Göç Yönetişiminde Dijital Dönüşüm: Özerk Yapay Zekânın Potansiyeli, Riskleri ve Eleştirel Perspektifler
Öz
Bu çalışma, dijital dönüşüm bağlamında göç yönetişiminde özerk yapay zekânın (YZ) potansiyelini, fırsatlarını ve risklerini incelemektedir. Küreselleşme, iklim değişikliği ve çatışmalar nedeniyle giderek karmaşıklaşan göç süreçleri, çok aktörlü ve çok düzeyli bir yönetişim anlayışını zorunlu kılmaktadır. Veri entegrasyonu, senaryo simülasyonu ve karar verme kapasitesiyle öne çıkan özerk YZ, göç yönetiminde verimliliği, öngörü kapasitesini ve uluslararası paydaşlar arasındaki koordinasyonu artırarak önemli katkılar sağlayabilir. Ancak, bu sistemlerin özerk karar alma niteliği etik, hukuki ve toplumsal riskleri de beraberinde getirmektedir. Çok düzeyli yönetişim, risk toplumu, gözetim toplumu, biyopolitika, çıplak hayat, gözetim kapitalizmi, kamusal alan, kozmopolit misafirperverlik ve sorumluluk gibi kuramsal çerçevelerden yararlanan çalışma, özerk YZ’yi yalnızca teknik bir araç olarak değil, göç yönetişiminde karar süreçlerini dönüştüren dijital bir aktör olarak ele almaktadır. Çalışmada, özerk YZ’nin koordinasyon, şeffaflık ve dayanıklılığı güçlendirme potansiyeline sahip olduğu, ancak ayrımcılık, insan denetiminin zayıflaması ve veri istismarı gibi riskler taşıdığı vurgulanmaktadır. Bu nedenle, yeni dijital dışlanma biçimlerini ve teknokratik eşitsizlikleri önlemek için insan merkezli, etik ve sorumlu bir YZ yönetişimi gereklidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acharya, D. B., Kuppan, K., & Divya, B. (2025). Özerk YZ: Autonomous intelligence for complex goals–a comprehensive survey. IEEe Access. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2025.3532853
- Ajana, B. (2019). Digital biopolitics, humanitarianism and the datafication of refugees. Refugee imaginaries: Research across the humanities, 463. https://doi.org/10.1515/9781474443210-033
- Aktel, M., & Kaygısız, Ü. (2018). Türkiye’de göç yönetimi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 579-604.
- Aradau, C., & Tazzioli, M. (2020). Biopolitics multiple: Migration, extraction, subtraction. Millennium, 48(2), 198-220. https://doi.org/10.1177/0305829819889139
- Arendt, H. (2003). Responsibility and Judgment. New York: Schocken Books.
- Artsın, M., & Bozkurt, A. (2025). Charting new horizons: What agentic artificial intelligence (AI) promises in the educational landscape. In EDULEARN25 Proceedings (pp. 2019-2023). IATED. https://doi.org/10.21125/edulearn.2025.0585
- Ateş, H., & Buyruk, G. C. (2018). Bir iyi yönetişim ilkesi olarak katılımcılık ve Türk Kamu Yönetiminde katılımcılığın konumu. Ombudsman Akademik, (1), 81-98.
- Azizi, S., & Yektansani, K. (2020). Artificial intelligence and predicting illegal immigration to the USA. International Migration, 58(5), 183-193.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Politika ve Yönetim (Diğer), Kent Antropolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ebru Polat
*
0000-0002-2546-7040
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
6 Ekim 2025
Kabul Tarihi
1 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 35 Sayı: 2026