Yapay Zekâ Uygulamalarının Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Kullanımı ‘İslam Düşüncesinde Tasavvufi Yorumlar’ Ünitesi Örneği

Öz

Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) uygulamaları ChatGPT ve Google Gemini'nin Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) derslerinde, örneğin Alevilik ve Bektaşilik konularında nasıl bilgi sunduğunu incelemektedir. Her iki yapay zekâ uygulaması; Alevilik ve Bektaşilikle ilgili temel kavramlar, ritüeller, ocak kültürü, on iki hizmet gibi konularda ders kitabındaki bilgilere göre değerlendirilmiştir. Sonuçlar, ChatGPT’nin ders kitabına daha yakın ve ayrıntılı bilgiler sunduğunu, Google Gemini’nin ise daha yüzeysel ve güncel perspektifle cevaplar verdiğini göstermektedir. Her iki uygulamada da bazı kaynak güvenilirliği ve içerik eksiklikleri gözlemlenmiş olup, bazı kavramların dini anlamlarının tam yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Çalışma, yapay zekâ uygulamalarının din eğitimi gibi kültürel ve dini içeriklerde doğru ve kapsamlı bilgi sunmada eksiklikler barındırabileceğini, bu nedenle kullanıcıların bu araçları bilgi kaynağı olarak dikkatle değerlendirmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• ChatGPT
• Google Gemini
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
• Alevilik
• Bektaşilik.

The Use of Artificial Intelligence Applications in Secondary Education Religious Culture and Ethics Course ‘Sufi Interpretations in Islamic Thought’ Unit Example

Abstract

This study examines how AI applications, ChatGPT and Google Gemini, present information on topics covered in secondary school religious culture and ethics courses, focusing specifically on Alevism and Bektashism. Both AI applications were evaluated against the coursebook’s content on fundamental concepts, rituals, hearth culture, and the twelve services associated with Alevism and Bektashism. The results indicate that ChatGPT provides information more closely aligned with the coursebook and in greater detail, while Google Gemini offers responses that are more superficial and current in perspective. Observations were made of issues in source reliability and content gaps in both applications, with certain religious concepts not fully reflecting their intended meanings. The study highlights that AI applications may have limitations in delivering accurate and comprehensive information on cultural and religious content, suggesting that users should carefully assess these tools as sources of information.

Keywords

• Religious Education
• ChatGPT
• Google Gemini
• Religious Culture and Ethics
• Alevism
• Bektashism

Kaynakça

1. Arslan, Kadir. "Eğitimde Yapay Zekâ ve Uygulamaları." Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 11, no. 1 (2020): 71-88.
2. Bostrom, Nick-Yudkowsky, Eliezer. “The Ethics of Artificial Intelligence,” Artificial Intelligence Safety and Security, ed. Roman V. Yampolskiy. 57-69. New York: Chapman and Hall/CRC, 2018.
3. Bozkurt, Aras. “ChatGPT üretken yapay zekâ ve algoritmik paradigma değişikliği”. Alanyazın Eğitim Bilimleri Eleştirel İnceleme Dergisi 4/1 (Mayıs 2023), 63-72.
4. Creswell, John W. Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. Ankara: Siyasal Kitabevi, 2023.
5. Daelemans, Walter. “ChatGPT: dichter of denker?”. Verslagen en Mededelingen 133/2 (Eylül 2024), 33-51.
6. Farrokhnia vd., Mohammadreza. “A SWOT analysis of chatgpt: Implications for educational practice and research.” Innovations in Education and Teaching International 61/3 (Mart 2023), 1-15.
7. Gündür, Hadi (ed.). Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 12. Sınıf Ders Kitabı. Ankara: Erkad Yayıncılık, 2024.
8. İşler, Bilal ve Mehmet Kılıç. "Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımı ve Gelişimi." Yeni Medya Elektronik Dergisi 5, no. 1 (2021): 1-11.

9. Jansen, Sanne. ChatGPT: de vriend/vijand die hier is om te blijven. Utrecht: Utrecht Üniversitesi, REBO fakültesi, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
10. Jarodzka, Halszka. “ChatGPT: De Toekomst van het onderwijs?!”. Open Universiteit. (Erişim 9 Kasım 2024). https://research.ou.nl/ws/portalfiles/portal/64641759/CharGPT_in_het_onderwijs_H.Jarodzka_2023.pdf
11. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (Ortaöğretim, 9, 10, 11, 12. sınıflar). Ankara: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, 2018.