Belediyelerde Stratejik Plan Hazırlık Süreci: Bandırma Belediyesi 2025-29 Planının Hazırlık Süreci Üzerine Bir Nitel Araştırma

Öz

Türkiye’de yerel yönetim sistemi içerisinde yükümlülük taşıyan diğer birimler gibi büyükşehir ilçe belediyeleri de stratejik plan hazırlamakta ve bu planları beş yıllık dönemler içerisinde hayata geçirmektedirler. Bu makalede belediyelerde stratejik planın hazırlık sürecinin uygulamada nasıl gerçekleştirildiğini anlayabilmek için bir nitel araştırma yapılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın ana sorusu “Belediyelerde Stratejik Plan Hazırlık Süreci Uygulamada Nasıl Gerçekleşmektedir?” şeklindedir. Makalenin giriş kısmında literatür çalışması yapılmış ve konu hakkında genel bilgi verilmiştir. Sonrasındaki yöntem kısmında araştırma sürecinin detayları sunulmuştur. Araştırma çerçevesinde veriler belediyenin dokümanlarından, belediye meclisindeki gözlemlerden ve yarı yapılandırılmış mülakatlardan elde edilmiştir. Bulgular kısmında yapılan bu mülakatlardan gerekli görülen alıntılar aktarılmıştır. Araştırma neticesinde stratejik plan hazırlığı ile ilgili takvime düzenli bir işleyişle uyulduğu görülmektedir. Bu süreçte stratejik planlama konusunda bilgi-bilinç-kültür oluşumunun ve bu yönde eğitim ve sürekli gelişimin önemi anlaşılmaktadır. Başkanın seçim vaatlerinin ve bağlı olduğu partinin politikalarının stratejik planın amaç ve hedefleri üzerinde etkili olduğu göze çarpmaktadır. İmar planları, büyükşehir belediyesi ile ilişkiler, bütçe ve diğer bazı faktörlerin stratejik plana etkisi araştırma kapsamında dikkat çekmektedir. Belediye teşkilatı içerisinde strateji geliştirme müdürlüğü ile mali hizmetler müdürlüğünün eşgüdümü, başta yatırımcı müdürlükler olmak üzere müdürlüklerin uyumu sürecin işletilmesinde önem taşımaktadır. Ayrıca planın başkan ve üst yönetim tarafından sahiplenilmesi belediye teşkilatının plana odaklanmasını sağlayan bir faktör olarak göze çarpmaktadır. Plan hazırlık sürecinde dış paydaş katılımının üzerinde daha çok durulduğu, bu konuda gelişme olmakla birlikte istenen düzeye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır. Plan hazırlık sürecinin işleyişinde stratejik planlama ekibinin niteliğinin belirleyici olduğu görülmektedir. Araştırma kapsamında plan hazırlama zorunluluğunun sadece nüfus kriterine bağlı olmasının yeterli olmadığına dair görüş belirtilmiştir. Ayrıca bütçe şartları dikkate alınarak planda yıllık revizyonun yararlı olacağı, planların uzun vadeli diğer planlarla uyumlu olması gerektiği düşünceleri öne çıkmaktadır. Ulaşılan bulguların, yapılan tartışmanın ve önerilerin sonraki araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yerel yönetimler
• belediyeler
• stratejik planlama
• stratejik plan hazırlık süreci
• stratejik yönetim

Kaynakça

1. Altan, D., Kerman, D., Aktel, D. & Öztop, S. (2013). Kamu Yönetiminde Stratejik Planlama: Büyükşehir Belediyeleri Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 111-130.
2. Arıkboğa, E. (2018) Büyükşehir Sistemi: Büyükşehir ve İlçe Belediyeleri. İçinde Yerel Yönetimler. 2. Baskı. (Ed. K. Görmez ve H. Yaylı) (ss.367-409) Orion Kitabevi.
3. Baltacı, A. (2018). Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri ve Örnek Hacmi Sorunsalı Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274.
4. Bandırma Belediyesi 2025-29 Stratejik Planı. (2024). Stratejik Plan 2025-2029. https://www.bandirma.bel.tr/storage/25496/bandirma-belediyesi-2025-2029-stratejik-planipdf-9131c1274c4220387f28fe0256b9a59apdf_1ffc9afe3863ccdbb7db22914fa8286a.pdf
5. Bektaş, O. (2025a). “Nitel Çalışmalarda Geçerlik” https://www.youtube.com/watch?v=A_Duoh1W5S8
6. Bektaş, O. (2025b). “Nitel Çalışmalarda Güvenirlik” https://www.youtube.com/watch?v=t_a2dsF36sI
7. Bolat, M. A. & Ferah, B. (2024). Başakşehir ve Fatih Belediyeleri Stratejik Planları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Mimarlık ve Yaşam, 9(3), 475-502. https://doi.org/10.26835/my.1240326
8. Bryson, J. M., Edwards, L. H., & Slyke, D. M. V. (2017). Getting strategic about strategic planning research. Public Management Review, 20(3), 317–339. https://doi.org/10.1080/14719037.2017.1285111

9. Bryson, J. M. & George, B. (2024). Strategic Planning for Public and Nonprofit Organizations: A Guide to Strengthening and Sustaining Organizational Achievement, 6th Edition. Wiley
10. Christensen, L. B., R. B. Johnson & L. A. Turner. (2020). Araştırma Yöntemleri Desen ve Analiz. 3. Baskı. (Çev. Ahmet Aypay). Anı Yayıncılık.
11. Creswell, J. W. (2017). Araştırma Deseni: Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. 3. Baskı. (Çev. Selçuk Beşir Demir). Eğiten Kitap Yayıncılık.
12. CSBB (Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı). (2019). Belediyeler İçin Stratejik Planlama Rehberi./http://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/2nABM+Belediyeler_Icin_Stratejik_Planlama_Rehberi.pdf
13. CSBB (Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı). (2024). Kamuda Stratejik Planlama http://www.sp.gov.tr/tr/html/16/Hakkimizda/
14. Gökçe, E. U. (2022). Uluslararası İlişkiler Çalışmalarında Açıklamaya ve Anlamaya Dayalı Nitel Araştırma Süreci, Yöntemler ve Bilgisayar Destekli Veri Analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(Özel Sayı 1), 37-53. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116961
15. Görgün, A. (2023). Büyükşehir Belediyelerindeki Stratejik Planların Dpt Kılavuzundaki Kriterlere Uygunluğunun İncelenmesi: Çukurova Bölgesi Örneği. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities. 7, 210-228. http://doi.org/10.5281/zenodo.7789359
16. Hax, A. C. & Majluf, N. S. (1984). Strategic Management. Prentice-Hall Inc.
17. Jauch, L. R. & Glueck, W. F. (1988). Business Policy and Strategic Management. McGraw-Hill Book Co.
18. Johnsen, Å. (2015). Strategic Management Thinking and Practice in the Public Sector: A Strategic Planning for All Seasons?. Financial Accountability & Management, 31, 243-268. https://doi.org/10.1111/faam.12056
19. Kalkınma Bakanlığı. (2015). Kamuda Stratejik Yönetim Çalışma Grubu Raporu. /https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Onuncu-Kalkinma-Plani-Kamuda-Stratejik-Yonetim-Calisma-Grubu-Raporu.pdf
20. Kerman, U., Altan, D., Aktel, D. & Öztop, S. (2012a). Belediyelerde Stratejik Planlama: Ege Bölgesi İl Belediyeleri Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 1-15.
21. Kerman, U., Altan, Y. & Öztop, S. (2012b). Büyükşehir Belediyeleri ve İl Özel İdarelerinde Stratejik Planlama: Ankara, İstanbul ve İzmir Örneği. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 4(1), 89-100.
22. Kesik, A. (2005). Dünyadaki Gelişmeler Işığında Türk Kamu Mali Yönetiminin Yeniden Yapılandırılması: 5018 Sayılı Kanun’un Değerlendirilmesi & Yeni Bütçeleme Anlayışının Türkiye’de Uygulanabilirliği. İçinde Bilgi Çağında Türk Kamu Yönetiminin Yeniden Yapılandırılması-I. (Ed.Ahmet Nohutçu ve Asım Balcı) (ss. 95-132). Beta Basım Yayım Dağıtım.
23. Lorange, P. (1980). Corporate Planning: An Executive Viewpoint. Englewood Cliffs, Prentice-Hall.
24. Mescon, M. H., Albert, M. & Kheduri, F. (1988). Management, 3th. Edition. Harper and Row Publishers, Inc.,
25. Mintzberg, H. (1994). The Rise and Fall of Strategic Planning. Free Press.
26. Office of Management and Budget. (2024). Government Performance Results Act of 1993. https://obamawhitehouse.archives.gov/omb/mgmt-gpra/gplaw2m#h2
27. Özbay, M. & Koç, M. (2024). Türkiye’deki belediyelerin stratejik planlama süreçlerinin fenomenolojik incelemesi: Deneyimlerin, zorlukların, fırsatların ve uygulama stratejilerinin derinlemesine analizi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(3), 1438-1469. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1508425
28. Pearce, J. & Robinson R., (2014). Strategic Management. McGraw-Hill Education
29. Poister, T. H. & Streib, G. (1999). Performance Measurement in Municipal Government: Assessing the State of the Practice. Public Administration Review, 59(4), 325–335. https://doi.org/10.2307/3110115
30. Poister, T.H. & Streib, G. (2005), Elements of Strategic Planning and Management in Municipal Government: Status after Two Decades. Public Administration Review, 65, 45-56. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2005.00429.x
31. Ravensay, J. V. & Hamlin, R. E. (2015). Strategic Planning in US Municipalities. Transylvanian Review of Administrative Sciences, 55-70.
32. RG (Resmi Gazete). (2005). Belediye Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
33. RG (Resmi Gazete). (2018). Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180226-10.htm
34. RG (Resmi Gazete). (2021). Kamu İdarelerince Hazırlanacak Stratejik Planlar ve Performans Programları ile Faaliyet Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=38547&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
35. Sığrı, Ü. (2021). Nitel Araştırma Yöntemleri. 2. Baskı. Beta Basım Yayın Dağıtım.