Araştırma Makalesi

“Sünen” Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi

Cilt: 26 Sayı: 1 28 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

“Sünen” Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi

Öz

Klasik sünen tanımı, türün iki temel niteliğini ortaya koyar: Birincisi rivayetlerin sened yönüyle merfu olması, ikincisi ise bu hususta yazılmış eserlerin muhteva açısından ahkam odaklı olmaları. Ancak tarihsel süreçte sünen literatürünün bu sınırlarda kalıp kalmadığı, özellikle tematik çeşitlilik açısından tartışma konusu olmuştur. Bu çalışma, sünen literatüründe “ahkâm” merkezli olma iddiasının ne ölçüde geçerli olduğunu sorgulamakta; eserlerin fıkhî konularla mı sınırlı kaldığını, yoksa ahkâm dışı temaların da esere dahil edilip edilmediğini irdelemektedir. Bu bağlamda şu sorular yöneltilmektedir: Sünenlerdeki ahkâm dışı bölümler var mıdır? Şayet bu tür kısımlar varsa hangi temaları içermektedir? Bu bölümler müelliflerin bireysel tercihleriyle açıklanabilir mi? Mevcut tanım, türün tarihsel çeşitliliğini yansıtmakta yeterli midir, yoksa daha kapsayıcı bir tanıma mı ihtiyaç duyulmaktadır? Ebû Dâvûd, Dârekutnî ve Beyhakî’nin eserlerindeki ahkâm dışı başlıklar, müellifin ilmî yaklaşımı ve sosyo-kültürel bağlam ışığında değerlendirilerek türün tematik sınırlarının tarihsel değişimi ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, sünenlerde ahkâm dışı bölümlerin varlığı müelliflerin fıkhî anlayışları, bireysel tercihleri ve dönemin sosyal gerçeklikleriyle ilişkilidir; “sünen” kavramı sabit bir formdan ziyade tarihsel ve bağlamsal olarak şekillenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al-bakri, Hamza. “انتقادات الدارقطني الحديثية لأبي حنيفة في كتاب السنن”. İslam Araştırmaları Dergisi 32 (01 Temmuz 2014), 1-37.
  2. Asar, Muhammet Ali. “Buhârî’ni̇n Hadi̇s Usûlü Konularina Dai̇r Görüşleri̇: El-Câmi̇‘u’s-Sahîh’i̇n ‘İli̇m’ Bölümü Çerçevesi̇nde Bi̇r Değerlendi̇rme”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 20/2 (30 Eylül 2020), 1247-1281. https://doi.org/10.33415/daad.780449
  3. Aydınlı, Abdullah. “es-Sünen”. TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim 10 Ağustos 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/es-sunen--darekutni
  4. Aydınlı, Abdullah. Hadis ıstılahları sözlüğü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyât Fakültesi Vakfı, 2013.
  5. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. es-Sünenü’l-Kübrâ. thk. Muhammed Abdülkadir Ata. 11 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.
  6. Bogha, Asmaa Al. “الجانب الأخلاقي عند الإمام الدارمي في سننه”. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi 14/1 (30 Haziran 2023), 42-59. https://doi.org/10.51605/mesned.1265621
  7. Cürcani, Ali b. Muhammed. et-Ta‘rîfât. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1983.
  8. Çakan, İsmail Lütfi. Hadis Edebiyatı: Çeşitleri - Özellikleri - Faydalanma Usulleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 13. baskı., 2014.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hadis

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

19 Aralık 2025

Kabul Tarihi

25 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Genç, N. (2026). “Sünen” Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(1), 165-190. https://doi.org/10.33415/daad.1845664
AMA
1.Genç N. “Sünen” Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi. daad. 2026;26(1):165-190. doi:10.33415/daad.1845664
Chicago
Genç, Nurdan. 2026. “‘Sünen’ Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 (1): 165-90. https://doi.org/10.33415/daad.1845664.
EndNote
Genç N (01 Mart 2026) “Sünen” Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 1 165–190.
IEEE
[1]N. Genç, “‘Sünen’ Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi”, daad, c. 26, sy 1, ss. 165–190, Mar. 2026, doi: 10.33415/daad.1845664.
ISNAD
Genç, Nurdan. “‘Sünen’ Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26/1 (01 Mart 2026): 165-190. https://doi.org/10.33415/daad.1845664.
JAMA
1.Genç N. “Sünen” Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi. daad. 2026;26:165–190.
MLA
Genç, Nurdan. “‘Sünen’ Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, c. 26, sy 1, Mart 2026, ss. 165-90, doi:10.33415/daad.1845664.
Vancouver
1.Nurdan Genç. “Sünen” Türünün Tarihsel Seyri: Hicrî III-V. Asırlarda Tematik Kapsamın Sınırları ve Gelişimi. daad. 01 Mart 2026;26(1):165-90. doi:10.33415/daad.1845664