmadan önce Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 04.01.2024 tarih ve 350441 sayılı etik izin alınmıştır. Karşılaşılacak tüm etik ihlallerde Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi Yayın Kurulu’nun hiçbir sorumluluğunun olmadığını, tüm sorumluluğun Sorumlu Yazara ait olduğunu ve bu çalışmanın herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiş olduğunu taahhüt ederiz.

Metaphorical Perceptions of Teachers About the Concept of Interview

Öz

This study was conducted to reveal teachers’ metaphorical perceptions of interviews. It aimed to identify teachers’ thoughts and suggestions regarding interviews for teacher candidates after they have achieved the required score for appointment. Since every citizen passes through the education system and consequently every life is touched by a teacher, the manner in which teachers are trained and selected for the profession is a critical issue. Therefore, the views of teachers employed by the Ministry of National Education on the interviews administered to candidates who have achieved a certain level of success in the Turkish KPSS teacher appointment process are of great importance. The aim is to contribute to the development of new teacher appointment methods by taking teachers’ views into account. The study sample consisted of 82 teachers working in Isparta province. These teachers provide education at different school levels and exhibit diversity in terms of gender, age, seniority and marital status. This diversity provides valuable insights into how perceptions of interviews may differ according to factors such as gender, age, seniority, marital status, and the number of times a teacher has taken the appointment exam. The study was conducted using a qualitative research method with a phenomenological design. This design aims to reveal how people make sense of phenomena they encounter in various daily life situations about which they lack detailed knowledge. In this study, a structured questionnaire was used to explore teachers’ metaphorical perceptions of interviews. The questionnaire aimed to identify the metaphors that teachers used to express their perceptions of interviews. The data were analysed using content analysis. This analysis has provided insight into how teachers perceive the interview process, as well as the factors that shape these perceptions. The study's findings suggest that interviews should be conducted using fair, transparent, reliable and valid methods.

Anahtar Kelimeler

• appointment
• interview
• metaphor
• oral examintion
• teacher

Etik Beyan

During the writing process of the study titled “Teachers’ Metaphorical Perceptions of the Concept of Interview,” scientific, ethical, and citation guidelines were followed; no data manipulation was performed on the collected data, and prior to data collection, ethical approval was obtained from the Burdur Mehmet Akif Ersoy University Ethics Committee for Non-Interventional Clinical Research, dated January 4, 2024, and numbered 350441. We hereby declare that the Editorial Board of the Journal of Contemporary Management Sciences bears no responsibility for any ethical violations that may arise, that all responsibility lies with the Corresponding Author, and that this study has not been submitted to any other academic publication for review.

Kaynakça

1. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64−84. https://izlik.org/JA92LL24LY
2. ANKA (2025, 12 Ocak). Mülakat mağduru öğretmen adayları anlattı: Sıralamam 508'den 1211'e geriledi, başarısız değiliz, hakkımızı istiyoruz.Gazete Duvar. https://www.gazeteduvar.com.tr/mulakat-magduru-ogretmen-adaylari-anlatti-siralamam-508den-1211e-geriledi-basarisiz-degiliz-hakkimizi-istiyoruz-haber-1749206
3. ANKA (2025, 19 Ocak). Mülakat mağduru öğretmenler, MEB'deki nöbetlerinin 7’inci gününde. Cumhuriyet. https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/mulakat-magduru-ogretmenler-mebdeki-nobetlerinin-7inci-gununde-2290876
4. ANKA (2025, 26 Ekim). Atanamayan öğretmen, 6 yıl süren kantinciliğin ardından işsiz kaldı. Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/580099/atanamayan-ogretmen-6-yil-suren-kantinciligin-ardindan-issiz-kaldi
5. Bakırcı, H., Şahin, Ü., & Kayman, F. (2025). Branş öğretmenlerinin yeni mülakat sistemine yönelik görüşleri. Eğitim Bilim Ve Araştırma Dergisi, 6(2), 182−210. https://doi.org/10.54637/vizetek.27579522.6.2.4
6. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231−274. https://izlik.org/JA98FN96XR
7. Barut, E. (2024, 24 Kasım). Mülakat mağduru öğretmenlere polis müdahalesi. Cumhuriyet. https://www.cumhuriyet.com.tr/egitim/turk-egitim-senin-anketine-gore-ogretmenler-ay-sonunu-getiremiyor-2272073
8. Berk, Ş. (2025). Türkiye’de öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarına girişte mülakat sorunu: Ne zaman ve nasıl yapılmalı? Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 16(Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi). 193−222. https://doi.org/10.58689/eibd.1751668

9. Cüceloğlu, D., & Erdoğan, İ. (2017). Öğretmen Olmak (19. baskı). Final Kültür Sanat Yayınları. Çalışkan, N. (2013). Kavramsal anahtar modeli ile metafor ve deyim ögretimi. Bilig, 95−122. https://bilig.yesevi.edu.tr/yonetim/icerik/makaleler/2442-published.pdf
10. Çavdar, M., Aslan, Ö, Yıldız, Y. & İçer, D. (2022). Cumhuriyet’in ilk yıllarından günümüze öğretmen seçme, yetiştirme ve atama uygulamaları. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(57), 1428−1440 http://dx.doi.org/10.29228/JOSH AS.65794
11. Çelikten, M. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(19), 207−237. https://izlik.org/JA43AJ82DZ
12. Çiftçi, H. (2017). İngiliz dili öğretimi öğretmen adaylarının Türkiye’de öğretmen seçme ve istihdam sisteminde uygulanan mülakat sınavı üzerine görüş ve önerileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(7), 30−39. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/395908
13. Çoğaltay, N., & Aras, Z. N. (2018). Öğretmen adaylarının öğretmen atamalarında kullanılan sözlü sınava ilişkin algıları: Metafor analizi örneği. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 211−230. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/497088
14. Demir, D. E. (2019, Şubat 11). KPSS Türkiye birincisi olan Deniz Eren Demir'i mülakatla elediler. Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/373262/kpss-turkiye-birincisi-olan-deniz-eren-demiri-mulakatla-elediler
15. Elçiçeği, B., & Yılmaz, A. (2019). Tanzimat’tan günümüze öğretmen yetiştirme politikaları ve değer yargılarında yaşanan dönüşümler. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(7), 168−187. https://izlik.org/JA49JH52PKeuronews. (2024, 11 07).
16. Euronews (2024, 7 Kasım). Atanma ümidini yitiren öğretmenler: Enkazdan sağ çıkıp KPSS'de derece yaptı, mülakata takıldı. https://tr.euronews.com/2024/11/07/atanma-umidini-yitiren-ogretmenler-enkazdan-sag-cikip-kpssde-derece-yapti-mulakata-takildi
17. Giresun Öncü. (2025, 18 Mart). Giresun’da atanamayan genç öğretmen intihar etti. Giresun Öncü. https://giresunoncu.com/haber/24160276/giresunda-atanamayan-genc-ogretmen-intihar-etti
18. Göçer, A. (2024). KPSS baskısı, mülakat stresi, atanma endişesi ve bunların kıskacında yürütülen meslek öncesi öğretmen eğitimi üzerine aday öğretmenlerle söyleşi ve görüşmeler. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(40), 45−74.
19. Güven, S. ve Dak, G. (2017). Öğretmen Adaylarının Kamu Personel Seçme Sınavına (KPSS) İlişkin Oluşturdukları Görsel Metaforlar. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 8 (15), 2−16. https://izlik.org/JA47MJ62CS
20. Habere Güven. (2025, 27 Nisan). Atanamayan öğretmenler ankara Ulus'ta haykırdı: "Bu mağduriyeti siz yarattınız, çözümünü de siz bulacaksınız!". Habere Güven. https://www.habereguven.com/atanamayan-ogretmenler-ankara-ulusta-haykirdi-bu-magduriyeti-siz-yarattiniz-cozumunu-de-siz-bulacaksiniz
21. Kahramanoğlu, R., Özer, B., & Döş, B. (2017). Öğretmen yetiştiren kurumlara öğrenci seçimi: mülakat model önerisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(63), 1371−1390. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/339883
22. Karahan, B. (2022). Öğretmenlik atamalarında uygulanan sözlü sınavların geçerliğinin ve güvenilirliğinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. (yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi
23. Kavcar, C. (2002). Cumhuriyet döneminde dal öğretmeni yetiştirme. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, s. 1−14. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/509256
24. Keyifli, Ş. (2018). Mesleğe atanacak öğretmenlerin seçiminde sözlü sınav komisyonlarının oluşturulması. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 7(21), 1019−1040. https://dergipark.org.tr/en/pub/egitimvetoplum/article/534035
25. Koşar, D., Er, E., Koşar, S., & Kılınç, A. Ç. (2018). Öğretmen atamalarında sözlü sınav uygulamasının değerlendirilmesi: Atanan ve atanamayan öğretmen adaylarının görüşlerine dayalı nitel bir analiz. Milli Eğitim Dergisi, 47(218), 135−162. https://izlik.org/JA84KJ22CA
26. Köybaşı, F., Uğurlu, C. T., Yazıcı, E. C., & İbicek, G. (2018). Öğretmen adaylarının mülakat uygulamasına ilişkin görüşleri: Bir durum çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, s. 305−316. https://www.researchgate.net/profile/Fatma-Koeybasi/publication/322649483_OGRETMEN_ADAYLARININ_MULAKAT_UYGULAMASINA_ILISKIN_GORUSLERI_BIR_DURUM_CALISMASI/links/5c41a57b92851c22a37dc47b/OeGRETMEN-ADAYLARININ-MUeLAKAT-UYGULAMASINA-ILISKIN-GOeRUeSLERI-BIR-DURUM-CALISMASI.pdf
27. Mermer, S., & Özer, N. (2022). Öğretmen atamalarında kullanılan mülakat sınavına ilişkin öğretmen adaylarının görüşleri. A. S. Akdemir içinde, Eğitim Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar XIII (s. 93). Konya: Eğitim Yayınevi.
28. Mete, Y. (2009). Fırsat eşitliği temelinde öğretmen atama politikaları -nesnel çözümleme-öznel tanıklıklar- (Yayımlanmış Doktora Tezi). Kocaeli Üniversitesi
29. Mete, Y. (2013). Güney Kore, Japonya, Yeni Zelanda ve Finlandiya'da öğretmen yetiştirme ve atama politikaları. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, s. 859−878. https://me-l.co/ys389t0y
30. Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler İle Bazı Kurum Ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (2016, 27 Temmuz). Resmi Gazete (Sayı: 29783 2. Mükerrer). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/07/20160727M2..htm
31. Öğretmenlik Meslek Kanunu. (2024, Ekim 18). Resmî Gazete (Sayı: 32696). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7528&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
32. Özder, H. (2012). Öğretmen adaylarının seçiminde uygulanan mülakat sınavının geçerlik ve güvenirliği: KKTC örneği. The Validity and Reliability of the Interview Exam Administered in Selection of Teacher Candidates: TRNC Case. Education, 37(166). https://me-l.co/fplavqvo
33. Özmantar, Z. (2018). Örnekleme yöntemleri ve örneklem süreci. K. Beycioğlu, N. Özer, & Y. Kondakçı içinde, Eğitim Yönetiminde Araştırma (s. 87−110). Pegem Akademi. https://me-l.co/knobco6i
34. Siyaset Ankara. (2024, 07 Kasım). Birinci girdiği mülakatta elendi üç gün sonra intihar etti! Yerine 10 puan altındaki kişi işe alınmış...Siyaset Ankara. https://siyasetankara.com.tr/haber/birinci-girdigi-mulakatta-elendi-uc-gun-sonra-intihar-etti-yerine-10-puan-altindaki-kisi-ise-alinmis-3664.html
35. SonDakika.com. (2025, 27 Ocak). Atanamayan öğretmen, çobanlık yaparak geçimini sağlıyor. SonDakika.com. https://www.sondakika.com/egitim/haber-atanamayan-ogretmen-cobanlik-yaparak-gecimini-18305223/
36. Sözcü18. (2022, 28 Aralık). İki yıldır atama bekleyen öğretmen yaşamına son verdi!. Sözcü18. https://www.sozcu18.com/iki-yildir-atama-bekleyen-ogretmen-yasamina-son-verdi-39565h.htm
37. Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik. (2016, Ağustos 3). Resmî Gazete (Sayı: 29790) https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/08/20160803-22.htm
38. Tanrısevdi, F., & Kıral, B. (2018). Çin ve Türk eğitim sisteminin karşılaştırılması. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(3), 223−240. https://izlik.org/JA36BD58FD
39. T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2025, Ocak 2). 2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu İcmali. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/01/2a-2025-Yili-Genel-Butceli-Idareler-Ekonomik-Kod-Icmali-ile-2026-2027-Gider-Tahminleri.pdf
40. Tortop, H. S. (2013). Öğretmen adaylarının üniversite hocası hakkındaki metaforları ve bir değerlendirme aracı olarak metafor. Yükseköğretim Ve Bilim Dergisi, 2, 153−160. https://izlik.org/JA26GR47PL
41. Tonbul, Y., & Ağaçdiken, Y. (2018). Öğretmen adaylarının görüşlerine göre sözleşmeli öğretmenlik mülakatındaki soruların incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, s. 46−63. https://doi.org/10.19160/ijer.395554
42. Türkiye İstatistik Kurumu Nüfus İstatistikleri Portalı (2024). Yaş Grubuna Göre Nüfus https://nip.tuik.gov.tr/?value=YasGrubunaGoreNufus
43. Önder, E., & Tulunay Ateş, Ö. (2018). Eğitim fakültesi öğrencilerinin yönetici ve lidere ilişkin algılarının metaforlar yoluyla incelenmesi. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 5(3), 498−518. https://doi.org/10.30798/makuiibf.408223
44. Yükseköğretim Kanunu(1981, 6 Kasım). Resmi Gazete (Sayı: 17506) https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2547.pdf